Yellens 'act big' is grote gok

Janet Yellen op de onlinehoorzitting dinsdag in de Amerikaanse Senaat. ©REUTERS

Joe Biden en zijn minister van Financiën Janet Yellen willen fors uitpakken met een groot stimulusplan voor de Amerikaanse economie. Dat is niet zonder risico, omdat het een zware extra druk legt op de overheidsfinanciën.

‘We houden wel degelijk rekening met de schuldgraad. Maar nu, met de rente die historisch laag staat, is zwaar uitpakken - act big - het slimste wat we kunnen doen. Ik geloof dat de baten de kosten veruit zullen overtreffen, in het bijzonder als we de mensen helpen die het al lange tijd moeilijk hebben. Als we dat niet doen, riskeren we een langdurige en nog diepere recessie.’

Op een hoorzitting in de Senaat verdedigde Yellen, die minister van Financiën wordt, dinsdag de economische plannen van Biden, die vandaag ingezworen wordt als president van de Verenigde Staten. Yellen, die algemene waardering kreeg voor haar voorzitterschap van de centrale bank (Fed) van 2014 tot 2018, is geen avonturier. Ze is de geschikte figuur om het economisch beleid van de regering-Biden mee geloofwaardigheid te geven.

Biden heeft aangekondigd meteen met een groot economisch offensief te willen komen. Hij heeft een plan klaar van 1.900 miljard dollar: cheques voor gezinnen, hogere werkloosheidsuitkeringen, geld voor scholen en hulp voor kmo’s. Er komt nog een tweede luik, dat focust op investeringen op langere termijn, zoals in groene energie en infrastructuur. De stimulusprogramma’s zijn ook bedoeld om de grote politieke en sociale ontevredenheid in de VS weg te werken.

De financiële markten lusten er wel pap van. Het vooruitzicht van een nieuwe grote injectie in de economie stuurde Wall Street hoger.

Overheidsschuld

Hoewel Biden ook denkt aan hogere belastingen op bedrijven en rijke Amerikanen om zijn plannen te helpen financieren, zullen ze een zware last leggen op de overheidsfinanciën, die het voorbije jaar al aardig ontspoord zijn. Het begrotingstekort verdrievoudigde in 2020 tot 3.132 miljard dollar en de schuldgraad klom tot boven 100 procent van het bruto binnenlands product (bbp).

‘De uitdaging voor de beleidsmakers bestaat erin een strategie te ontwikkelen die de houdbaarheid van de overheidsfinanciën op langere termijn verzoent met het ondersteunen van het economisch herstel op korte termijn’, zei Yellen op een hoorzitting in 2010, toen de Senaat haar benoeming tot vicegouverneur van de Fed moest bekrachtigen. Dat wordt nu ook de uitdaging voor Yellen en Biden.

Er bestaat geen scherpe grens die aanduidt of de schuld houdbaar is of niet. Veel economen zijn van mening dat de overheid gerust schulden mag maken voor programma’s om de economie te stimuleren. De extreem lage rente maakt dat er daarvoor ruimte is. De rentebetalingen op de federale overheidsschuld in de VS bedragen ongeveer 1,6 procent van het bbp. Dat is lager dan in de periode 1980-2000, en best draagbaar.

Dat kan veranderen als de overheidsschuld explodeert. Volgens sommige scenario’s kan de schuldgraad van de Amerikaanse overheid oplopen tot 200 procent van het bbp in 2050. En als dan de rente begint te stijgen….

De VS moeten hun tekort en schuld kunnen blijven financieren. Dat is voorlopig geen probleem, ook omdat de dollar nog steeds een internationale reservemunt is en beleggers Amerikaanse overheidsobligaties als een veilige haven beschouwen. Om dat zo te houden, is het van belang dat de VS politiek en economisch stabiel blijven en een geloofwaardig economisch beleid voeren.

Het geld van Biden om de economie aan te zwengelen, moet renderen. Zijn plan moet een succes worden.

Het geld dat Biden inzet om de economie aan te zwengelen, moet renderen. Zijn plan moet een succes worden. Als het lukt de economische motor te versnellen, zal de schuldgraad automatisch dalen. Garanties zijn er echter niet. Daarom is ‘act big’ een grote gok.

Want risico’s zijn er. Hoe scherper het begrotingsbeleid aan de wind zeilt, hoe minder ruimte er is om onverwachte nieuwe economische schokken op te vangen. En de wapenkast van het monetair beleid is ook al nagenoeg leeg.

Inflatiemonster

Een erg expansief begrotingsbeleid met dito begrotingstekort kan bovendien andere economische onevenwichten vergroten. Het extra geld dat Amerikaanse gezinnen krijgen, zullen ze voor een deel besteden aan buitenlandse producten. Dat dreigt de VS op te zadelen met een nog groter tekort op de handelsbalans.

Om hun schulden te financieren worden de VS in grotere mate afhankelijk van buitenlandse - Chinese? - financiers die Amerikaanse overheidsobligaties kopen. Dat kan de internationale politieke positie van de VS verzwakken.

En er is het gevaar dat de massale injectie van overheidsgeld in de economie, in combinatie met een extreem soepel monetair beleid, het inflatiemonster wakker maakt. Een beetje inflatie kan geen kwaad. Maar het mag niet uit de hand lopen. Want dat kan de internationale financiers van de Amerikaanse schuld wegjagen en leiden tot een dollarcrisis.

Biden en Yellen starten een experiment waarvan de uitkomst niet helemaal zeker is.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud