analyse

Hoe zegezeker is Benjamin Netanyahu?

Benjamin 'Bibi' Netanyahu ©REUTERS

Als de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dinsdag de verkiezingen wint en een nieuwe regering op de been brengt, breekt hij records. Maar voor het eerst in jaren botst hij op een geduchte tegenstander.

‘Het is tijd om de waarheid te vertellen. Zij zijn links en zwak, wij zijn rechts en sterk. We hebben de staat Israël tot een hoogtepunt in de geschiedenis gebracht. Nu moeten we verdergaan en niet achteruit.’ In een van zijn campagnefilmpjes beklemtoonde de Israëlische premier Benjamin Netanyahu waar het dinsdag om te doen is. Net als de vorige keren is hij erin geslaagd de Israëlische verkiezingen om zichzelf te doen draaien. Willen de Israëli’s een veilig en voorspoedig Israël? Kies dan Netanyahu: rechts, sterk, succesvol.

©Filip Ysenbaert

Als Bibi, zoals zijn vrienden én vijanden Benjamin Netanyahu noemen, een vijfde ambtstermijn binnenhaalt en zo het 13-jarige record van David Ben-Gurion als Israëls langst zetelende premier verbreekt, is dat omdat veel Israëli’s het risico niet durven te nemen.

Onder Netanyahu’s bewind bloeide de economie als nooit tevoren, door een mix van besparingen in de sociale zekerheid, belastingverlagingen en privatiseringen. Intussen staat de werkloosheidsgraad op een laagterecord, tikken de inkomens recordhoogtes aan, is het begrotingstekort beteugeld en boomt de techindustrie. Niet voor niets spreken sommige waarnemers over Israëls gouden decennium.

Beschermer des vaderlands

Dat decennium was voor de Israëli’s bovendien betrekkelijk geweldloos. Netayahu’s aanhangers bejubelen hem als de held die hen beschermt tegen de terreur van Iran, Hezbollah en Hamas. Zelf aarzelt hij niet om zijn rol als beschermer des vaderlands in de verf te zetten en weet hij meesterlijk de onderbuikgevoelens en de angsten in de samenleving te bespelen. Zijn boodschap is simpel: ‘Vertrouw op je instincten en vertrouw op mij om je veilig te houden.’

Israël kiest nieuwe Knesset

Zeven maanden vroeger dan gepland kiezen ruim 6 miljoen Israëli's dinsdag de 120 nieuwe leden van de Knesset. De Israëlische regering besliste in december te verkiezingen te vervroegen omdat haar meerderheid na het vertrek van minister van Defensie Avigdor Lieberman te krap was geworden. Ruim 40 partijen nemen deel, maar door de kiesdrempel van 3,25 procent zullen maar 10 tot 14 van hen effectief in de Knesset zetelen. De peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace tussen de Likoed-partij van Benjamin Netanyahu en Blauw en Wit van Benny Gantz, met ongeveer 30 zetels voor elke lijst. Beiden hebben gezegd dat ze niet samen in een regering stappen. Wie wint, moet dus op zoek naar voldoende kleinere coalitiepartners.

 

Internationaal zette Bibi Israël weer steviger op de kaart. Hij is goede maatjes met Rusland, India en China en verbeterde de relaties met Arabische landen als Egypte en Saoedi-Arabië. Het is echter vooral zijn bromance met de Amerikaanse president Donald Trump, in wie hij een gelijkgestemde ziel vindt, waarmee hij in Israël punten scoort. ‘Je kan je moeilijk voorstellen dat er ook maar een veertje tussen Donald Trumps Republikeinen en Netanyahu en zijn Likoed-partij te krijgen is’, schreef The Economist vorige week.

Het leverde Netanyahu een aantal uitzonderlijke overwinningen op. Trump verhuisde de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem, een statement van jewelste waarmee hij met de internationale consensus brak dat het aan de Israëli’s en de Palestijnen is om de status van Jeruzalem vast te leggen in de onderhandelingen over een vredesakkoord. Hij trok ook de Verenigde Staten terug uit de door Israël gehate Irandeal en erkende eind maart de Golanhoogten als officieel deel van Israël.

Voor het eerst niet zegezeker

Hoe graag Netanyahu zich weer tot koning Bibi zou laten kronen, zegezeker is hij dit keer niet. Voor het eerst in jaren botst hij met de gepensioneerde legerbaas Benny Gantz op een te duchten tegenstander. Gantz’ centrumrechtse alliantie Blauw en Wit hijgt in de peilingen in de nek van Netanyahu’s Likoed en de kiezers achten hem even capabel om premier te worden. Dat Netanyahu zijn best doet om hem als links en onervaren af te schilderen deert Gantz niet. De kiezers smullen van zijn statige looks en militaire verwezenlijkingen.

De appetijt voor Netanyahu is wat afgenomen door een resem aanklachten wegens corruptie en zijn geflirt met extreemrechts.

Bovendien is de appetijt voor Netanyahu wat afgenomen door een resem aanklachten wegens corruptie en zijn geflirt met extreemrechts. In de aanloop naar de verkiezingen onderhandelde hij een alliantie tussen drie extreemrechtse partijtjes die anders de kiesdrempel niet zouden halen. Netanyahu kan de alliantie gebruiken om een coalitie te vormen, maar vooral de samenwerking met Joodse Kracht - dat de Palestijnse gebieden wil annexeren en alle Arabieren het land wil uitzetten - zette kwaad bloed en leverde hem kritiek op in binnen- en buitenland.

Crime minister

Ten slotte zijn er de vele corruptieschandalen, die Netayahu de bijnaam ‘crime minister’ opleverden. Hij en zijn vrouw zouden voor duizenden Israëlische shekels aan champagne, sieraden en dure sigaren gekregen hebben in ruil voor politieke gunsten. Ook zou de premier aan belangrijke media wederdiensten beloofd hebben in ruil voor een positieve berichtgeving en hij zou het Egyptische en Israëlische leger duikboten hebben aangesmeerd omdat hij aandelen zou bezitten in een toeleverancier van de fabrikant. De premier noemt de aantijgingen een heksenjacht.

Wat de uitslag ook wordt, voor de Palestijnen is er weinig hoop op beterschap. Het vredesproces is geen thema in de verkiezingen. Zowel Likoed als Blauw en Wit zegt dat er geen Palestijnse partner is voor de vredesonderhandelingen. Ook dat is een erfenis van Netanyahu.

Onder zijn bewind verslechterden de verhoudingen met de Palestijnen alleen maar. Door zijn compromisloze houding stierven de vredesgesprekken een stille dood. Intussen ging de bouw van illegale nederzettingen op de Westelijke  Jordaanoever onverdroten voort en maakte een nieuwe controversiële Natiestaatwet, die vorig jaar werd ingevoerd, van Arabieren tweederangsburgers.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect