Afghaanse overheid heeft geen verhaal tegen pijlsnelle terreinwinst taliban

In Herat, in het noordwesten van het land, bewapenen burgers zich om zich te verdedigingen tegen de taliban. ©EPA

Na 20 jaar Amerikaanse aanwezigheid in Afghanistan werken de taliban aan een razendsnelle opmars. De Afghaanse president Ashraf Ghani, die vrijdag in de Verenigde Staten is om steun te vragen, dreigt van een kale reis terug te komen.

Vrijdag ontmoet de Amerikaanse president Joe Biden voor het eerst zijn Afghaanse evenknie, Ashraf Ghani, in het Witte Huis. Ghani zoekt er steun tegen de alarmerende terreinwinst van de taliban de jongste maanden.

Vooral de laatste dagen ging het bijzonder hard. In een bliksemoffensief slaagden de taliban erin tientallen districten in Noord-Afghanistan onder controle te krijgen. Begin deze week bezetten ze de belangrijkste grenspost met Tadzjikistan, de buitenwijken van Mazar-e-Sharif en meerdere districten in de provincie Kunduz. Volgens het Institute of War and Peace Studies wordt momenteel gevochten op 64 procent van het Afghaanse grondgebied.

De essentie

  • Sinds de terugtrekking van de Amerikaanse troepen begon, veroveren de taliban meer en meer terrein.
  • De jongste twee maanden vielen 50 van de 370 Afghaanse districten in de handen van de taliban.
  • In verschillende districten maken Afghaanse burgers zich klaar voor de strijd.
  • Na het definitieve vertrek van de Amerikanen is een offensief van de taliban op de hoofdstad Kaboel niet uitgesloten.

Hoewel de situatie nijpend is, dreigt Ghani van een kale reis terug te komen. In april maakte Biden een eind aan de langste overzeese oorlog in de geschiedenis van de Amerikanen. Op 11 september moet iedereen weer thuis zijn, exact 20 jaar na de aanslagen op de Twin Towers, de aanleiding van de operatie. De NAVO-manschappen, die de Afghaanse strijdkrachten trainen en adviseren, volgen het Amerikaanse voorbeeld.

Hoewel het Witte Huis zegt 'vastbesloten te zijn om diplomatieke, economische en humanitaire bijstand te verlenen', zal dat weinig zoden aan de dijk brengen. Het Afghaanse leger is te zwak om zonder Amerikaanse luchtsteun de opmars van de taliban te stuiten.

Bewapende burgers

De speciale VN-gezant voor Afghanistan, Deborah Lyons, waarschuwde dinsdag dat sinds mei al 50 van de 370 Afghaanse districten in de handen van de taliban zijn gevallen. Volgens Lyons wijst alles erop dat de taliban zich positioneren om de provinciehoofdsteden in te nemen zodra de buitenlandse troepen volledig vertrokken zijn. Ook een offensief op de hoofdstad Kaboel is niet uitgesloten.

Er lopen nochtans in Doha vredesonderhandelingen tussen de taliban en de Afghaanse regering. Maar daar lijkt niets van in huis te komen. De taliban voelen zich de overwinnaars op de Amerikanen en worden aangemoedigd door hun militaire successen.

Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten kan de Afghaanse regering tussen zes en twaalf maanden na de volledige Amerikaanse terugtrekking imploderen.

Van de Afghaanse overheid wordt ook niet veel verwacht. Ze staat zwak en heeft weinig moreel gezag. Volgens de Amerikaanse inlichtingendiensten kan de Afghaanse regering tussen zes en twaalf maanden na de volledige Amerikaanse terugtrekking imploderen.

Ondertussen nemen Afghaanse burgers het heft in eigen handen. Op sociale media is te zien hoe honderden mensen - ook vrouwen - zich tot op de tanden bewapenen. De vraag is hoe de taliban daar straks mee omgaan. Momenteel woedt een strijd met Afghaanse leger, maar als straks ook burgers aan de strijd deelnemen, loert een burgeroorlog om de hoek.

‘Europa is een grap’

Ondertussen wacht het gros van de burgers angstvallig af, zeker in Kaboel. ‘Velen hebben het gevoel alsof ze terug gekatapulteerd worden naar de jaren 90’, zegt een professor van een universiteit in Kaboel aan De Tijd. Hij wil uit veiligheidsredenen niet met zijn naam in de krant.

Vrouwelijke collega’s maken zich zorgen of ze straks nog kunnen werken.
Professor aan een universiteit in Kabul

‘Vrouwelijke collega’s maken zich zorgen of ze straks nog kunnen werken.’ Kaboel zit ondertussen al drie dagen zonder elektriciteit. Huizen worden massaal verkocht, vaak voor spotprijzen, uit vrees voor een offensief.

Naast angst is er ook woede. Na 20 jaar Amerikaanse aanwezigheid werkt geen enkel ziekenhuis naar behoren, lopen de instellingen mank en is het onderwijs erbarmelijk. ‘De afgelopen 20 jaar werden miljarden dollars in het land gepompt, maar dat heeft vooral enkelingen verrijkt. De gewone burger bleef achter. Het land is nu meer verdeeld dan in 2001.’

Ook Europa wordt met de nek gekeken. ‘Europa is een grap’, zegt een ondernemer in Kaboel via de telefoon. Ook hij wil uit veiligheidsredenen niet met zijn naam in de krant. ‘Wij noemen de EU een verklaringenmachine. Een verklaring hier en daar, maar voor de rest volgen ze de VS als een hondje.’

Wij noemen de EU een verklaringenmachine. Een verklaring hier en daar, maar voor de rest volgen ze de VS als een hondje.
Ondernemer in Kaboel

Dat de westerlingen zich zonder voorwaarden terugtrekken, wordt als onbegrijpelijk gezien. ‘Er is niets, zelfs geen vredestraject met mijlpalen. Geen wonder dat de taliban zich de morele overwinnaar voelen. In hun ogen hebben ze al drie grootmachten verslagen. Eerst de Britten, dan de Russen en nu de Amerikanen.’

Vluchtelingen

De opmars van de taliban heeft directe implicaties voor Europa. De Italiaanse premier Mario Draghi waarschuwde woensdag voor een instroom van migranten eens alle westerse troepen het land verlaten hebben. ‘We weten allemaal dat het er veel zullen zijn’, zei Draghi.

Afghanen vormen een van de grootste groepen asielzoekers naar Europa. De route loopt langs Iran en Turkije, die de instroom van Afghanen hard voelen. Turkije waarschuwt al jaren dat het onhoudbaar wordt.

Ook in België waren de Afghanen in 2020 de grootste groep, na de Syriërs. Die cijfers gaan al jaren in stijgende lijn, vooral bij de niet-begeleide minderjarigen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud