nieuwsanalyse

Nieuwe migrantenkaravaan test pact tussen VS en Mexico

©AFP

Vanuit Centraal-Amerika stappen duizenden wanhopige burgers al enkele dagen naar de Verenigde Staten. De vluchtelingenkaravaan vormt de eerste grote test voor de migratiedeals die Donald Trump vorig jaar sloot met Mexico, Honduras, Guatemala en El Salvador. Werpen die landen een dam op?

Bij het busstation van San Pedro Sula, een van de meest moorddadige steden van Honduras en bij uitbreiding van Centraal-Amerika, was het vorige woensdag een drukte van jewelste. Tussen de 600 en 1.000 Hondurezen stroomden er toe. Maar niet om op een bus naar een andere plek in het land te stappen.

Hun eindbestemming bevond zich enkele duizenden kilometers verderop, in de Verenigde Staten. Als alles volgens plan verloopt, zouden ze dat einddoel na een dagenlange voettocht bereiken.

Beloofde land

De taferelen doen denken aan scènes die zich ruim 15 maanden geleden afspeelden in diezelfde Hondurese stad. Op 12 oktober 2018 had zich in San Pedro Sula al eens een gelijkaardige migrantenkaravaan op gang getrokken. Moegetergd door de armoede, honger, werkloosheid en het geweld in hun thuisland droomden de deelnemers aan de tocht van een beter leven in de VS.

Moorddadig 2019

Mexico vestigde vorig jaar eenweinig benijdenswaardig record. Nooit eerder vonden in twaalf maanden zoveel moorden in het land plaats als in 2019. ‘Mexico klokte eind vorig jaar af op 34.582 moorden, een stijging met 2,5 procent in vergelijking met een jaar eerder’, maakten de autoriteiten in Mexico-Stad gisteren bekend.

De cijfers herinneren president Andrés Manuel López Obrador eraan dat de beteugeling van het geweld in zijn land - een van zijn verkiezingsbeloftes in 2018 - nog heel wat inspanningen vergt.De strijd gaat hand in hand met de oorlog tegen drugskartels. Heel wat moorden zijn gelinkt aan een machtsstrijd tussen de bendes. Het voorbije anderhalve decennium speelde het leger een sleutelrol in de drugsoorlog. Maar de dood en arrestatie van verschillende capo’s leidde niet tot minder geweld. Daarom gooit de president het over een andere boeg. Door jongeren beter onderwijs en meer steun te bieden hoopt hij hen op het rechte pad te houden. Daarnaast wil hij het strafrecht hervormen.

Na omzwervingen door El Salvador, Guatemala en Mexico slaagden heel wat van hen er vorig jaar weliswaar in door te stoten tot de grens met de VS, maar het beloofde land bleek de grote buur in het noorden meestal niet te zijn. Integendeel.

De Amerikaanse president Donald Trump zag de Centraal-Amerikanen node komen. Hij had zijn landgenoten tijdens de campagne voor de presidentsverkiezingen van 2016 beloofd de illegale migratie vanuit het zuiden een halt toe te roepen door een muur te bouwen op de grens met Mexico. Dat project kwam maar moeilijk van de grond.

Invoertarieven

En dus zette Trump Mexico en de Centraal-Amerikaanse landen zwaar onder druk om mee een dam op te werpen tegen de migratiestromen naar de VS over hun grondgebied. Wie zich weigerde in te schrijven in die strategie mocht een van Trumps favoriete drukkingsmiddelen verwachten: een spervuur van Amerikaanse invoertarieven.

Vooral voor Mexico was dat een nachtmerriescenario. De VS zijn veruit de belangrijkste handelspartner van dat land. Economisch onheil dreigde als de Amerikaanse president zijn dreigement hard zou maken. En dus ging de linkse president, Andrés Manuel López Obrador, kortweg AMLO, in juni vorig jaar overstag.

Hij stuurde duizenden leden van de Guardia Nacional, een nieuw veiligheidsorgaan, naar de noord- en de zuidgrens van zijn land. Hun taak: voorkomen dat wapens, drugs of illegalen Mexico of de VS binnenraken.

Veilig derde land

Trump wist niet alleen zijn Mexicaanse evenknie tot een migratiepact te verleiden. Ook de autoriteiten in Honduras, Guatemala en El Salvador zetten in de zomer van 2019, uit vrees voor Amerikaanse economische sancties, hun krabbel onder een deal met de VS.

In grote lijnen komen die akkoorden erop neer dat die landen voortaan het etiket ‘veilig derde land’ dragen. Dat brengt met zich mee dat migranten in het eerste ‘veilige land’ dat ze bereiken een asielaanvraag moeten indienen.

Maar de afgelopen dagen bleek dat het aangescherpte migratiebeleid heel wat wanhopige Centraal-Amerikanen niet van hun voornemen kon afbrengen alsnog het avontuur richting de VS aan te vatten. De hamvraag luidt of Trumps migratiedeals van vorig jaar hun nut bewijzen.

Mexico

Washington richt vooral zijn hoop op Mexico om een dam tegen de vluchtelingenstroom op te werpen. Dat land lijkt zich van zijn taak bewust. Bij hun aankomst aan de grens botsten de Centraal-Amerikaanse migranten begin deze week op een muur van Mexicaanse veiligheidsmensen. Soms heel letterlijk. Leden van de Guardia Nacional beantwoordden een stenenregen met traangas en pepperspray.

We zijn geen transitland en reiken geen doorreispassen uit voor de VS.
Andrés Manuel López Obrador
Mexicaanse president

Na controle van hun papieren werden de meeste migranten met bussen naar opvangkampen gebracht. Ze krijgen de keuze: een verblijfs- en werkvergunning voor Mexico aanvragen of terugkeren naar het eigen land. ‘We zijn geen transitland en reiken geen doorreispassen uit voor de VS’, zei de Mexicaanse leider López Obrador.

Dat de linkse president zijn beste beentje voorzet, hoeft niet te verbazen. De Amerikanen lopen zich stilaan warm voor de presidentsverkiezingen van november. AMLO is vastbesloten zijn Amerikaanse ambtgenoot geen extra munitie in handen te geven om zijn land, net als in 2016, tot diens favoriete boksbal te laten uitgroeien.

‘Trump zal niet aarzelen Mexico te gebruiken als een piñata in de aanloop naar de verkiezingen’, zegt de Mexicaanse politieke wetenschapper Carlos Bravo. ‘Dat verklaart Mexico’s aanpak.’ En die lijkt wel impact te hebben. De afgelopen zeven maanden probeerden veel minder illegalen vanuit Mexico de VS binnen te dringen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud