Advertentie
analyse

Bolsonaro is regie over zijn politiek kwijt

Een jaar voor de Braziliaanse presidentsverkiezingen staan de sterren niet gunstig voor Jair Bolsonaro. ©REUTERS

Een jaar voor de Braziliaanse presidentsrace lijkt Jair Bolsonaro geenszins op koers te liggen voor een nieuw mandaat. Een falend coronabeleid, een sputterende economie - met een galopperende inflatie - en juridische besognes vreten aan zijn populariteit. Hoever wil de ex-legerkapitein gaan om de macht te behouden?

Oktober 2022. Die maand staat hoogstwaarschijnlijk al drie jaar met rood omcirkeld in de agenda van Jair Bolsonaro. Niet omdat de Braziliaanse president in die periode heugelijke gebeurtenissen in de privésfeer te vieren heeft. Integendeel. Voor de 66-jarige ex-militair is dan alles ondergeschikt aan één ding: een tweede mandaat in de wacht slepen als staatshoofd van de negende economie ter wereld.

Een jaar voor Bolsonaro opnieuw de confrontatie met de kiezer aangaat, lijkt een herverkiezing evenwel verder weg dan ooit. Sinds de ultrarechtse populist in 2019 zijn intrek nam in het Palácio do Planalto in Brasília, was hij nooit zo impopulair. Slechts 22 procent van de Brazilianen geeft de president nog een goed rapport.

De essentie

  • De Braziliaanse president Jair Bolsonaro hoopt binnen een jaar een nieuw mandaat van de kiezer te krijgen.
  • Maar de kaarten liggen allerminst gunstig voor de ex-legerkapitein.
  • Een falend coronabeleid, juridische onderzoeken en een galopperende inflatie duwden zijn populariteit naar een dieptepunt.
  • In een poging het tij te keren deelt Bolsonaro electorale cadeaus uit en mobiliseert hij zijn radicaalste aanhangers.

De oud-legerkapitein verspeelde veel krediet door een falend coronabeleid. Net als zijn politieke voorbeeld Donald Trump deed Bolsonaro het longvirus van meet af aan af als 'een griepje'. Hij zag het nut niet in van mondmaskers en vaccins, en kantte zich tegen lockdowns.

De bevolking betaalde een zware prijs. Sinds het begin van de pandemie bezweken meer dan 604.000 Brazilianen aan de gevolgen van Covid-19. Wereldwijd ligt het dodental, met ruim 733.000 overlijdens, alleen in de Verenigde Staten hoger.

Cel

Na een zes maanden durend onderzoek concludeerde een Braziliaanse senaatscommissie de voorbije week dat Bolsonaro voor meer dan de helft van die coviddoden verantwoordelijk is. In een 1.200 pagina's tellend rapport wrijft ze hem onder andere 'misdaden tegen de mensheid, grove politieke incompetentie, kwakzalverij en de bewuste verspreiding van fake news' aan.

Bolsonaro maakte zich schuldig aan misdaden tegen de mensheid, grove politieke incompetentie, kwakzalverij en de bewuste verspreiding van fake news.
Braziliaanse senaatscommissie

Als justitie hem schuldig bevindt aan de tien 'bewuste' misdrijven die de senaatscommissie tegen hem formuleerde, riskeert Bolsonaro 78 jaar cel. Maar zo'n vaart loopt het wellicht niet.

Als de senaat dinsdag zijn fiat geeft aan het document, belanden de aanbevelingen voor de vervolging van de president op het bureau van openbaar aanklager Augusto Aras. De kans dat die de zaak hard maakt, is klein. Hij dankt zijn job aan Bolsonaro.

Honger

Ook de economie bezorgt de populist meer hoofdbrekens. Dit jaar stevent die nog af op een groei van 5 procent. Maar in 2022 dreigt die terug te vallen naar 1,7 procent. Met alle gevolgen van dien voor de zwaksten in de maatschappij.

Ruim 14 miljoen van de 213,3 miljoen Brazilianen zijn vandaag al vergeefs op zoek naar een job. Liefst 27,7 miljoen mensen leven in armoede. Meer dan 19 miljoen mensen lijden honger en bijna 117 miljoen Brazilianen hebben niet permanent toegang tot voedsel.

Economen vrezen dat die statistieken de komende maanden nog verslechteren. Want een galopperende inflatie vreet aan de koopkracht van de gezinnen. Vooral de prijzen van voedsel en elektriciteit schoten de voorbije maanden - soms tot 30 à 40 procent - omhoog. Daar is de ergste droogte in bijna 100 jaar - met mislukte oogsten en een haperende stroomproductie - niet vreemd aan.

De prijsstijgingen bezorgen Bolsonaro ongetwijfeld rusteloze nachten. Hij had gehoopt op de golven van een sterk economisch herstel naar een tweede mandaat te surfen. Maar de stijgende inflatie is een nachtmerriescenario. Het verleden heeft bewezen dat de kiezers de zittende president altijd de rekening presenteren in het stemhokje als hun leven duurder wordt.

In een poging het tij te keren laat Bolsonaro het geld rollen. Woensdag maakte hij bekend dat 16,9 miljoen gezinnen vanaf november toegang krijgen tot een nieuw sociaal programma, Auxílio Brasil. Dat vervangt Bolsa Família, een project van Bolsonaro's linkse aartsrivaal Luiz Inácio 'Lula' da Silva dat sinds 2003 miljoenen Brazilianen uit de armoede hielp.

Radicale aanhangers

Velen in Brazilië vragen zich af of de ex-militair zich in zijn race naar een nieuw mandaat gaat beperken tot het uitdelen van electorale cadeaus. Met complottheorieën over verkiezingsfraude en uithalen naar het hooggerechtshof - dat verschillende onderzoeken naar hem voert - mobiliseert Bolsonaro zijn meest radicale aanhangers al maanden.

De tactiek bereikte op 7 september een voorlopige climax, toen tienduizenden fans van de president op diens instigatie op straat kwamen. Met een speech in São Paulo voedde Bolsonaro de vrees voor een coup. 'Mijn politieke lot? Er zijn drie opties: een arrestatie, de dood of de zege. En zeg tegen die klootzakken dat ik nooit opgepakt zal worden. Alleen God kan me het presidentschap ontnemen.'

Alleen God kan me het presidentschap ontnemen.
Jair Bolsonaro
Braziliaanse president

Sindsdien milderde de president zijn discours wat. Maar analisten zijn beducht dat de harde kern van bolsonaristas inmiddels zo opgejut is dat zelfs Bolsonaro ze niet meer onder controle kan houden als hij in oktober 2022 naast een herverkiezing grijpt. Zeker als hij het onderspit delft voor Lula.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud