nieuwsanalyse

Kaas en auto's remmen deal EU en Mexico af

De deal loopt spaak over onder andere manchegokaas. ©AFP

Nu grote broer Amerika de protectionistische trom roert, heeft Mexico meer dan ooit baat bij een nieuwe handelsdeal met Europa. Manchegokaas, rundvlees en auto’s gooien voorlopig roet in het eten.

Toen Donald Trump in 2016 naar het Witte Huis racete, leek Mexico zijn favoriete schietschijf. De miljardair aarzelde niet om de zuiderbuur met alle zonden Israëls te overladen. ‘Mexicaan’ kon volgens hem moeiteloos vervangen worden door misdadiger, verkrachter of drugsdealer. Zodra hij zijn intrek genomen had in het gebouw aan Pennsylvania Avenue, zou hij een muur optrekken op de grens met het Centraal-Amerikaanse land.

Het bijna 25 jaar oude vrijhandelsakkoord tussen de Verenigde Staten, Canada en Mexico (NAFTA) kon het best zo snel mogelijk in de prullenmand gemikt worden. ‘Het is wellicht de slechtste deal die ooit ergens ter wereld afgesloten is’, klonk het.

De gespierde Amerikaanse taal deed alarmbellen afgaan in Mexico. Als de grote broer het land de rug toekeert, dreigt niet alleen een menselijk, maar ook een economisch drama. Liefst 80 procent van de Mexicaanse export komt op de Amerikaanse markt terecht.

Met ons handelsbeleid willen we bruggen bouwen in plaats van muren.
Cecilia Malmström
Europees Commissaris voor Handel

Trumps plannen vormden een wake-upcall voor de autoriteiten in Mexico. Als ze niet afhankelijk wilden zijn van de grillen van de bewoner van het Witte Huis, gingen ze het best op zoek naar nieuwe handelsvrienden of moesten ze bestaande vriendschappen hechter maken.

Europa

Een gelijkaardige afweging werd op vrijwel hetzelfde moment aan de andere kant van de Atlantische Oceaan gemaakt, meer bepaald in de Europese wijk in Brussel. Trumps protectionistische reflex zette de Europese autoriteiten ertoe aan bestaande handelsakkoorden versneld in een nieuw kleedje te stoppen.

Op hun lijstje prijkte ook de deal met Mexico. De twee partijen hadden in 1997 een reeks invoertarieven en douaneprocedures voor industriële goederen verlaagd of vereenvoudigd. Het akkoord legde geen van beide kampen windeieren. Tussen 2005 en 2016 is de bilaterale handel meer dan verdubbeld. Mexicaanse avocado’s of tomaten raken sindsdien gemakkelijker op de Europese markt. Mexico werd voor Europese autoproducenten als Volkswagen interessant om er fabrieken te vestigen.

Maar na twee decennia is de deal aan een facelift toe. Mexico en Europa streven sinds begin vorig jaar naar een liberalisering in sectoren als financiën, e-commerce of landbouw. ‘Ons handelsbeleid bestaat erin bruggen te bouwen in plaats van muren’, stelde Europees commissaris voor Handel, Cecilia Malmström, met een knipoog naar Trumps voorstel voor de bouw van een muur op de Mexicaanse grens.

Manchegokaas

Maar het handelsakkoord 2.0 laat langer op zich wachten dan gepland. Onder meer manchegokaas en rundvlees liggen de onderhandelaars zwaar op de maag. Het bekende Spaanse zuivelproduct stond de jongste weken zowat symbool voor de moeilijkheden in het overleg. In Europa is de queso manchego een beschermd product. Enkel kaas die in de Spaanse regio La Mancha gemaakt is, mag in de winkelrekken belanden onder die naam.

Naast Don Quichot, de vernuftige edelman uit de bekende roman van de Spaanse schrijver Miguel de Cervantes, is het zuivelproduct dan ook dé ambassadeur van de regio La Mancha. Manchegokaas is voor de inwoners haast religie en heeft er zelfs zijn eigen museum.

Maar Mexicaanse boeren hebben hun eigen versie van de queso manchego. De productie ervan brengt hen jaarlijks zowat 215 miljoen euro op. Terwijl de Spanjaarden hun kaas maken op basis van melk van ooien, gebruiken hun Mexicaanse collega’s koeienmelk. Voor de Spanjaarden zou het heiligschennis zijn als de Mexicanen hun ‘geplagieerde, minder kwaliteitsvolle’ kaas in de markt mogen blijven zetten als manchegokaas.

De ruzie over de kaas past in een bredere discussie over de toegang van Europese zuivelproducten en rundvlees tot de Mexicaanse markt. Daarnaast bezorgen auto’s de Europese en Mexicaanse onderhandelaars hoofdbrekens. De hamvraag luidt hoeveel onderdelen van een auto in Mexico gemaakt moeten zijn opdat Mexico die wagen met het label ‘producido en México’ naar Europa kan sturen.

‘De onderhandelaars hebben de voorbije twee weken vrijwel non-stop gewerkt om de laatste angels uit enkele heikele dossiers te halen’, zegt een woordvoerder van de Europese Commissie. Malmström en haar collega van Landbouw Phil Hogan hebben hun koffers klaarstaan om deze week naar Mexico af te reizen om de deal af te kloppen. Om het akkoord te vieren kunnen ze misschien champagne, tequila, manchegokaas en parmaham laten aanrukken.

Brazilië ligt dwars bij overleg EU-Mercosur

Twee Latijns-Amerikaanse regio’s zitten in de slotfase van de onderhandelingen over een handelsakkoord met Europa. Met Mexico zijn de gesprekken het verst gevorderd. Het overleg met het Mercosurblok van Brazilië, Argentinië, Uruguay en Paraguay dreigt op een lange eindsprint uit te draaien.

Tot eind januari was vooral de markttoegang voor rundvlees uit Zuid-Amerika het belangrijkste politieke struikelblok in de EU. Een ministerieel overleg in Brussel op 30 januari zou de blokkade proberen opheffen. Zelfs Europees Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker daagde onverwachts op.

Europa beloofde toen fors meer invoer van rund- en kippenvlees uit de Mercosurlanden, in ruil voor gelijkaardige toegevingen. Europa wil markttoegang voor zuivel, wijn, streekproducten, diensten, industriële producten en overheidsopdrachten. Voor België is de markttoegang voor maritieme diensten, zoals baggeraars, cruciaal.

Maar Brazilië creëerde nieuwe obstakels. Het grootste land uit het Mercosurblok eiste een overgangsperiode van 15 jaar voor de markttoegang van wagens. Bovendien stelde het erg strenge voorwaarden die de export uit de EU bijna onmogelijk maken.

De onderhandelingsteams van de EU en Mercosur zijn deze week opnieuw begonnen met een technisch overleg. Europa gaat voor een ambitieus en evenwichtig handelsakkoord. Maar wat nu op tafel ligt, staat daar nog ver van. De druk stijgt: over enkele maanden begint de campagne voor de Braziliaanse verkiezingen. Als er tegen dan geen politiek akkoord is, zit dat er niet meer in dit jaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect