analyse

Vergrijzing zadelt China met explosief probleem op

©EPA

Als China zijn steile economische ambities wil halen, moet het dringend de vergrijzing aanpakken. Nieuwe cijfers wijzen op een vertraging van de bevolkingsgroei.

Eens in de tien jaar publiceert het statistische bureau van de Chinese overheid de resultaten van een volkstelling. Het jongste demografische rapport - het zevende sinds de start van de tellingen in 1953 - verscheen dinsdag. De statistieken zijn gebaseerd op de tellingen door 7 miljoen medewerkers die eind vorig jaar in het hele land van deur tot deur trokken.

Sinds de vorige telling in 2010 dikte het aantal Chinezen aan tot 1,412 miljard, een stijging van 72 miljoen of 5,38 procent. Dat is een pak minder dan de 5,7 procent groei die in de periode 2000-2010 werd opgetekend. Er werden vorig jaar 12 miljoen baby's geboren, een daling met 18 procent tegenover 2019. Het is onduidelijk of de corona-epidemie de doorslag gaf voor de forse krimp.

1,3
Fertiliteitsgraad
In China is de fertiliteitsgraad - die aangeeft hoeveel kinderen een vrouw gemiddeld krijgt - gezakt tot 1,3. In België ligt die op 1,62.

Het geboortecijfer zit al jaren in dalende lijn. Pogingen van de autoriteiten om die tendens te keren leverden weinig op. Zo schrapten ze in 2015 het omstreden eenkindbeleid. Koppels mogen sindsdien twee kinderen krijgen. Maar volgens de volkstelling zakte de fertiliteitsgraad - het gemiddelde aantal geboren kinderen per vrouw - tot 1,3. In België ligt die op 1,62.

Ommekeer

Van een daling van de Chinese bevolking is nog geen sprake, al kan dat sneller gebeuren dan verwacht. Volgens experts kan de ommekeer dit of volgend jaar al plaatsvinden. Een onderzoeksbureau verbonden aan de regering had onlangs becijferd dat het bevolkingsaantal in 2027 een piek van 1,417 miljard zou bereiken. Dat was al enkele jaren vroeger dan de officiële prognoses.

De Chinese bevolking vergrijst snel, leren de jongste cijfers. Vorig jaar was 18,7 procent van de Chinezen ouder dan 60, tegenover 13,3 procent tien jaar eerder. Het aandeel van de beroepsbevolking - van 15 tot 59 jaar - ging het afgelopen decennium de omgekeerde richting uit: van 70,1 naar 63,4 procent. Die dalende trend dreigt de komende jaren nog te versnellen.

Een krimpende beroepsbevolking kan China 's ambities fnuiken om 's werelds grootste economie te worden.

Door de vergrijzing zijn er steeds minder jongeren om gepensioneerden te vervangen. De krimpende beroepsbevolking kan, in combinatie met een vertraging van de productiviteitsgroei, de ambities fnuiken om van China 's werelds grootste economie te maken. President Xi Jinping hoopt snel de Verenigde Staten van de eerste plaats te stoten.

Zelfs als China de VS als grootste economie overvleugelt, zal dat door de demografische ontwikkeling tijdelijk zijn. De VS doen een beroep op immigranten om de beroepsbevolking op peil te houden. China heeft geen ervaring met buitenlandse werkkrachten. Er waren genoeg binnenlandse migranten, die van het platteland naar de industriecentra verhuisden.

Pensioenpot leeg

De vergrijzing dreigt de plannen van het regime te verstoren om een economie uit te bouwen die gedreven wordt door binnenlandse consumptie in plaats van export. Ouderen potten nu al hun spaargeld op na berichten dat de financiering van het pensioenstelsel onder zware druk staat. Recent onderzoek waarschuwde dat de pensioenpot in 2035 leeg is.

In sommige industriële regio's hadden de lokale autoriteiten de afgelopen jaren al geen geld meer om de pensioenen uit te betalen. Die gebieden worden geplaagd door een alarmerend lage fertiliteitsgraad van amper 0,55 en het vertrek van vooral jongeren. De centrale regering in Peking kon de boel redden door geld uit rijkere regio's door te sluizen.

Recent onderzoek waarschuwde dat de pensioenpot in 2035 leeg is.

De demografische uitdagingen stonden lang onderaan op de prioriteitenlijst van de Chinese autoriteiten. Zij hoopten het probleem op te lossen door het eenkindbeleid af te schaffen. Dat mislukte omdat ze het quotum gewoon schrapten zonder sociale maatregelen te nemen om gezinnen met twee kinderen aantrekkelijk te maken. Zo is er nauwelijks betaalbare kinderopvang.

Technologie

De regering beweert graag dat technologie de oplossing is om de krimpende beroepsbevolking op te vangen. Maar afgelopen maart waarschuwden onderzoekers van de centrale bank dat die visie te optimistisch is. 'We moeten vaststellen dat opleiding en technologische vooruitgang de terugval van de bevolking nauwelijks kunnen compenseren.'

Premier Li Keqiang kondigde onlangs aan dat zijn regering werk maakt van het 'stimuleren van een gematigde vruchtbaarheid' om op die manier 'een gepaste geboortegraad' te bereiken. Belangrijker was zijn aankondiging dat de pensioenleeftijd geleidelijk wordt opgekrikt. Die ligt al decennia vast op 55 jaar voor vrouwen en 60 voor mannen.

Het jongste demografische rapport is een waarschuwing voor het regime van Xi Jinping. Met een lage fertiliteitsgraad en een snel verouderende bevolking vertoont groeiland China steeds meer kenmerken van rijke landen, zoals Japan en Zuid-Korea. Met het cruciale verschil dat China nog lang niet hun welvaartsniveau heeft bereikt. En dat maakt de situatie extra explosief.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud