Advertentie
analyse

President dringt bitcoinprimeur op aan El Salvador

©REUTERS

Op 7 september aanvaardt El Salvador als eerste land ter wereld de bitcoin als wettig betaalmiddel, zelfs voor belastingen. President Nayib Bukele belooft zijn volk gouden bergen, het IMF vreest macro-economische instabiliteit. ‘Als het mislukt, zijn de implicaties heel ernstig.’

Of we echt in bitcoins kunnen betalen, zoals de ‘aceptamos bitcoin’ op haar karretje aangeeft? ‘Natuurlijk’, glimlacht Dominga De Peña (29), die op het strand schaafijs verkoopt. Net als de meeste handelaren hier in El Zonte, aan de Pacifische kust van El Salvador, ontvangt ze de bekendste cryptomunt als betaalmiddel.

Een ijsje kost 1 dollar, de valuta in het Midden-Amerikaanse land. De Peña haalt haar smartphone tevoorschijn: ‘Dat zijn dan 2,279 satoshi.’ Satoshi is de basiseenheid van de bitcoin, genoemd naar zijn mysterieuze uitvinder. We voeren in onze cryptoapp De Peña’s username in en drukken op ‘send’. Zo betalen we voor de eerste keer met een cryptomunt.

El Zonte heeft geen bank, geen notaris, geen overheidskantoor. Het heeft zelfs geen politiebureau. De meeste straten zijn niet geplaveid en na een fikse regenbui kan de internetverbinding weleens haperen. De plek was tot voor kort vooral onder surfers uit binnen- en buitenland bekend, die op de vervaarlijke golven en surfresorts afkomen.

Nu staat El Zonte opeens in de voorhoede van een spraakmakend experiment.

‘Ernstige implicaties bij mislukking’

Op 7 september gaat El Salvador als eerste land ter wereld de bitcoin als wettig betaalmiddel invoeren. President Nayib Bukele belooft dat het initiatief voorspoed en innovatie brengt en ziet er ‘een grote stap voorwaarts voor de mensheid’ in.

Hij wijst op het succes van El Zonte, waar bitcoin al sinds 2019 circuleert dankzij de schenking van een anonieme donor. Een Amerikaan die rijk werd met bitcoin wilde ergens een lokale economie creëren die erop zou draaien. Via een andere Amerikaan, een ondernemer die in de zone al jaren christelijk vrijwilligerswerk verrichtte, kwam het geld in El Zonte terecht. De voorwaarde voor de schenking was dat het digigeld niet werd omgezet in dollars.

Waar gaat het over?

In het kustplaatsje El Zonte in El Salvador kan je sinds 2019 betalen in bitcoin, een experiment van een anonieme Amerikaan. Nu wil president Bukele de cryptomunt in het hele land tot wettig betaalmiddel maken.

Wat is het risico?

Velen zijn niet blij met het plan: gewone Salvadoranen, maar ook het IMF. De wilde schommelingen van de bitcoin voeden de vrees over instabiliteit. Ook maakt de cryptomunt het makkelijk geld wit te wassen, en de regering heeft een slechte reputatie wat betreft corruptie.

Hoe loopt dit af?

Economen verwachten dat het gebruik van de bitcoin beperkt blijft. Bovendien is het mogelijk dat Bukele zijn plan nog aanpast, want hij wil een belangrijke lening van het sceptische IMF binnenhalen.

De uitkomst van de Salvadoraanse testcase kan verstrekkende gevolgen hebben voor ’s lands economie en de wereldwijde aanvaarding van cryptomunten. El Salvador gaat zelfs alle belastingen in bitcoin aanvaarden, wat uiterst riskant kan zijn gezien de volatiliteit van de cryptomunt: de koersen stuiteren op en neer. Het ratingagentschap Moody’s verlaagde onlangs de kredietwaardigheid van El Salvador, met het bitcoinplan als een van de redenen. Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank denken ook al dat de monetaire stabiliteit van het kleine land op de helling komt te staan.

‘Het wordt interessant te zien hoe het experiment afloopt’, zegt Ricardo Castaneda, econoom bij de denktank Central American Institute for Fiscal Studies (Icefi). ‘Als het mislukt, zijn de implicaties heel ernstig.’

