reportage

Jongeren en Koerden bepalen Turkse verkiezingen

Een jonge aanhanger van HDP-presidentskandidaat Selahattin Demirtas. Als de HDP de kiesdrempel haalt, verliest de AKP van president Erdogan bijna zeker haar parlementaire meerderheid. ©AFP

De Turkse presidents- en parlementsverkiezingen beloven morgen een nek-aan-nekrace te worden tussen Recep Tayyip Erdogan en de oppositie. Vooral het stemgedrag van de millennials en de Koerden zal grote gevolgen hebben voor de uitslag.

‘Uiteraard ga ik weer op Erdogan stemmen’, zegt Sümeyye (33). ‘Vorig jaar, tijdens het referendum over de vraag of onze president meer macht nodig had om het land effectiever te besturen, stemde ik ‘ja’. Dankzij hem gaat het beter met Turkije.’

Geroutineerd schikt ze haar hoofddoek en zoent dan haar zoontje Mohammed, dat bij haar op schoot zit in de hogesnelheidstrein van Istanboel naar Ankara. Elke keer als de kleuter ‘anne’ (mama) begint te zeuren, leidt ze hem af door iets nieuws aan te wijzen in het tijdschrift dat ze doorbladert.

Sümeyye is een van de miljoenen millennials (tussen 18 en 33 jaar) die zijn opgegroeid met Erdogan als sterke man aan het roer. Morgen is dat een belangrijke groep, omdat de jeugd een groot deel van het electoraat uitmaakt. De leeftijd om verkozen te worden is ook verlaagd van 25 naar 18 jaar. Ruim een miljoen jongeren mag voor het eerst stemmen in wat een nek-aan-nekrace belooft te worden tussen Erdogan en de kandidaten van de oppositie.

Nog nooit stond er zo veel op het spel. Ik verwacht daarom een recordopkomst van meer dan 85 procent.
koerdische activist in istanboel

Erdogan heeft zijn hoop gevestigd op de jonge kiezers, zegt hij. Uit recent onderzoek blijkt dat die jongeren in overgrote meerderheid loyaal zijn aan hun ouders en zich conformeren aan hun conservatieve opvattingen.

Het moet voor de president wel teleurstellend zijn dat zeker 80 procent van de jeugd aangaf geen belangstelling te hebben voor de politiek. Bovendien leert de ervaring dat jongeren meer dan evenredig de voorkeur geven aan uitgesproken linkse of rechtse partijen. Aan de socialistische HDP bijvoorbeeld.

De Democratische Partij van de Volkeren (HDP) zet zich in voor meer democratie en de rechten van de minderheden, vooral de Koerden. Bij de vorige verkiezingen in 2015 haalde de HDP onder de jongeren bijna dubbel zoveel stemmen als de 13 procent die ze globaal scoorde. De jeugd gaf de AKP ruim 10 procentpunten minder dan hun ouders.

Yunus (21), een fysiotherapeut in opleiding, is een van de jongeren die politiek niks vindt. ‘Mijn stem doet er niet toe. Ik volg het niet. Ik studeer hard, heb geen tv en geen tijd voor sociale media.’ Zijn zomervakantie begint. Met de Güney Kurtalan Ekspresi-trein is hij op weg van Ankara naar Batman, duizend kilometer verder in het Koerdische oosten, waar zijn ouders wonen.

Net zoals 95 procent van de jongeren heeft Yunus geen paspoort. En hij spreekt, net als bijna 90 procent van de jeugd, geen enkele buitenlandse taal. ‘Ik ga proberen online Engels te leren’, zegt hij.

De Koerdische Leyla (22) is wel politiek geëngageerd. Zij studeert voor docent sport en beweging. ‘Ik geef mijn stem aan onze presidentskandidaat Selahattin Demirtas opdat Erdogan zijn meerderheid in het parlement kwijtraakt’, zegt ze in de restauratiewagen van de voorthobbelende trein.

Sinds november 2016 zit de Koerdische leider als een politieke gijzelaar in voorarrest. Naast het stemgedrag van de millennials zal het aantal stemmen dat Demirtas en zijn partij HDP krijgen grote gevolgen hebben voor de uitslag.

Aangezien de meeste Turken de HDP zien als de politieke arm van de als terreurbeweging beschouwde PKK, werd ze buitengesloten van de lijstverbinding die de andere oppositiepartijen hebben gesloten. De HDP moet daardoor op haar eentje de kiesdrempel van 10 procent halen om in het parlement te komen.

Met herhaalde beschuldigingen dat de HDP-politici als ‘terroristen’ in de gevangenis thuishoren, doet Erdogan er alles aan om de pro-Koerdische partij onder die 10 procent te duwen. Als ze die niet haalt, worden de resterende zetels over de andere partijen verdeeld. Passeert de HDP wel de drempel, dan verliest Erdogans AKP bijna zeker de absolute meerderheid.

Een onderdeel van Erdogans anti-HDP-tactiek waren de geheime instructies die hij wijkhoofden van zijn AKP gaf om zich speciaal op potentiële HDP-kiezers te richten. Een videoclip van Erdogans uitspraken lekte uit. ‘Vrienden, onze partij dient met de HDP op een heel andere manier om te gaan. Ik kan dit niet in het openbaar zeggen. Ik doe het nu hier. Waarom? Als de HDP onder de kiesdrempel blijft dan heeft dat tot gevolg dat wij er veel beter voorstaan’, aldus de president. ‘Jullie weten wie wie is. Neem de kieslijsten voor elke stembus en doe je werk.’

In de nachttrein zit ook bouwkraanbestuurder Ahmet (24). Via sociale media kent hij de verhalen over hoe de regeringspartij alles uit de kast haalt om de HDP buitenspel te zetten. De nieuwszenders, op een enkele uitzondering na allemaal in handen van Erdogan-aanhangers, bekijkt hij niet. ‘Allemaal leugenaars. Mijn stem gaat naar de HDP en Demirtas.’

Hij prijst zich gelukkig dat hij werk heeft. ‘Lange dagen van twaalf tot veertien uur. Voor maar 4.000 Turkse lira (730 euro) per maand’, zegt Ahmet.

De werkloosheid is in de Koerdische provincies met 20 tot 40 procent veel hoger dan in de rest van Turkije. Dat blijkt in de stad Siirt, de stad waar de familie van Erdogans echtgenote Emine vandaan komt, en de stad van waaruit Erdogan in 2003 in het parlement belandde.

De trottoirs in de hoofdstraat zitten vol groepjes werklozen en ouderen. Truckers, bouwvakkers, en dagloners klagen. ‘Er is geen werk, en alles wordt duurder’, zegt een van de werklozen. ‘Dankzij deze president.’ Allemaal gaan ze op de charismatische Demirtas en zijn HDP stemmen. Cynisme overheerst echter. ‘In eerlijke verkiezingen geloof ik niet meer’, bromt een loodgieter. ‘Vorige keer haalde de HDP hier de meerderheid, maar de AKP heeft onze burgemeester onder valse voorwendselen afgezet en op zijn stoel een AKP-man geplant.’

In Istanboel, de stad met de meeste Koerden, is er eerder sprake van voorzichtig optimisme. ‘Nog nooit stond er zoveel op het spel. Daarom verwacht ik een recordopkomst van meer dan 85 procent’, zegt een Koerdische activist die morgen lid is van een van de stembureaus. ‘We moeten extra alert zijn. Elke kiezer moet er zeker van zijn dat er niet geknoeid wordt met procedures of stembiljetten.’

De naam Sümeyye is op haar verzoek fictief.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Partner content