nieuwsanalyse

Geopolitiek schaakspel barst weer los boven Syrië

Syrische militairen trekken Oost-Ghouta binnen, de rebellenenclave nabij Damascus. Douma, dat zaterdag mogelijk met chemische wapens aangevallen werd, behoort tot die regio. ©AFP

Israël heeft een Syrische basis bestookt waar zijn erfvijand Iran de plak zwaait. Intussen dreigen de VS een gifgasaanval van het regime-Assad te vergelden. Of hoe de Syrische burgeroorlog weer op alle fronten brandt.

Een humanitaire nachtmerrie, gevolgd door een cynisch geopolitiek schaakspel: zeven jaar Syrische burgeroorlog werd dit weekend andermaal in al zijn labyrintische gruwelijkheid perfect samengevat. Zaterdagavond voerde de dictator Bashar al-Assad een aanval met chemische wapens uit op Douma, de laatste rebellenenclave nabij de hoofdstad. Daarbij vielen zeker 49 doden.

Zondag dreigde de Amerikaanse president Donald Trump dat ‘het beest’ Assad en zijn bondgenoten Rusland en Iran ‘een hoge prijs’ zullen betalen. Maandag werd de grootste luchtmachtbasis van Syrië daadwerkelijk aangevallen, al lijkt dat het werk van Israël te zijn, en niets met Douma te maken te hebben. De kans dat een spoedsessie van de VN-Veiligheidsraad straks een oplossing biedt, is dan weer nihil.

Schimmenspel

De aanval op de T4-luchtmachtbasis, gelegen tussen Homs en Palmyra, illustreert vooral hoezeer de Syrische burgeroorlog uitgegroeid is tot een schimmenspel tussen de erfvijanden Iran en Israël.

49
Zaterdagavond vielen zeker 49 doden nadat dictator Bashar al-Assad een chemische aanval had uitgevoerd op Douma.

Leden van de Quds, de elite-eenheid van de Iraanse Revolutionaire Garde, gebruiken de basis al langer om Assad te ondersteunen, maar ook om wapens te smokkelen voor Hezbollah, de sjiitische Libanese militie die de vernietiging van Israël nastreeft. Het past in Irans uitbouw van wat de islamitische republiek een ‘as van verzet’ noemt: een halve maan van bevriende milities ten noorden van Israël, van Teheran, via Irak en Syrië, tot de Middellandse Zee.

In februari viel Israël de basis al eens aan. Toen had Iran vanaf T4 een drone naar het Israëlische luchtruim gestuurd. Israël vernietigde de drone snel, maar Syrisch afweergeschut haalde ook twee Israëlische gevechtsvliegtuigen neer tijdens hun vergeldingsoperatie. Dit keer bleven twee Israëlische F-15’s boven Libanees grondgebied, vanwaar ze acht raketten afvuurden. Vijf projectielen zouden onderschept zijn, maar er vielen naar verluidt 14 doden, vooral Iraniërs.

Grijpen VS in?

De Iraanse aanwezigheid in Syrië baart Israël steeds grotere zorgen, ook nadat Assads positie al lang beveiligd lijkt te zijn. Ze voedt de frustratie dat bondgenoot de Verenigde Staten al jaren halfslachtig ingrijpt in de Syrische gruwel. Trump besprak zondag met zijn Franse collega Emmanuel Macron ‘een sterk gezamenlijk antwoord’ tegen Assad. Trumps minister van Defensie Jim Mattis bevestigde gisteren ‘niets uit te sluiten’. De kans is reëel, zodra onderzoek bevestigt dat Assad in Douma opnieuw gifgas inzette tegen zijn eigen volk, dat de VS militair ingrijpen. Maar wat dan?

Gevreesd wordt dat de VS zo nog meer de controle over het Syrische conflict weggeven aan Rusland, Iran en Turkije.

Precies een jaar geleden liet Trump al eens 59 Tomahawkraketten op een luchtmachtbasis van Assad afvuren. Ook dat was een vergelding voor een gifgasaanval. En een vingerwijzing naar zijn voorganger Barack Obama, die de inzet van chemische wapens als ‘een rode lijn’ omschreef, maar nooit actie ondernam zodra die overschreden werd. Trump liet het ook bij een eenmalig ingrijpen.

Strijd outsourcen

Net als Obama focust Trump vooral op de strijd tegen Islamitische Staat in Syrië. En net als Obama outsourcete hij die strijd vooral aan lokale Arabische en Koerdische bondgenoten. Nu IS zo goed als uitgerookt is in Syrië en Irak, pleit Trump al een tijdje om de zowat 2.000 Amerikaanse militairen, die vooral tactische bijstand leveren, terug naar huis te halen.

Gevreesd wordt dat de VS zo nog meer de controle over het Syrische conflict weggeven aan Rusland, Iran en Turkije. Daar nodigde president Recep Tayyip Erdogan vorige week nog zijn ambtgenoten Vladimir Poetin en Hassan Rouhani uit om de militaire opties te bespreken. En hoewel Turkije, een NAVO-bondgenoot van de VS, vooral de Koerden wil kortwieken, en Assad allerminst verdedigt, dreigt dit triumviraat de bloedige uitzichtloosheid van de Syrische oorlog enkel te bestendigen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n