Digitaal goud

‘De bitcoin is digitaal goud!’, zegt de begeesterde Román Martínez (30) aan de dorpelingen van Conchalío, dichtbij El Zonte. De medeoprichter van Bitcoin Beach, een organisatie uit El Zonte die sociale projecten opzet rond de cryptomunt en het gebruik ervan promoot, probeert de nieuwsgierigen warm te maken voor crypto’s. Installeren ze de wallet, de digitale portemonnee van Bitcoin Beach op hun smartphone, dan krijgen ze 50 dollar aan bitcoin cadeau. Een startbedrag dat ook de ondernemers van El Zonte ontvingen.

Sommigen houden zich afzijdig, schijnbaar wantrouwend. De gestelde vragen illustreren hoe het land ervoor staat. ‘Kan een overvaller onze wallet legen?’, wil een oudere man weten. Een ander: ‘Kunnen corrupte bedrijfsleiders die het boeltje beheren met onze zuurverdiende dollars aan de haal gaan?’ En ook: ‘Wat te doen met de mensen die niet kunnen lezen?’

Sommigen denken dat de bitcoin iets duivels is en komen meteen cashen.
Santos Franco

Terug in El Zonte ziet Santos Franco (23) hen geregeld over de vloer komen. Hij bemant de bitcoinautomaat in het dorp, een van de drie in El Salvador (de regering wil er 1.500 laten plaatsen). De automaat, van het Amerikaanse bedrijf Athena Bitcoin, zet voor een fee van 5 procent bitcoins om in dollars en omgekeerd. Franco: ‘Sommigen denken dat de bitcoin iets duivels is en komen meteen cashen.’

Wat houders het meest zorgen baart, weet hij, zijn de wilde prijsschommelingen. Na een recordhoogte van ruim 63.000 dollar in april gleed de bitcoin af tot een dieptepunt van 29.000 dollar, een verlies van meer dan 50 procent. In die volatiliteit ziet de financiële gemeenschap een belangrijk argument tegen de bitcoin als betrouwbare waardeopslag.

De koers van de bitcoin is in El Zonte het gespreksonderwerp bij uitstek. Precies om die reden moet Franklin Martínez (16), die de kassa van familie-kruidenierszaak El Gringo bemant, niets van de bitcoin weten. ‘Wij kopen onze waar in op vaste dagen. Wat moeten we als onze bitcoins dan net laag staan?’

©REUTERS

Lily Esquivel (28) accepteert in haar kleine beautysalon wel bitcoins. Zij en haar echtgenoot, een timmerman die in bitcoins betaald krijgt, hebben dankzij een eerdere bull run in crypto’s hun huis kunnen afwerken.

Alfredo Anaya (60), een bouwvakker in dienst van de organisatie Bitcoin Beach, ontvangt zijn dagloon van 25 dollar al een jaar in bitcoin, net als zijn zoon. Ze houden continu de prijs van de bitcoin in de gaten. ‘In mei verloor ik 400 dollar die ik gespaard had in bitcoin, dat doet pijn. Maar men heeft ons gezegd dat je je bitcoins bij dalingen beter kunt laten staan en geduld moet uitoefenen tot ze weer stijgen.’

Financiële geletterdheid

70 procent van de Salvadoranen heeft geen bankrekening. ‘Daar kan de bitcoin mee helpen: financiële geletterdheid’, zegt Jorge Valenzuela (32), medeoprichter van Bitcoin Beach, met de bekeerdrift van een missionaris. Met de bitcoin ziet Valenzuela eindelijk een beloftevolle toekomst weggelegd voor zijn landgenoten. ‘Ik ben er zeker van: dit kan migratie naar de Verenigde Staten stoppen.’

Een flink deel van de migranten die Mexico doorkruisen op weg naar de VS komt uit El Salvador. Velen ontvluchten de beruchte moorddadige bendes die ook de kleinste handelaren afpersen voor beschermingsgeld. Anderen vinden geen werk en zijn afhankelijk van het geld dat familieleden uit de VS sturen. Deze zendingen waren met 5,92 miljard dollar in 2020 goed voor 23 procent van het bruto binnenlands product. President Bukele verzekert zijn landgenoten dat de bitcoin banen en investeringen met zich meebrengt.

Wie is ‘millennial president’ Nayib Bukele?

De animator achter het cryptoplan is de 40-jarige president Nayib Bukele, die zichzelf als visionair en daadkrachtig in de markt zet. De zakenman, vaak in leren vest en met een omgekeerd petje op, begon in de politieke marketing en maakt gretig gebruik van Twitter. Vorige vrijdag twitterde hij: ‘Je kan innovatie bevechten of omarmen. Wie zal uiteindelijk winnen, denk je?’ Volgens het persbureau Bloomberg bezit de ‘millennial president’ al jaren bitcoins.

Maar Bukele krijgt almaar vaker het etiket ‘autoritair’ opgeplakt. Onderzoeken naar corruptie in corona-uitgaven drukte hij de kop in door de minister van Justitie en vijf leden van het Hooggerechtshof de laan uit te sturen. Het cryptoplan dient als bliksemafleider, zeggen critici.

Valenzuela zegt dat crypto-investeerders en -ondernemers nu al bij bosjes neerstrijken in El Zonte en bij Bitcoin Beach aankloppen. Ze zien kansen in het ontginnen, of minen, van cryptomunten, een energieverslindend proces dat de regering wil vergemakkelijken met de geothermische energie van vulkanen - hoewel de details onduidelijk zijn. Ook de mogelijkheden voor DeFi, gedecentraliseerde financiële dienstverlening, zouden investeerders aanspreken.

Wat hij zegt, lijkt niet uit de lucht gegrepen: als Valenzuela ons na ons gesprek naar buiten leidt, staat daar een Amerikaan te wachten die zich voorstelt als de onderdirecteur betalingen bij Facebook.

President Nayib Bukele ©AFP

Mogelijk loopt een ongeduldige Bukele op de feiten vooruit. Op het platteland van El Salvador heeft slechts 22,5 procent van de bevolking een internetverbinding, becijferde de Inter-Amerikaanse Ontwikkelingsbank. In een peiling van de universiteit Francisco Gavidia begin juli zei 95 procent van de bevraagde Salvadoranen de dollar te verkiezen voor de financiële stabiliteit van hun huishouden, 65 procent was niet bereid hun inkomsten in bitcoins te ontvangen.

Daartoe worden ze ook niet verplicht. De officiële bitcoinwallet van de overheid, die Chivo gaat heten (Salvadoraans voor ‘cool’), zal zijn gebruikers toestaan bitcoinbetalingen meteen in dollars om te zetten. Economen verwachten daarom dat het gebruik van de bitcoin al met al beperkt kan blijven. De handelaren die we spraken in El Zonte schatten dat 5 à 10 procent van hun inkomsten van bitcoinbetalingen komt.

De bitcoin is bovendien de munt van de schaduweconomie. Niet voor niets eisen de hackers die bedrijven lamleggen met gijzelsoftware losgeld in de cryptomunt. De bitcoin maakt het ook makkelijk om geld wit te wassen, en de huidige regering scoort net slecht in de strijd tegen corruptie. El Salvador onderhandelt dezer dagen met het IMF over een belangrijke lening van 1,3 miljard dollar. Die komt in het gedrang met het bitcoininitiatief, waartegen het fonds zich verzet. Econoom Castaneda wijst erop dat de overheid nu al moeilijker staatsobligaties aan de man weet te brengen, wat tot betalingsproblemen kan leiden.

Het is alsof de regering in een virtueel casino het welzijn van de bevolking op het spel zet.
Ricardo Castaneda Icefi
Central American Institute for Fiscal Studies

30 dollar aan bitcoin cadeau

Om de twijfelaars over de streep te trekken gaat de regering van president Bukele elke Salvadoraan voor 30 dollar (voor sommigen twee daglonen) aan bitcoins schenken in de officiële cryptowallet. ‘En niemand gaat berooid achterblijven’, garandeert Bukele. Hij zegt er niet bij dat cryptomunten in de categorie hoogrisicobeleggingen horen: een fraaie winst is mogelijk, maar een fors verlies ook.

Castaneda acht het niet onmogelijk dat Bukele de ‘bitcoinwet’ afzwakt, uitstelt of zelfs schrapt. ‘Alle Salvadoraanse economen, links en rechts, zijn tegen. Het is alsof de regering in een virtueel casino het welzijn van de bevolking op het spel zet.’

© Het Financieele Dagblad

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud