Deal over grootste productieknip ooit op oliemarkt

©Mohssen Assanimoghaddam/dpa

De Verenigde Staten beloven mee met Rusland en Saoedi-Arabië 'al het nodige' te doen om de vrije val van de olieprijs te stoppen. Toch is een fors herstel onwaarschijnlijk.

De drie woordjes ('whatever it takes') waarmee Mario Draghi op 26 juli 2012 de angel uit de eurocrisis haalde, krijgen in volle coronacrisis schier dagelijks navolging. Om de economische schade van de wereldwijde lockdown in te dammen, kwamen Christine Lagarde - opvolgster van Draghi bij de Europese Centrale Bank - en Jerome Powell bij de Federal Reserve met dezelfde boodschap aan een verontruste bevolking. 

En nu zijn er ook de olieproducenten. Verenigd onder de koepel van de 20 grootste wereldeconomieën beloven ze in het slotcommuniqué al het nodige ('all means necessary') te doen om de oliemarkt te stabiliseren. 

De OPEC+, in essentie het met Rusland aangevulde oliekartel, werkte vrijdagmorgen tijdens een marathonvideovergadering een plan uit om de gezamenlijke olieproductie tijdelijk met 10 miljoen vaten per dag te verminderen. Dat stemt overeen met 10 procent van de wereldproductie en is de grootste knip ooit.

Maar opdat de productiebeperking echt effect zou sorteren - en de olieprijs potentieel weer zou doen stijgen - koppelden de olieproducenten daar een belangrijke voorwaarde aan: ook de Verenigde Staten en Mexico moesten meedoen en in hun productie knippen.

Mexico zag dat aanvankelijk niet zitten. Het Midden-Amerikaanse land moest zijn productie naar verluidt met 400.000 vaten per dag terugschroeven en vond dat te veel. Mexico heeft grote investeringen gedaan om zijn olieproductie te verhogen en wou daarom geen stap terug zetten.

In de late uurtjes van vrijdag is de Mexicaanse arm alsnog - min of meer - omgewrongen. De Amerikaanse president Donald Trump greep in. Hij belde met zijn Mexicaanse evenknie Andrés Manuel López Obrador en deed ook zelf een duit in het zakje. De VS zouden hun productie - een derde conventioneel, twee derde schalieolie - met 250.000 vaten reduceren, Mexico zou 100.000 vaten minder oppompen.

Het is nu de vraag of zelfs de grootste productieknip ooit veel effect zal sorteren. De olieprijs is dit jaar gehalveerd en tuimelde vorige maand naar het laagste peil sinds de vroege jaren 2000. Begin maart lanceerde Saoedi-Arabië een prijzenslag door fors meer olie op te pompen en de grote internationale afnemers lagere prijzen te afficheren.

Ménage à trois

De Saoedi's maakten er geen geheim van het zat te zijn de productie in te perken terwijl Rusland maar vrolijk bleef vaten oppompen. Moskou, van zijn kant, lijkt te hopen dat lagere prijzen de Amerikaanse schalieolieproducenten uit de markt zullen prijzen.

Moskou was het op zijn beurt moe dat elk gat dat een productievermindering van OPEC+ liet, meteen ingevuld werd door Amerikaanse schalieoliespelers. De Verenigde Staten zijn dankzij schalieolie de jongste jaren uitgegroeid tot grootste olieproducent ter wereld.

Die prijzenslag tussen de drie grotere spelers overspoelde de wereld met olie. En dat net op een ogenblik dat de vraag naar olie tuimelde. In maart ging een groot deel van de wereld in lockdown om de verspreiding van het coronavirus af te remmen, wat de wereldvraag - in 2019 zo'n 100 miljoen vaten per dag - met ongeveer één derde heeft verminderd. 

Het is nog zeer de vraag in welke mate het G20-akkoord een duurzaam herstel kan inluiden. In het communiqué wordt geen concrete cijfers gemeld, OPEC+ blijft van zijn kant wel bij de beloofde 10 miljoen vaten zweren.

Wildewestkapitalisme

De Amerikaanse oliemarkt kent ook een heel ander dynamiek dan de Russische of Saoedische. In Rusland is Igor Sechin, CEO van oliereus Rosneft, één van de trouwste luitenanten van president Poetin en ook in Riaad volstaat één telefoontje - van kroonprins Mohammed bin Salman naar staatsoliebedrijf Saudi Aramco - om de kraan open of dicht te draaien. 

De Amerikaanse schalieoliebranche is daarentegen een sterk staaltje wildewestkapitalisme. Daar zijn het niet telefoontjes uit Washington maar goedkope schulden die de jongste jaren voor een enorme olieboom zorgden in de schalievelden van Texas tot North Dakota. 

In reactie op de gehalveerde olieprijs is de met schulden overladen en op Wall Street afgeslachte sector al drastisch aan het besparen. Reus Exxon Mobil sneed in één trek 10 miljard dollar weg uit zijn investeringsbudget voor 2020. Volgens het invloedrijke 'telraam' van oliedienstenbedrijf Baker Hughes is het aantal actieve olieboorplatformen in de VS al meer een kwart verminderd, van bijna 700 halverwege maart tot iets meer dan 500 nu (zie grafiek). Dat laat een stevige toekomstige productieknip vermoeden, een knip waar Trump nu zijn 'zegen' aan geeft. 

Maar schalieolie staat ook te boek als een erg flexibele sector met een pleïade kleinere spelers die de productie heel sterk in functie van de olieprijs afstemmen. Als OPEC+ effectief de productie fors verlaagt, dreigt het 'wilde westen' meteen weer de productie op te drijven. En zal én een plafond op elk prijsherstel gezet worden én de frustratie in Moskou weer toenemen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud