Libië is het nieuwe internationale kruitvat

Een soldaat van het Libische Nationale Leger richt zijn geweer op een afbeeldinng van de Turkse president Erdogan ©REUTERS

De burgeroorlog in Libië beroert de gemoederen. Met de hulp van Turkije boekt de regering in Tripoli successen tegen de troepen van Haftar, een krijgsheer uit het oosten van het land. De polarisatie stijgt. In Libië én internationaal.

 

De Libische Regering van Nationaal Akkoord (GNA) boekt met de hulp van Turkije meer en meer terreinwinst op generaal Khalifa Haftar. Die laatste liet het er niet bij en beschoot in de nacht van 7 op 8 mei het gebied waar de Turkse en Italiaanse ambassades gelegen zijn. Er vielen verschillende burgerdoden.

De GNA wordt erkend door de Verenigde Naties en gesteund door Turkije. Al jaren bestuurt de regering de hoofdstad Tripoli en een paar delen in het noordwesten van Libië. De rest is grotendeels onder controle van de tegenstander: Haftars Libische Nationale Leger (LNA).

De situatie bleef jarenlang grotendeels ongewijzigd. Tot Turkije zich begin dit jaar actiever begon te mengen. Met militair materieel zoals drones, maar ook met adviseurs en huurlingen. Dankzij die Turkse steun kon de Libische regering terrein winnen. Erdogan lijkt van plan door te zetten. ‘We zijn vastbesloten', zei hij. ‘Landen die hem (Hatar, red.) financieel steunen en wapens geven, zullen hem niet kunnen redden.’

Frankrijk is de beschermheer van de as van het kwaad.

Maandag wezen de bondgenoten van Haftar beschuldigend naar Turkije. ‘Turkije brengt de regionale stabiliteit in gevaar’, klonk het in een gezamenlijke verklaring van Frankrijk, Egypte, de Verenigde Arabische Emiraten, Griekenland en Cyprus.

Turkije reageerde furieus. ‘Deze landen offeren democratische aspiraties op aan de harteloze agressie van putschistische dictators’, aldus het Turkse ministerie van Buitenlandse Zaken. Frankrijk werd ‘de beschermheer van de as van het kwaad’ genoemd.

Syriërs in Libië

Turkije bracht ook enkele duizenden Syriërs naar Libië over. Volgens een rapport van de Syrische ngo Waarheid en Rechtvaardigheid dat maandag werd gepubliceerd worden zelfs minderjarigen geronseld om te vechten tegen de troepen van Haftar.

Over de Syrische huurlingen doen verschillende geruchten de ronde. Het zou veelal gaan om Syriërs uit radicale milities. Het Syrische Observatorium voor de Mensenrechten meent dat de jongste vijf maanden ongeveer tweeduizend van hen vanuit Libië naar Europa vluchtten. Dat cijfer kon niet bevestigd worden door andere bronnen.

Olie en gas

Wat heeft Turkije in Libië te zoeken? Officieel is het er omdat krijgsheer Haftar uit is op een staatsgreep en omdat hij weigert een staakt-het-vuren te aanvaarden. Maar er is meer aan de hand.

De zeebodem zit potentieel vol gas en olie. Daarom woedt in het gebied al langer een strijd om wie welk deel van de zee krijgt.

Turkije heeft de langste kustlijn van het oostelijke Middellandse Zeegebied, maar voelt zich geïsoleerd. De zeebodem zit potentieel vol gas en olie en wordt geëxploreerd door buurlanden, waaronder Cyprus. Daarom woedt al langer een strijd om wie welk deel van de zee krijgt. Eind vorig jaar maakten Turkije en de regering in Tripoli afspraken. Dik tegen de zin van landen als Griekenland, Egypte, Cyprus en Israël. Ankara heeft er dus alle belang bij dat de regering in Tripoli in het zadel blijft en haar macht kan uitbreiden.

De bondgenoten van Haftar lijken op precies hetzelfde uit. Haftar wil het Turks-Libisch akkoord nietig verklaren als hij aan de macht komt. Dat speelt in het voordeel van de maritieme en energie-aanspraken van Egypte, Griekenland en Cyprus. Voor een land als Frankrijk zijn bovendien commerciële belangen in het spel.

De coronacrisis gaf dat alles nog een extra dimensie. Door de val van de olieprijs staakten het Italiaanse Eni en het Franse Total tijdelijk hun boringen in het gebied. Turkije niet. Het blijft verder zoeken naar ongekende gas- en oliereserves.

NAVO

Enkele Europese landen kiezen openlijk de andere kant van de door de Verenigde Naties gesteunde Libische regering. Ook komt het - opnieuw - tot een politieke clash tussen NAVO-bondgenoten. En niet de minste: Frankrijk en Turkije.

De Europese Unie is verdeeld, terwijl de belangen torenhoog zijn. Een escalatie zou de EU enorme kopzorgen bezorgen. Libië is cruciaal in de strijd tegen irreguliere migratie en terrorisme.

En de Verenigde Staten? ‘We wachten af hoe de situatie uitdraait op het terrein’, is te horen bij een Amerikaanse diplomaat in Ankara. Wel voerde de regering-Trump de kritiek op die andere Haftar-bondgenoot, Rusland, op. Volgens de VN heeft Moskou tussen 800 en 1.200 huursoldaten ingezet om het offensief van Haftar te steunen. Zo staan Turkije en Rusland na Syrië, ook in Libië tegenover elkaar.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud