nieuwsanalyse

Brazilië doet stap in onbekende met Bolsonaro

Een als Donald Trump verklede aanhanger van Jair Bolsonaro zwaait met de Braziliaanse vlag. Bolsonaro verbergt zijn sympathie voor Trump niet. ©AFP

Brazilië begint een nieuw hoofdstuk in zijn geschiedenis. Een anti-establishmentsentiment en de afkeer van links dreven het land in ultrarechtse armen. Waar staat Jair Bolsonaro voor?

Meer dan 30 jaar na het einde van de militaire dictatuur (1964-1985) heeft Brazilië weer een forse ruk naar rechts gemaakt. Oud-legerkapitein Jair Bolsonaro kwam als grote winnaar uit de tweede ronde van de presidentsrace te voorschijn. Met een populistisch discours tegen geweld, corruptie, het establishment en de linkse Arbeiderspartij kon de ultrarechtse politicus bijna 58 miljoen van de 147 miljoen stemgerechtigde Brazilianen paaien. Zijn linkse rivaal Fernando Haddad moest het stellen met de steun van 47 miljoen landgenoten.

‘We gaan de lotsbestemming van Brazilië veranderen. Gedaan met het geflirt met socialisme, communisme, populisme en links extremisme. Vanaf nu streven we naar een vrije, welvarende natie voor ons allen’, stelde de 63-jarige leider van de PSL in zijn overwinningsspeech op Facebook. Maar wat zijn de speerpunten van dat nieuwe Brazilië?

Kruistocht tegen corruptie

Als justitie de stal niet kan uitmesten, zet ik het leger in bij de strijd tegen de corruptie.
Jair Bolsonaro
Nieuwe Braziliaanse president

De voorbije jaren ging amper een week voorbij of de naam van een politicus of bedrijfsleider dook op in een corruptieschandaal. De Brazilianen zagen met lede ogen aan hoe hun verkozenen in de vetpotten graaiden terwijl zij de grootste moeite van de wereld hadden om elke maand de touwtjes aan elkaar te knopen. Bolsonaro speelde handig op dat ongenoegen in. Hij beloofde de corruptie uit te roeien. ‘Als justitie de stal niet kan uitmesten, zet ik het leger in.’ Daarnaast wil hij komaf maken met het gemarchandeer met politieke postjes. Het aantal ministeries gaat van 29 naar 15.

Strijd tegen geweld

Vorig jaar kostte de geweldepidemie bijna 64.000 mensen het leven in het grootste land van Latijns-Amerika. Een record. Zelfs de burgeroorlog in Syrië maakte in 2017 niet zoveel slachtoffers. Het is dan ook geen verrassing dat een gespierd veiligheidsdiscours van een oud-legerkapitein een gevoelige snaar raakt bij de Braziliaanse bevolking. ‘Geweld kan je enkel met meer geweld bestrijden’, luidt Bolsonaro’s motto. Tijdens de campagne schermde hij met standrechtelijke executies. Agenten die criminelen neerschieten, wil hij beter beschermen. De wapenwetten kunnen wat hem betreft best wat soepeler zodat brave burgers zich een wapen kunnen aanschaffen om het heft in eigen handen te nemen als ze in het vizier van criminelen belanden.

Privatiseren en economie reanimeren

We gaan de lotsbestemming van Brazilië veranderen. Gedaan met het geflirt met socialisme, communisme, populisme en links extremisme.
Jair Bolsonaro
Nieuwe Braziliaanse president

‘Van economie heb ik eigenlijk geen kaas gegeten’, biechtte Bolsonaro op. Daarom riep hij de hulp in van Paulo Guedes. De econoom, die opgeleid is aan de universiteit van Chicago, werkte een economisch plan met liberale accenten uit. De privatisering van een resem overheidsbedrijven, waaronder delen van het staatsoliebedrijf Petrobras en het elektriciteitsbedrijf Eletrobras, en belastingverlagingen staan centraal. Daarnaast streven Bolsonaro en co. naar een hervorming van het peperdure pensioenstelsel. Met die ingrepen hoopt de nieuwe president niet alleen de economie nieuw leven in te blazen maar ook de overheidsfinanciën aan te zuiveren. De plannen klinken de financiële markten alvast als muziek in de oren. Beleggers reageerden maandag dan ook enthousiast op de winst van de ultrarechtse politicus.

Toenadering zoeken tot VS

Bolsonaro maakt er geen geheim van dat hij een bewonderaar van Donald Trump is. Voor zijn campagnestrategie lijkt hij zelfs leentjebuur gespeeld te hebben. Net als de Amerikaanse president speelde hij gevat in op het anti-establishmentsentiment bij de bevolking en maakte hij van de sociale media zijn belangrijkste campagne-instrument. Na zijn zege liet Bolsonaro weten snel toenadering te willen zoeken tot de VS. De relatie met China, een van Braziliës belangrijkste handelspartners, is volgens hem aan een herziening toe. ‘We gaan de Chinese investeringsdrang in de energiesector en infrastructuur een halt toeroepen’, klinkt het.

Land verzoenen

De Braziliaanse presidentskandidaten voerden campagne op het scherp van de snee. Bolsonaro schoffeerde heel wat landgenoten: de zwarte en inheemse bevolking, vrouwen, linkse militanten en de holebigemeenschap. De meedogenloze campagne sloeg diepe wonden in de maatschappij. Het wordt geen sinecure die te helen. Ook in het parlement wacht Bolsonaro een charmeoperatie. Zijn partij bezet slechts 52 van de 513 kamerzitjes. Als de PSL-leider erin slaagt alle conservatieve partijen op één lijn te krijgen, zou hij kunnen rekenen op de steun van zowat 300 volksvertegenwoordigers. ‘Slaagt Bolsonaro er niet in een pact met andere partijen te smeden, dan zal de verleiding wellicht groot zijn om harde maatregelen te nemen zonder het parlement te consulteren’, meent Gaspard Estrada, een Latijns-Amerika-specialist van het Franse instituut Sciences Po.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud