Idee om harder op te treden tegen Israël rijpt

De schade is groot in Gaza-stad na de Israëlische luchtaanvallen. ©MOHAMMED ABED/AFP

‘Boycot Israël!’ scandeerden dit weekend tienduizenden pro-Palestijnse demonstranten over de hele wereld. Hoewel een boycot niet op tafel ligt, zijn in ons land vijf regeringspartijen te vinden voor het idee om harder op te treden tegen Israël. ‘Als we het nu niet doen, wanneer dan wel?’

‘Ik weet niet waar Israël nog naar zoekt’, zegt de twintiger Saeb vanuit Gaza. ‘Ze bombarderen gewoon alles.’ Saeb woont met zijn familie in Tuffah, Noord- Gaza, en elke dag horen ze de bommen dichterbij komen. Via WhatsApp vertelt hij dat de hele familie met de kleren aan slaapt. Bij de deur staat een tas met extra kledij, wat geld en juwelen, zodat ze elk moment kan vluchten.

Een de-escalatie lijkt nog niet in zicht. Hamas blijft raketten afvuren, Israël blijft bombarderen. De dodentol loopt op, zeker aan Palestijnse kant (zie kader). De Gazastrook is een van de dichtstbevolkte gebieden ter wereld, met 5.000 mensen per vierkante kilometer. Stellingen van Hamas bombarderen betekent sowieso burgerslachtoffers.

Waar staat het conflict nu?

  • Bij het conflict vielen al 210 doden: 200 aan Palestijnse kant, tien aan Israëlische kant. Onder hen zijn 60 kinderen: 59 aan Palestijnse kant, één aan Israëlische kant.
  • In de nacht van zondag op maandag heeft het Israëlische leger weer tientallen raids op Gaza uitgevoerd, terwijl Hamas raketten op Israël bleef afvuren.
  • Reporters Without Borders heeft het Internationaal Strafhof opgeroepen te onderzoeken of de aanval op het gebouw in Gaza waar meerdere media-agentschappen waren gevestigd een oorlogsmisdaad is.
  • De Amerikaanse president Joe Biden heeft maandagavond (Belgische tijd) met de Israëlische premier Netanyahu gesproken. Het gesprek kwam na een derde Amerikaanse weigering voor een gemeenschappelijke verklaring in de VN-Veiligheidsraad.

Ahmed, een dokter uit het Shifa-ziekenhuis in Noord-Gaza, verloor dit weekend twee collega’s in een luchtaanval van Israël. ‘Hele families worden weggeveegd’, zegt hij, uitgeput onderweg naar het ziekenhuis, via WhatsApp. ‘Ook de straten naar de ziekenhuizen worden gebombardeerd. Dat kan toch geen toeval zijn? Israël wil voorkomen dat ambulances de ziekenhuizen bereiken.’

Hoewel diplomaten van de Verenigde Naties, de Verenigde Staten en Egypte de klok rond werken om een wapenstilstand te bereiken, denkt de Israëlische premier Benjamin Netanyahu nog niet aan stoppen. Internationaal groeit de vrees voor een echte oorlog, die de hele regio kan meesleuren.

Kunnen sancties Netanyahu op andere ideeën brengen? De duizenden pro-Palestijnse betogers zaterdag in Antwerpen, Gent en Brussel vinden van wel. ‘Boycot Israël!’, scandeerden ze. Ook in New York, Ramallah, Londen en Rome klonk de leuze. De Palestijnse minister van Buitenlandse Zaken Riyad al-Maliki vertaalde het straatprotest zondag aan de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties. Die moeten Israël ‘sancties’ en een ‘wapenembargo’ opleggen.

Koude steen

Boycot, sancties of wapenembargo, is zo’n politieke beslissing haalbaar? In de Veiligheidsraad valt de vraag op een koude steen, niet het minst door het veto van de Verenigde Staten.

Welke president of partij ook aan de macht is, de VS staan traditioneel op de rem voor elke vorm van kritiek op Israël, laat staan dat ze het woord ‘sanctie’ of ‘boycot’ laten vallen. De VS zijn een trouwe bondgenoot van Israël. Voor de Republikeinen speelt ideologie. Bij de Democraten, waar sommigen de Palestijnse zaak meer genegen zijn, speelt electorale angst mee. En de ijzersterke pro-Israëllobby beïnvloedt beide partijen.

De essentie

  • De VS staan op de rem voor alle kritiek op Israël. In de VN-Veiligheidsraad houden ze elke vorm van veroordeling tegen.
  • Over een boycot van producten en diensten uit de nederzettingen en economische sancties tegen Israël is de EU verdeeld.
  • In België vragen vijf van de zeven Vivaldi-partijen dringend werk te maken van een ‘verdieping van het differen-tiatiebeleid’. Ook een verbod op producten en diensten uit nederzettingen in de bezette gebieden is voor hen een optie.

Maandag hielden de VS opnieuw een gezamenlijke verklaring in de VN-Veiligheidsraad tegen. Het voorstel van onder andere Noorwegen, dat het Israëlische geweld veroordeelt en een staakt-het- vuren vraagt, werd voor de derde keer zonder pardon van tafel gezwierd door de Amerikaanse diplomaten.

Maandag kwam ook het bericht dat president Joe Biden de verkoop van meer dan 700 miljoen dollar aan precisiegeleide wapens door Boeing aan Israël goedkeurde.

Wijn uit Golan

Toch bestaan internationale instrumenten die Israël economisch (een beetje) op de vingers (proberen te) tikken. Producten en diensten die uit de kolonies in de bezette gebieden (delen van de Westelijke Jordaanoever, Oost-Jeruzalem, de Gazastrook en de Syrische Golanhoogte) komen, worden al anders behandeld dan producten uit Israël. Dat betaalt bijvoorbeeld hogere importtarieven voor wijn uit de Golanhoogte dan voor wijn uit Tel Aviv.

Dat beleid is het gevolg van het internationaal recht. De nederzettingen van Israël in de bezette gebieden worden als illegaal beschouwd. De gebieden zijn niet van Israël, de producten en de diensten logischerwijs evenmin.

In 2016 bevestigde de VN-Veiligheidsraad nog eens dat elk land dat ‘differentiatiebeleid’ moet toepassen. Ook de VS ging toen akkoord. De EU verplicht de labeling van producten uit de kolonies, die geen preferentiële handelsvoordelen genieten.

Israël omzeilt dat beleid evenwel, bijvoorbeeld door te knoeien met postcodes en labels. Uit een studie van het European Middle East Project bleek dat maar 10 procent van de wijnen uit de nederzettingen in 2019 met het juiste label te koop werd aangeboden aan de Europese consument.

Om meer zicht en vat te krijgen op welke bedrijven actief zijn in de nederzet- tingen stelden de VN vorig jaar een soort zwarte lijst op. Daarop staan 112 bedrijven: Israëlische grootbanken maar ook Boo-king.com, Airbnb, Tripadvisor en Motorola. Maar meer dan een lijst is het niet. De bedrijven in kwestie zijn tot niets verplicht en er zijn geen gevolgen. Bovendien moet de lijst elk jaar geüpdatet worden, maar dat is voorlopig - mede door zware Amerikaanse en Israëlische druk - nog niet gebeurd.

Vivaldi

In België klinkt de vraag om verder te gaan dan het ‘differentiatiebeleid’ almaar luider. De Kamerleden Wouter Devriendt (Groen) en Vicky Reynaert (Vooruit) hekelden respectievelijk de ‘lauwe reactie’ van de regering en vroegen dat minister van Buitenlandse Zaken Sofie Wilmès (MR) ‘haar nek zou uitsteken’.

Vijf van de zeven Vivaldi-partijen willen mee. De groenen, de socialisten en CD&V vragen werk te maken van een ‘verdieping van het differentiatiebeleid’. Dat voornemen staat ook in het federaal regeerakkoord.

Voor Els Van Hoof, Kamerlid voor CD&V en voorzitster van de commissie Buitenlandse Zaken, is het momentum er. ‘Als we het nu niet doen, wanneer dan wel?’, zegt ze. ‘We hebben dringend nood aan een betere etikettering en een verbod van financiële steun aan bedrijven die er actief zijn. Momenteel geldt dat bijvoorbeeld niet voor Israëlische banken, maar die financieren de annexatie wel.’

Er bestaat een Europees sanctiemechanisme. Voor Rusland, China en Turkije halen we dat al boven. Waarom niet voor Israël?
Els Van Hoof
Kamerlid CD&V

Net zoals de groenen en de socialisten zegt CD&V geen nee tegen een totaalverbod op producten en diensten uit de nederzettingen in bezette gebieden. Wel benadrukt Van Hoof dat België dat niet alleen kan invoeren. Ook sancties tegen individuen moeten overwogen worden. ‘Er bestaat een Europees sanctiemechanisme. Voor Rusland, China en Turkije halen we dat al boven. Waarom niet voor Israël? Het is tijd dat individuen die verantwoordelijk zijn voor de annexatiepolitiek ter verantwoording worden geroepen. Dat geldt trouwens ook voor de verantwoordelijken van Hamas.’

De kans dat Europa daarvoor te vinden is, is weliswaar klein. Landen als Ierland en Zweden lijken niet afkerig, maar Hongarije en Oostenrijk zeggen op Amerikaanse wijze nee. Ook Duitsland en Nederland staan vaak op de rem. Angela Merkel belde maandag nog naar Netanyahu om hem Duitse ‘solidariteit’ te betuigen. ‘De bondskanselier heeft de voortdurende raketbeschietingen vanuit Gaza op Israël nogmaals scherp veroordeeld’, zei haar woordvoerder Steffen Seibert op Twitter. ‘Ook bevestigde ze opnieuw het recht van Israël om zich tegen deze aanvallen te verdedigen.’

Heeft Europese consensus zoeken voor een harder optreden tegenover Israël dan wel zin? ‘Zeker’, zegt Reynaert. ‘Wilmès moet op Europees niveau bondgenoten zoeken en de lijst met mogelijke sancties en de uitvoering daarvan uitwerken zoals afgesproken in het regeerakkoord. Voorlopig heeft ze nog niet aangegeven dat ze dat zal doen.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud