nieuwsanalyse

Macron probeert politieke impasse in Libanon te breken

De nieuwe premier van Libanon (centraal met blauw masker) bezoekt de getroffen wijken in Beiroet. ©AFP

De Franse president Macron bezoekt voor de tweede keer in een maand tijd Beiroet. Hij poogt er de vastgeroeste Libanese politiek een zetje naar hervormingen te geven.

Op 6 augustus, twee dagen na de explosie die een groot deel van de Libanese hoofdstad Beiroet platlegde, stond Emmanuel Macron al tussen de puinhopen aan de haven. In tegenstelling tot de Libanese politici, die uitblonken door afwezigheid, sprak de Franse president de getroffen bevolking toe. Niet alleen beloofde hij hulp aan de zwaar getroffen stad. In één moeite eiste hij verregaande hervormingen die een einde moeten maken aan het politieke immobilisme en de corruptie.

Het Libanese politieke systeem zit al decennia muurvast. De president moet van christelijke afkomst zijn, de premier een soenniet en de voorzitter van het parlement een sjiiet. Die machtsverdeling leidde tot clanvorming, zelfverrijking en corruptie. Sinds vorig najaar is daar veel protest tegen. Dat protest viel stil bij de uitbraak van de coronapandemie, maar hernam na de explosie.

Sancties

Macron zette zelf ook druk op de politieke elite. Hij eiste hervormingen maar benadrukte dat de Libanezen die zelf moeten brengen. De Franse president liet verstaan dat sancties mogelijk zijn als het proces te traag gaat. Over die sancties had hij telefonisch contact met de Amerikaanse president Donald Trump, die het idee genegen was.

Het parlement moet een anticorruptiewet goedkeuren.
Emmanuel Macron
Franse president

De Franse president heeft een goed idee van de ingrepen die nodig zijn in Libanon. 'Het parlement moet een anticorruptiewet goedkeuren, het systeem van openbare aanbestedingen heeft een nieuw kleedje nodig en ook de energie- en de banksector zijn aan een make-over toe. Als dat niet gebeurt, gaat Libanon economisch ten onder', waarschuwde Macron vorige vrijdag.

De Franse druk op de ex-kolonie heeft gedeeltelijk gewerkt. Zondagavond werd Mustapha Adib aangesteld als de nieuwe premier. Adib is een relatieve onbekende in de Libanese politiek. Voorheen was hij ambassadeur in Duitsland. Hij wil er meteen invliegen. 'We geven onszelf geen tijd zoals Hassan Diab (de vorige premier, red.), we hebben niet meer de luxe om te aarzelen', verklaarde Adib aan het Franse persbureau AFP.

Titanic

De aanstelling van Adib lokt de nodige scepsis uit. Het is de bestendiging van de oude krachtsverhoudingen in de elite. In Le Monde is Emile Hokayem, expert bij het Internationale Institute for Strategic Studies in Londen, erg scherp. 'Door Mustapha Adib aan te duiden, is het alsof de banketbakker van de Titanic tot kapitein van het schip wordt bevorderd, terwijl het aan het zinken is. We moeten de samenstelling van de regering afwachten om een beter idee te krijgen wat precies aan de de hand is.'

Het is het alsof de banketbakker van de Titanic tot kapitein van het schip wordt bevorderd, terwijl het aan het zinken is.
Emile Hokayem
Expert Internationale Zaken

Voor Macron ligt daar de moeilijke taak om de elite in beweging te krijgen. De dreiging met sancties joeg wel een schokgolf door de hoogste kringen, maar ze afdwingen kan alleen met de steun van de VS. Anderzijds is Macron actief in steun aan de bevolking. Enkele dagen na de ramp wist hij op een geïmproviseerde donorconferentie 250 miljoen euro op te halen. Maar de wederopbouw zal miljarden vragen.

Voor steun van het Internationaal Monetair Fonds (IMF) lopen al geruime tijd onderhandelingen. Door de weigering het systeem aan te pakken, zijn die op een dood punt beland. De nieuwe premier beloofde alvast snel werk te maken van hervormingen 'met als uitgangspunt de onderhandelingen met het IMF in een recordtempo af te ronden', zegt Adib.

Opmerkelijk is dat Adib als eerste nationale politicus ook het havenkwartier van de explosie ging bezoeken. Noch de Libanese president Michel Aoun, noch de vorige premier Diab hebben zich daar laten zien.

De verwoeste haven is ook de eerste plaats die Macron aandoet bij zijn bezoek maandagavond. Hij zal niet alleen de hulpverleners ontmoeten maar ook de zowat 400 Franse militairen die instaan voor de aanvoer van voedsel en materiaal voor de wederopbouw. Daarna woont de president nog een ceremonie bij waar het honderdjarige bestaan van de republiek 'Groot Libanon' wordt gevierd.

Maar de essentie is natuurlijk de leiders te overhalen tot echte verandering. De openingen worden stilaan gemaakt: de Libanese president Aoun riep maandag op van Libanon een 'lekenstaat' te maken. Ook de voorzitter van het parlement, de sjiiet Nabih Berri, deed een oproep om het 'confessionele systeem' aan te passen omdat het leidde tot 'de politieke en economische' instorting van het land.

De grote onbekende in het verhaal is de sjiitische militie Hezbollah. Die is 20.000 man sterk en is de facto de ordehandhaver van het land. Hezbollah wordt gefinancierd door Iran en vormt een niet te onderschatten kracht. De leider, Hassan Nasrallah, heeft zich sinds de explosie opvallend stil gehouden. Hij heeft aangegeven dat hij wil discussiëren over een 'nieuw politiek akkoord'.

Mustapha Adib

De nieuwe premier Mustapha Adib (48) is een relatieve onbekende in de Libanese politiek. Hij was ambassadeur voor Libanon in Duitsland en werd aangeduid na overleg tussen de parlementaire fracties. Hij werd geselecteerd door de zwaargewichten uit de soennitische fractie. Adib is bevriend met de voormalige premier en miljardair Najib Mikati en was even zijn kabinetschef. Of de keuze voor Adib het ongenoegen in Libanon doet afnemen, valt te betwijfelen. Hij is een product van het oude politieke compromis dat de Libanezen verwerpen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud