analyse

Minihandelsdeal tussen VS en China in nevelen gehuld

De VS en China kondigden afgelopen vrijdag een minihandelsdeal aan. Maar veel details zijn voorlopig niet bekend. ©BELGAIMAGE

De economische grootmachten scheppen weinig klaarheid over de exacte inhoud van hun 'fase 1'-akkoord. En over de enkele vrijgegeven details bestaat grote scepsis.

De Amerikaanse president Donald Trump was eind vorige week in zijn nopjes. In enkele dagen tijd had hij een paar succesjes gescoord in het handelsdomein.

Dinsdag klopten de Verenigde Staten, Canada en Mexico na 2,5 jaar onderhandelen een nieuw Noord-Amerikaans vrijhandelsakkoord af. Woensdag slaagde hij erin het beroepshof van de door hem verguisde Wereldhandelsorganisatie (WHO) lam te leggen. En net voor het ingaan van het weekend kondigde de miljardair niet zonder enige trots aan dat de Amerikanen en de Chinezen het eens geraakt waren over een minihandelsdeal.

De boodschap van het Witte Huis was duidelijk: Trumps 'America First'-tactiek werpt duidelijk vruchten af. De financiële markten reageerden ook verheugd op de doorbraak in het 19 maanden oude handelsconflict tussen de twee economische grootmachten.

Maar na de euforie van het eerste moment groeit langzaam het besef dat eigenlijk maar weinig klaarheid bestaat over de exacte inhoud van het veelbesproken 'fase 1'-akkoord. En over de enkele vrijgegeven details bestaat grote scepsis.

Wat is bekend? Wat blijft onduidelijk? En wat roept vragen op? Een overzicht.

VS schroeven invoertarieven terug

De Verenigde Staten zagen af van nieuwe strafmaatregelen tegen China. Washington was van plan op 15 december nieuwe importheffingen in te voeren op bijna 160 miljard dollar producten met het label 'made in China'. De Amerikaanse consument haalde opgelucht adem, want ze dreigden dieper in de buidel te moeten tasten voor smartphones, laptops, spelconsoles, speelgoed en kledij als Trump zijn dreigement had uitgevoerd.

Verdere verlagingen van de tarieven hangen af voor het verdere verloop van het handelsoverleg.
Robert Lighthizer
Amerikaanse handelsgezant

Daarnaast beloofden de Amerikanen de importtaksen op Chinese producten met een waarde van 120 miljard dollar te verlagen van 15 naar 7,5 procent. De heffing van 25 procent op 250 miljard Chinese import blijft voorlopig overeind. 'Verdere verlagingen van de tarieven hangen af van het verdere verloop van het handelsoverleg', stelde de Amerikaanse speciale handelsgezant Robert Lighthizer afgelopen weekend.

Ook Peking zag afgelopen weekend af van extra strafmaatregelen tegen Amerikaanse producten. De Chinezen verbonden zich evenwel niet tot concrete tariefverlagingen in de minihandelsdeal.

China koopt meer Amerikaanse producten

In ruil voor de terugschroeving van de Amerikaanse tarieven op Chinese import belooft Peking meer Amerikaanse goederen en diensten te kopen. 'Voor op zijn minst 200 miljard dollar in de volgende twee jaar', luidt het in Amerikaanse regeringskringen.

Die doelstelling is erg ambitieus. In 2017, voor het begin van het handelsconflict, voerde China voor 186 miljard dollar Amerikaanse producten in. Als de VS hun zin krijgen, gaat dat cijfer tegen eind 2021 naar 386 miljard dollar. Dat zou een zelden geziene krachttoer zijn.

Hoog op Trumps prioriteitenlijstje staan Amerikaanse landbouwproducten. Als vergelding voor de heffingen op Chinese import zette Peking flink het mes in de aankoop van Amerikaans soja, tarwe of maïs. Met alle gevolgen van dien voor de Amerikaanse landbouwers: die hebben af te rekenen met de ergste crisis in decennia.

'China gaat in 2020 en 2021 jaarlijks voor 40 tot 50 miljard dollar meer landbouwproducten uit de VS kopen. Dat zijn realistische bedragen', maakt Amerikaans handelsgezant Lighthizer zich sterk.

Zelfs als de Chinezen massaal meer Amerikaanse landbouwproducten kopen, maakt die demarche de verliezen niet goed die we geleden hebben sinds het begin van de handelsoorlog.
Amerikaanse landbouwverenigingen

Maar in de landbouwgemeenschap en bij analisten bestaat heel wat scepsis. 'Zelfs als de Chinezen hun woord houden, maakt die demarche de verliezen niet goed die we geleden hebben sinds het begin van de handelsoorlog', stellen landbouwverenigingen.

Ze wijzen erop dat China voor het losbarsten van het conflict de tweede afzetmarkt was voor Amerikaanse boeren. Vandaag staat de Aziatische reus nog maar net in de top 5.

Analisten wijzen er ook op dat alleen de VS met concrete cijfers uitpakten de afgelopen dagen. 'De Chinese regering heeft nooit willen bevestigen dat ze jaarlijks voor 50 miljard dollar extra Amerikaanse landbouwproducten gaat kopen.'

De experts vrezen trouwens dat dat cijfer te ambitieus is en dat het de Amerikaanse landbouwsector meer kwaad dan goed zou doen. 'Als boeren in de VS hun productie massaal gaan opdrijven om aan de extra vraag uit China te voldoen, dreigen de wereldwijde prijzen voor landbouwproducten in elkaar te stuiken', waarschuwen ze in de Amerikaanse zakenkrant The Wall Street Journal.

50 miljard dollar
extra aankoop Amerikaanse landbouwproducten
'China gaat in 2020 en 2021 jaarlijks voor 40 tot 50 miljard dollar meer landbouwproducten uit de VS kopen. Dat zijn realistische bedragen', maakt de Amerikaanse handelsgezant Robert Lighthizer zich sterk.

Door de handelsoorlog met de VS gingen de Chinezen immers op zoek naar alternatieve leveranciers. Ze vonden die in Brazilië en Europa. Boeren in die regio's dreven hun productie de afgelopen jaren dan ook op om de Aziatische reus te bevoorraden. Een overaanbod dreigt als de Braziliaanse en Europese landbouwers in hetzelfde tempo blijven produceren terwijl de Amerikaanse collega's enkele versnellingen hoger schakelen.

Boeren in de VS zouden er ook voor kunnen opteren hun productie ongewijzigd te laten, zodat de Chinezen een hogere prijs neertellen voor Amerikaanse landbouwproducten. Maar dan dreigen de VS wereldwijd aan concurrentiekracht in te boeten en bestaat het gevaar dat de voedselprijzen in eigen land ook stijgen.

Intellectueel eigendomsrecht

Volgens Amerikaans handelsgezant Lighthizer staan in de minihandelsdeal 'state-of-the-art'-afspraken rond de bescherming van intellectueel eigendomsrecht en gaat China buitenlandse bedrijven niet langer dwingen hun technologie te delen met Chinese bedrijven voor ze toegang krijgen tot de Chinese markt. 

Peking stemt er voorts mee in administratieve procedures 'transparanter, eerlijker en sneller' af te handelen. Of de twee grootmachten daarrond concrete parameters vastlegden, is niet bekend.

Naleving afspraken

Een deal staat of valt met de afdwingbaarheid ervan. Dat is in het geval van de minihandelsdeal niet anders. Zeker omdat de betrokken partijen elkaar de voorbije maanden meermaals verweten teruggekomen te zijn op eerder gemaakte afspraken, waardoor het na een streepje hoop op een doorbraak vaak terug naar af was in het handelsoverleg.

Een deal staat of valt met de afdwingbaarheid ervan.

De 'fase 1'-deal voorziet in de oprichting van een geschillencommissie. Als een van de twee partijen klachten heeft over de andere, kan ze naar een Amerikaans-Chinese werkgroep trekken. Slaagt die er niet in het dispuut op te lossen, dan belandt het dossier op de tafel van de bevoegde ministers aan beide zijden.

'Die beslissen of strafmaatregelen aan de orde zijn. In principe moet er binnen de 90 dagen een uitspraak zijn', verduidelijkte Lighthizer. Het is evenwel onduidelijk wat gebeurt als de ministers het niet eens raken. 

Conflict van de baan?

De handelsspanningen tussen de VS en China zijn met het vrijdag aangekondigd akkoord zeker niet van de baan. In de eerste plaats moeten advocaten de volgende weken nagaan of de 'fase 1'-deal juridisch waterdicht is. 

Het wordt wellicht geen sinecure de tweede fase van het handelsoverleg te voeren op een moment dat in de VS verkiezingskoorts heerst.

Als zij hun fiat geven en er te elfder ure niet alsnog een kink in de kabel komt, kunnen Lighthizer en de Chinese vicepremier Liu He in de eerste week van januari wellicht hun krabbel zetten onder de tekst. Dertig dagen later wordt de deal dan officieel van kracht.

Maar het akkoord van vrijdag lost niet alle heikele handelskwesties tussen de twee grootmachten op. In een tweede fase hopen de VS met China bijvoorbeeld nog afspraken te maken over een vermindering van de subsidies voor Chinese overheidsbedrijven, over digitale handel, datalokalisatie of de beteugeling van cyberaanvallen.

Trump poneerde eind vorige week dat die volgende onderhandelingsfase 'onmiddellijk' begint. Maar zijn handelsgezant moest afgelopen weekend bekennen dat nog geen datum geprikt is voor die nieuwe gesprekken. Het wordt wellicht ook geen sinecure dat overleg te voeren op een moment dat in de VS verkiezingskoorts heerst.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud