Rusland wacht wilde rit onder tsaar Poetin

De Russische president Vladimir Poetin bedankte de Russen voor de steun aan de grondwetswijzigingen. ©AFP

De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn slag thuisgehaald. Hij kan tot 2036 blijven resideren in het Kremlin. Maar door de groeiende sociale onvrede dreigt dat een wilde rit te worden.

'Ik wil de Russische burgers bedanken', zei Vladimir Poetin donderdag, een dag na het einde van een referendum over een reeks grondwetswijzigingen. Liefst 78 procent van de kiezers stemde voor de nieuwe constitutie. 'Hartelijk dank voor uw steun en uw vertrouwen', zei de president. Hij beloofde dat de hervorming 'stabiliteit biedt en het land en zijn instellingen zal versterken'.

De grootste verandering is dat Poetin tot 2036 aan de macht kan blijven. De president, die al 20 jaar regeert, is bezig aan zijn laatste ambtstermijn die in 2024 afloopt. De nieuwe grondwet zet de teller weer op nul, waardoor Poetin nog twee termijnen van zes jaar in het Kremlin kan resideren. Hij zal dan afscheid nemen op zijn 83ste en de langst regerende heerser zijn sinds Ivan de Verschrikkelijke, die aan de macht was van 1547 tot 1584.

36
Regeerperiode
Als Vladimir Poetin in 2036 afzwaait als president, is hij 36 jaar aan de macht geweest, langer dan Sovjetleider Josef Stalin.

Zoals hij in zijn dankwoord al aangaf, beloofde Poetin zijn landgenoten met de nieuwe grondwet een betere toekomst. Maar zijn verlengd presidentschap dreigt vooral de economische stilstand in stand te houden. Poetin lijkt niet meteen van plan de grote structurele ingrepen door te voeren die noodzakelijk zijn om de economie nieuw leven in te blazen. Dus dreigt een lange periode van stagnatie.

Werk op de plank

Poetin is zich echter van geen kwaad bewust, bleek uit een recente documentaire. Om zijn verlengd presidentschap te rechtvaardigen verwees hij naar al het werk dat nog op de plank ligt. Als hij in 2024 opstapt, zei Poetin, barst binnenkort in het Kremlin een strijd los om de opvolging. 'Het is noodzakelijk te werken, niet op zoek te gaan naar opvolgers.' Wat Poetin er niet bij zei, was dat hij al jaren de opvolgingskwestie uit de weg gaat.

Het is noodzakelijk te werken, niet op zoek te gaan naar opvolgers.
Vladimir Poetin
Russische president

Volgens critici vertoont Poetin steeds meer gelijkenissen met Sovjetleiders en is hij elke voeling met de werkelijkheid kwijt. Zijn populariteit is ook fors gedaald, tot 59 procent volgens een onafhankelijk peiling. Dat is een score waar menig leider in het Westen van droomt maar twee jaar geleden kon Poetin nog rekenen op 80 procent. Die erosie verklaart misschien waarom de grondwetswijziging er op enkele maanden werd doorgejaagd.

De onvrede zwelt aan door de amechtige staat van de Russische economie, die nog niet is hersteld van de internationale sancties na de annexatie van de Krim in 2014. Dit jaar dreigt een regelrecht debacle. Eerst was er het oliedispuut met Saoedi-Arabië dat de olieprijzen deed kelderen en inhakte op de inkomsten. Daarna volgde de corona-epidemie, die Rusland frontaal trof met inmiddels 660.000 besmettingen en bijna 10.000 doden.

Spuug en paktouw

De snelle opeenvolging van de olie- en de coronacrisis doorkruiste Poetins plannen om zijn populariteit op te krikken. Dat zou niet gebeuren door structurele hervormingen maar door maatregelen die met spuug en paktouw aan elkaar vasthangen. Zo was het in de eerste plaats de bedoeling de reële lonen op te krikken. De koopkracht van de doorsnee Rus zakt al jaren en dat is de belangrijkste motor van de onvrede.

Om de aandacht af te leiden van de economische miserie roerde Poetin de patriottische trom. Hij maakte maximaal gebruik van de 75ste verjaardag van het einde van de Tweede Wereldoorlog en zette de rol van de Sovjet-Unie bij het verslaan van nazi-Duitsland dik in de verf. Door corona werd de traditionele militaire parade op Overwinningsdag (9 mei) uitgesteld. Die vond niet toevallig vorige week plaats, vlak voor het begin van het referendum.

65 %
Opkomst
De opkomst voor het referendum bedroeg 65 procent, wat een hele geruststelling was voor het Kremlin.

Het regime was vooral bang voor een lage opkomst, die als een motie van wantrouwen zou worden geïnterpreteerd. Uiteindelijk daagde 65 procent op, wat een hele geruststelling was. Alles was dan ook in het werk gesteld om kiezers te lokken, onder andere door het referendum over zeven dagen te spreiden en mobiele stembussen te installeren. In sommige bureaus konden kiezers ook deelnemen aan een tombola.

God in grondwet

Opvallend was ook dat het Kremlin weinig nadruk legde op de extra ambtstermijnen voor Poetin. Het belichtte vooral de aanpassingen die inspeelden op de conservatieve sentimenten. Zo verwijst de Russische grondwet binnenkort voor het eerst sinds lang weer naar God. Er wordt verduidelijkt dat het huwelijk een verbintenis is tussen man en vrouw, wat neerkomt op een verbod van het homohuwelijk.

Na zijn succesvolle referendum kan Poetin doen alsof hij de touwtjes nog steeds strak in handen heeft. Maar er komen barsten in zijn imago. Met een score van 78 procent en een opkomst van 65 procent stemde net iets meer dan de helft van de Russen voor Poetins plannen. En waarschijnlijk is dat resultaat het gevolg van massaal gesjoemel. Poetin zit nog in het zadel, maar de komende 16 jaar beloven een wilde rit te worden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud