in memoriam

Carlos Menem, de president die voor het 'Argentijnse mirakel' zorgde

Carlos Menem, president van Argentinië van 1989 tot 1999, overleed zondag. De 'Turk' veranderde ingrijpend het land onder de vlag van het peronisme.

Menem werd op 2 juli 1930 geboren in een familie van Syrische afkomst, wat hem de bijnaam 'de Turk' opleverde. Zelf ging hij er prat op dat hij nooit een verkiezing had verloren. Hij zetelde tot zijn dood in de Argentijnse senaat, maar was de laatste jaren vaak afwezig. Menem leed aan dementie en had hart- en nierproblemen.

Hij begon zijn politieke carrière in 1973 als gouverneur van de provincie Rioja. Tijdens de militaire dictatuur werd hij van van 1976 tot 1983 opgesloten. In 1989 won hij verrassend de voorverkiezingen van de Rechtvaardigheidspartij, wat hem uiteindelijk het presidentschap opleverde.

Menem was een zelfverklaarde aanhanger van de mythische president Juan Domingo Perón. Maar hij ruilde het linkse populisme in voor een stevige neoliberale koers.

Playboy

Zijn stijl was flamboyant en hij cultiveerde dat imago zorgvuldig. Hij was een playboy, liefhebber van Ferrari's, een golfspeler en bekende jetsetter. Voor de critici was hij niet meer dan een verachtelijke 'nouveau riche' die 'pizza en champagne' combineerde. Persoonlijke incidenten bleven met die levensstijl niet uit. Zijn eerste vrouw sloot hem uit het presidentieel paleis omdat hij een andere geliefde had.

Maar Menem dreef op het charisma dat hem bij de kiezers geliefd maakte. 'Menem was een Pelé, een Maradona. Hij wist hoe hij met zijn voeten, zijn hoofd en zijn armen, met alles moest spelen', verklaarde de gewezen Braziliaanse president Fernando Henrique Cardoso in 2020 aan het persagentschap Bloomberg.

Menem was een Pelé, een Maradona. Hij wist hoe hij met zijn voeten, zijn hoofd en zijn armen, met alles moest spelen.
Fernando Henrique Cardoso
Braziliaanse ex-president

Politiek keerde Menem zich af van het linkse populisme en zocht hij steun bij de conservatieve kringen. Daarmee zorgde hij voor het zogenaamde 'Argentijnse mirakel' en bekeerde hij zich voluit tot het neoliberalisme.

Hij koppelde de peso aan de dollar en dat drukte op spectaculaire wijze de Argentijnse inflatie. Menem voerde ook een doorgedreven privatiseringsbeleid om inkomsten te verwerven. In het begin leverde dat stevige resultaten op, de buitenlandse investeringen vloeiden zo Argentinië binnen.

Sociale prijs

Maar dat beleid had een hoge sociale prijs. Niet alleen steeg het begrotingstekort tot 6 miljard dollar, de werkloosheid klom ook naar 14 procent en de armoede trof een derde van de bevolking.

7 jaar
cel
In 2013 werd Menem veroordeeld tot 7 jaar cel wegens wapensmokkel. Door zijn immuniteit als senator moest hij die straf niet uitzitten.

Onbewust plaveide Menem op die manier de weg voor het grootste staatsbankroet aller tijden. In 2001 stopte Argentinië met het betalen van buitenlandse schulden. Niet minder dan 95 miljard dollar uitstaande schuld werd niet langer ingelost. Het 'mirakel' had geen tien jaar geduurd.

De hoop die veel Argentijnen in hem hadden gesteld, werd op die manier brutaal onderuit gehaald. Menem zou politiek actief blijven en in 2003 zou hij een nieuwe poging wagen om president te worden. In de eerste ronde haalde hij 25 procent van de stemmen, maar hij vreesde een grote nederlaag en liet daarom zijn tegenstander Néstor Kirchner voorgaan. Kirchner had amper 22 procent gehaald tijdens die eerste ronde.

Gerecht

In 2013 werd Menem veroordeeld tot 7 jaar cel wegens wapensmokkel. Door zijn immuniteit als senator moest hij die straf niet uitzitten. Na een lange procedureslag zou het Hooggerechtshof het arrest uiteindelijk verbreken in 2018.

Het jaar daarna kwam hij opnieuw in aanraking met het gerecht wegens vermoedelijke fiscale fraude. Ook in dat dossier zou zijn parlementaire onschendbaarheid hem beschermen.

Op één punt zijn vriend en tegenstander het wel eens: Menem was onvoorspelbaar. Dat is en blijft de rode lijn in zijn politieke en persoonlijke leven.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud