analyse

Nicaraguaanse democratie staat op losse schroeven

De Nicaraguaanse leider Daniel Ortega zet steeds meer oppositieleden buitenspel. ©AFP

De Nicaraguaanse leider Daniel Ortega gaat steeds driester te werk om zich dit najaar van een vierde mandaat op rij te verzekeren. In enkele dagen liet hij vier prominente politieke tegenstanders oppakken. 'Ortega gedraagt zich als een dictator', stellen de VS.

Nicaragua glijdt in sneltreinvaart af van een democratie naar een autocratie. Die waarschuwing sturen mensenrechtenorganisaties en westerse regeringen de wereld in na enkele demarches van 's lands leider, Daniel Ortega. In één week liet hij vier potentiële rivalen voor de presidentsrace van 7 november 2021 oppakken.

De arrestatiegolf kwam vorige week woensdag op gang. Toen viel de politie binnen bij Cristiana Chamorro Barrios. De regering wreef de telg van een van Nicaragua's rijkste en invloedrijkste families witwaspraktijken aan en plaatste haar onder huisarrest.

De essentie

  • De Nicaraguaanse leider Daniel Ortega vertoont steeds meer autoritaire trekken.
  • In één week liet hij vier potentiële rivalen voor de presidentsrace van november oppakken.
  • Protesten zijn in het land verboden en verschillende politieke partijen zijn uitgesloten van deelname aan verkiezingen door een tribunaal dat wordt bemand door Ortega's vertrouwelingen.
  • De demarches moeten garanderen dat hij een vierde mandaat op rij in de wacht sleept.

De operatie kwam er enkele uren nadat Chamorro bekend gemaakt had dit najaar een gooi te doen naar het hoogste politieke ambt. Analisten zijn ervan overtuigd dat Ortega's zet ingegeven is door politieke motieven. Volgens de peilingen is de journaliste een te duchten concurrent voor de leider van het Sandinistisch Bevrijdingsfront.

Mogelijk vreest de ex-guerrillero een herhaling van het scenario uit 1990. Toen waagde Ortega, die deel uitmaakte van de junta die het land zowat elf jaar bestuurde na de dictatuur van de familie Somoza (1934-1979), zijn kans bij de presidentsverkiezingen. Maar hij beet in het zand tegen Chamorro's moeder Violeta. Na die opdoffer wachtte Ortega een tocht van 17 jaar door de politieke woestijn.

Onder Ortega dwaalt Nicaragua steeds verder af van het democratische pad.
Julie Chung
Amerikaanse diplomate

De zet tegen Chamorro was geen alleenstaand feit. Vorig weekend richtte het regime het vizier op Arturo Cruz. Agenten pakten de ex-diplomaat op bij zijn terugkeer uit de VS. Volgens de autoriteiten heeft Cruz 'samengezworen tegen de Nicaraguaanse maatschappij'. Hij had in de VS contact gehad met leden van de regering van Joe Biden.

Twee andere oppositieleden met presidentiële ambities, Juan Sebastián Chamorro García - een neef van Cristiana Chamorro - en Félix Maradiaga, zijn dinsdag gearresteerd. Het regime beschuldigt hen van 'het aanzetten tot buitenlandse inmenging in binnenlandse aangelegenheden'.

House of Cards

Het is niet de eerste keer dat Ortega de grenzen van de democratie aftast sinds hij in 2007 via democratische weg weer aan de macht kwam. Hij zette de grondwet naar zijn hand, waardoor hij tot zijn dood verkozen kan worden.

Oppositieleidster Cristiana Chamorro. ©AFP

In de aanloop naar de presidentsrace van 2016 regisseerde Ortega zelfs de Nicaraguaanse versie van 'House of Cards'. Hij trok naar de electorale strijd met zijn echtgenote Rosario Murillo als kandidaat-vicepresidente aan zijn zij, net zoals Francis en Claire Underwood in de Netflix-serie.

De Nicaraguanen pikten de autoritaire trekken van hun leider evenwel steeds minder. De etterbuil barstte in 2018 open. Duizenden mensen trokken de straat op tegen het regime. Dat sloeg hard terug. Meer dan 300 mensen kwamen om.

De repressie kwam het regime op Amerikaanse sancties te staan. Die stortten het arme Centraal-Amerikaanse land in een diepe economische crisis. Het ontij en de sancties bewogen Ortega vorig jaar tot een deal met de Organisatie van Amerikaanse Staten. Tegen het voorjaar van 2021 zou hij een eerlijker electoraal systeem in de steigers zetten.

Autoritaire pad

Maar toen de deadline voor de hervorming naderde, ging hij nog meer het autoritaire pad bewandelen. Hij bracht een nieuw juridisch arsenaal in stelling, waardoor hij 'het aanzetten tot buitenlandse inmenging in binnenlandse aangelegenheden' - zoals oproepen tot sancties tegen daders van mensenrechtenschendingen of misdaden tegen de mensheid - kan bestraffen.

Daarnaast joeg Ortega wetten door het parlement die de regering het recht geven elke burger die kritiek uit op de president op te pakken of te weren van verkiezingen. Het verkiezingstribunaal, dat bepaalt wie aan electorale races mag deelnemen, bemande hij met trouwe aanhangers.

Mensenrechtenorganisaties reageren steeds verontwaardigder. 'In de afgelopen dertig jaar heb ik nooit iets gelijkaardigs gezien. Er dringen zich multilaterale inspanningen op om Daniel Ortega een halt toe te roepen', tweette José Miguel Vivanco, de directeur Amerika's bij Human Rights Watch.

Dictator

Ortega's recentste demarches zetten de VS aan tot krasse taal. 'Ortega gedraagt zich als een dictator. Onder hem dwaalt Nicaragua steeds verder af van het democratische pad', stelde Julie Chung, die op het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken verantwoordelijk is voor Latijns-Amerika.

De acties van president Ortega schaden de Nicaraguanen en storten het land dieper in tirannie.
Amerikaanse regering

Als vergelding kondigde Washington nieuwe sancties af tegen topfiguren van het regime, onder wie de dochter van Ortega. 'De acties van president Ortega schaden de Nicaraguanen en storten het land dieper in tirannie.'

Of de strafmaatregelen hem weer op het democratische pad dwingen, is twijfelachtig. Ortega lijkt vastbesloten zeker tot 2026 aan de macht te blijven. Dan kroont hij zich tot langst regerende leider van het land.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud