nieuwsanalyse

Brazilië krijgt ultrarechtse president

De ultrarechtse Jair Bolsonaro en zijn vrouw Michelle hadden zondag het volste vertrouwen in de uitkomst van de Braziliaanse presidentsverkiezingen. ©EPA

De oud-legerkapitein Jair Bolsonaro gaf in de tweede ronde van de presidentsrace zijn linkse rivaal Fernando Haddad ruim het nakijken. In zijn overwinningsspeech beloofde hij 'de grondwet en de democratie te verdedigen'.

Zowat 147 miljoen Brazilianen konden zondag naar de stembus trekken om de race naar het presidentschap in een definitieve plooi te leggen. Omdat geen van de presidentskandidaten er op 7 oktober in geslaagd was meer dan de helft van de kiezers te verleiden, drong een tweede ronde zich op.

Daarin kruisten de ultrarechtse Jair Bolsonaro en de linkse Fernando Haddad de degens. De 63-jarige oud-legerkapitein begon als favoriet aan het duel. Niet alleen had hij in de eerste ronde maar nipt naast de zege gegrepen. In de peilingen had hij de afgelopen weken ook een ruime voorsprong op de politieke erfgenaam van de charismatische linkse leider Luiz Inácio 'Lula' da Silva.

De vader van vijf kinderen maakte zijn favorietenrol waar. Hij wist ruim 55 procent van de kiezers te verleiden. Haddad blijft steken op net geen 45 procent. Zijn ultieme oproep om voor hem te stemmen 'om de spoken van de dictatuur en de angst te verdrijven' bleek vergeefs.

Meest bewogen presidentsrace

Met de verkiezing van Bolsonaro komt een eind aan 's lands meest bewogen, meest onvoorspelbare en mogelijk belangrijkste presidentsrace. Daar was Bolsonaro's gedweep met de militaire dictatuur (1964-1985) niet vreemd aan.

55
procent
Bolsonaro klokt af op ruim 55 procent van de stemmen. Zijn linkse rivaal, Fernando Haddad, blijft steken op ruim 44 procent.

Maar niet alleen die nostalgie naar de donkerste periode uit het Braziliaanse geschiedenisboek maakt van de ex-militair een omstreden figuur. Hij haalde zich ook de woede van een deel van de bevolking op de hals met misogyne, homofobe en racistische uitspraken.

Ongenoegen bij bevolking

Op het eerste gezicht mag het misschien verbazen dat hij dan toch de oppergaai afschiet. Maar Bolsonaro speelde perfect in op het ongenoegen dat bij een groot deel van de bevolking leeft. Heel wat Brazilianen hebben hun buik meer dan vol van de corruptieschandalen en de geweldepidemie die de vierde democratie van de wereld nu al jaren geselen.

Wie is Jair Bolsonaro?

Lees hier een portret van de nieuwe Braziliaanse president: van balorige legerkapitein en politieke paria tot president.

Een anti-establishmentsentiment en een toenemende afkeer van de linkse Arbeiderspartij, die sinds 2003 veertien jaar aan de macht was, onder de middenklasse en de rijken stuwden Bolsonaro naar de zege.

Zelfs de financiële markten sloten hem de voorbije weken in de armen, ook al biechtte Bolsonaro op geen kaas gegeten te hebben van economie. Zijn beloften om de belastingen te verlagen en de staatsschuld en het begrotingstekort via een privatiseringsprogramma af te bouwen trokken hen over de streep.

Daadkrachtig besturen

Op 1 januari volgt Bolsonaro de al evenmin onbesproken Michel Temer op als president van de grootste economie van Latijns-Amerika en neemt hij zijn intrek in het Palácio do Planalto in Brasília. Hij is de eerste (ex-)militair die het via een stembusslag tot president schopt sinds 1945.

Om daadkrachtig te kunnen besturen moet de leider van de PSL wel op zoek naar bondgenoten in het parlement. Want zijn partij bezet slechts 52 van de 513 kamerzitjes.

De conservatieven waren al sinds het einde van het vorige decennium bezig aan een opmars in het parlement. Maar nu ziet het er naar uit dat ze voldoende sterk zullen staan om de agenda van Bolsonaro uit te voeren.
Oswaldo do Amaral
Hoogleraar Politieke Wetenschappen

De kans om gelijkgezinden te vinden is wel groter dan vier jaar geleden. Want sinds het einde van de militaire dictatuur kleurde het parlement nooit zo rechts als nu. Conservatieve partijen veroverden 301 van de 513 kamerzetels. Dat zijn er 63 meer dan in 2014.

'De conservatieven waren al sinds het einde van het vorige decennium bezig aan een opmars in het parlement. Maar nu ziet het ernaar uit dat ze voldoende sterk staan om de agenda van Bolsonaro uit te voeren', stelt Oswaldo do Amaral, hoogleraar Politieke Wetenschappen aan de universiteit van Campinas.

Impopulaire maatregelen

De hamvraag luidt volgens hem of de nieuwe president dat politieke kapitaal gaat gebruiken om broodnodige maar impopulaire maatregelen door te voeren, zoals een hervorming van het pensioensysteem. 

We kunnen niet langer flirten met het socialisme, het communisme en het linkse populisme. Deze regering gaat de grondwet, de democratie en de vrijheid verdedigen.
Jair Bolsonaro
Nieuwe Braziliaanse president

Zijn tegenstanders zijn beducht voor een aantasting van de democratie. Dat scenario wuifde Bolsonaro afgelopen week nog weg. 'Ik zal niet autoritair maar met autoriteit besturen', klonk het. 

In zijn overwinningsspeech op Facebook beloofde hij de Brazilianen 'samen de lotsbestemming van Brazilië te veranderen'. 'We kunnen niet langer flirten met het socialisme, het communisme en het linkse populisme. Deze regering gaat de grondwet, de democratie en de vrijheid verdedigen', stelde Bolsonaro.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect