nieuwsanalyse

Irak slagveld van strijd tussen VS en Iran

Iraniërs vierden woensdag het nieuws dat hun land raketten afgevuurd had op Amerikaanse basissen in Irak. ©VIA REUTERS

Bij de Amerikaanse invasie van Irak in 2003 werd het land het slagveld van het Midden-Oosten. In 2020 kan het dat opnieuw worden.

Tussen de Amerikaanse invasie van Irak in 2003 en de situatie in dat land na de aanslag van vorige week op de Iraanse generaal Qassem Soleimani bestaan grote verschillen. Denken we maar aan de politieke context. Terwijl president George Bush destijds op flink wat steun kon rekenen voor de operatie in het Midden-Oosten, drijft Donald Trump de spanningen met Iran op terwijl hij met een afzettingsprocedure te maken heeft en voor een herverkiezingscampagne staat.

Maar er bestaan ook gelijkenissen. In 2003 vond de invasie plaats tegen de achtergrond van de aanslagen van 11 september 2001 in de Verenigde Staten. Bush was omringd met haviken als vicepresident Dick Cheney en minister van Defensie Donald Rumsfeld, die de gekrenkte eer van de VS wilden herstellen.

Massavernietigingswapens

Om de operatie te verantwoorden verweet Washington het regime van Saddam Hoessein dat het massavernietigingswapens produceerde en dat het terroristen, onder meer van Al Qaeda, steunde. Dat bleken valse aantijgingen.

Opvallend is dat president Donald Trump tegen een Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio is. Volgens hem is te veel bloed in het zand verloren gegaan.

De hardliners in de regering-Bush maakten er destijds evenmin een geheim van dat ze uiteindelijk ook een offensief tegen Teheran op het oog hadden. Net als Saddam zaten de Iraanse religieuze leiders in de As van het Kwade. De invasie in Irak vormde een tussenstation voor actie tegen Iran.

Het Amerikaanse offensief aan het begin van deze eeuw verdeelde de westerse bondgenoten diep. Landen als Frankrijk, Duitsland en België waren tegen de plannen van de VS. De Britse premier Tony Blair schaarde zich, samen met de voormalige Oostbloklanden, dan weer in het Amerikaanse kamp.

Huidige spanningen

De huidige spanningen tussen de VS en Iran zijn geëscaleerd nadat generaal Qassem Soleimani op bevel van de Amerikaanse president Donald Trump geëlimineerd werd nabij de luchthaven van Bagdad. Het valt op dat de grote Europese landen - Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk - elk initiatief van zich afschuiven en stellen dat enkel de VS verantwoordelijk zijn voor de aanslag.

In 2003 vielen de VS Irak binnen om het regime van Saddam Hoessein omver te werpen. ©REUTERS

Voor Amerikaans president Donald Trump zijn er twee grote redenen om Iran in het vizier te nemen: de steun van dat land aan terreurorganisaties en het 'slechte nucleaire akkoord' dat onder meer de VS, Frankrijk, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk in 2015 met Teheran sloten. Maar Trump stapte in mei 2018 uit de deal. Met 'maximale druk' en sancties hoopte hij het regime in Teheran snel in het gareel te dwingen.

Opvallend is dat Trump tegen een Amerikaanse militaire aanwezigheid in de regio is. Volgens hem is te veel bloed in het zand verloren gegaan, maar zijn bevel om Soleimani uit te schakelen kan het omgekeerde effect hebben. Het aantal slachtoffers kan snel oplopen, ook al gaven de Amerikaanse president en de hoogste geestelijke in Iran aan geen rechtstreekse confrontatie te willen. 

Slagveld Irak

In 2003 maakten de VS er geen geheim van het regime van Saddam Hoessein te willen omverwerpen. Dat verliep 'vlot': de oorlog begon op 20 maart 2003 en op 1 mei  riep toenmalig president Bush triomfantelijk de overwinning uit.

De hardliners in de regering-Bush maakten er destijds geen geheim van dat ze ook een offensief tegen Teheran op het oog hadden.

Maar het ergste moest nog komen. De oorlog duurde officieel tot 2011, toen de laatste Amerikaanse troepen het land verlieten. Onmiddellijk daarna werden de geallieerden om hulp gevraagd omdat Bagdad de opstandige rebellen niet aankon en omdat de terreurgroep Islamitische Staat een steeds belangrijkere factor in Irak werd.

Die oorlog tegen IS leidde tot de huidige situatie. Het waren de geallieerden, maar met steun van Koerdische en Iraakse, sjiitische milities, die IS uit Irak hebben verdreven. De invloed van Iran nam daardoor hand over hand toe in Irak.

Die evolutie deed de spanningen tussen Iran en de VS weer oplopen. Irak is andermaal het slagveld waar die confrontatie, voorlopig nog indirect, wordt uitgevochten.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect