nieuwsanalyse

Qatarcrisis zet Golfregio op scherp

Donald Trump benadrukte onlangs nog de goede relaties met de Qatarese sjeik Tamim bin Hamad al-Thani. Maar zijn uithaal naar Iran gaf Saoedi-Arabië een alibi om Qatar in de ban te doen. ©AFP

Een ongeziene diplomatieke crisis tussen Saoedi-Arabië en Qatar zet het Midden-Oosten op stelten. De Amerikaanse president Donald Trump speelt een niet onbelangrijke bijrol.

‘Qatar steunt talloze terroristische en sektarische groepen die erop uit zijn de stabiliteit in de regio te verstoren.’ Via het gezagsgetrouwe Saoedische persagentschap SPA kondigde het regime in Riyad maandag aan dat het de banden breekt met de naburige Golfstaat. De Saoedi’s kregen meteen de steun van Bahrein, de Verenigde Arabische Emiraten en Egypte, en na wat aarzelen van Jemen en Libië.

Waar draait de crisis om?

Volgens de coalitie rond Saoedi-Arabië schurkt Qatar te dicht tegen aartsvijand Iran aan. Een bericht van het Qatarese persbureau QNA was er vorige week te veel aan. De Qatarese sjeik Tamim bin Hamad al-Thani zou Iran hebben omschreven als een ‘islamitische macht die niet te negeren valt’. Thani zag geen reden voor ‘de Arabische vijandigheid tegenover Iran’.

De uitlatingen joegen de Saoedische leiders in de gordijnen. Het soennitische land beschouwt het sjiitische Iran als zijn grootste rivaal. Qatar probeerde olie op de golven te gooien door te melden dat het QNA-bericht nepnieuws was. Het persbureau en de staatstelevisie waren volgens het regime in Doha gehackt. Maar de Saoedi’s en hun bondgenoten wuifden die uitleg woedend weg.

Waarom laait de ruzie nu op?

Dat heeft veel te maken met het bezoek van Donald Trump aan Saoedi-Arabië. In een felle toespraak voor Arabische leiders zette de Amerikaanse president Iran vorige maand weg als de grote schurk in het Midden-Oosten. ‘Van Libanon over Irak tot Jemen betaalt, bewapent en traint Iran terroristen die vernietiging en chaos zaaien in de regio.’ Daarmee zette hij de vete tussen soennieten en sjiieten op scherp.

Saoedi-Arabië zag in Trumps uitspraken een uitnodiging om een soennitisch front te creëren tegen Iran. Het bewind in Teheran is er de jongste jaren in geslaagd zijn invloed in de regio uit te breiden. Het stuurde troepen naar Syrië om Bashar al-Assad te steunen. En de hervormingsgezinde president Hassan Rohani kon het isolement van zijn land afbreken.

Waar ging Qatar in de fout?

Volgens de Saoedi’s is Qatar de zwakke schakel in het front tegen Iran. Het is niet de eerste keer dat beide landen botsen. In 2014 trokken Saoedi-Arabië en andere Golfstaten hun ambassadeurs terug uit Qatar. Toen draaide de ruzie om de Qatarese steun voor de regerende Moslimbroederschap in Egypte, terwijl het Saoedische regime zijn geld had ingezet op generaal Abdul Fatah al-Sisi. Die pleegde dat jaar een staatsgreep.

Sowieso zijn de andere Golfstaten boos omdat Qatar volgens hen te vaak soloslim speelt, bijvoorbeeld door goede contacten te hebben met omstreden groepen als Hamas, Hezbollah en de taliban. Dat kwam omdat Qatar zich profileerde als bemiddelaar in een rist regionale conflicten. Maar volgens de Saudi’s speelde het kleine land te ver boven zijn gewicht en verdiende het een lesje in nederigheid.

Hoe wordt Qatar gestraft?

Niet alleen snijden de Arabische landen de diplomatieke banden door en moeten alle Qatarese diplomaten en burgers het grondgebied verlaten. Er zijn ook verregaande economische maatregelen. Saoedi-Arabië sloot de grens met Qatar, zodat het alternatieven moet zoeken voor de import van voeding. Verontruste Qatarezen gingen vandaag al aan het hamsteren, want het land voert nagenoeg alles in.

Om het isolement van Qatar compleet te maken kondigden de Saudi’s en co ook een blokkade van het luchtvaartverkeer van en naar het land af. Verschillende grote maatschappijen, waaronder Etihad Airways, Emirates en Gulf Air, schortten hun vluchten naar Qatar voor onbepaalde tijd op. En Qatarese vliegtuigen mogen voortaan niet meer door het Saoedische luchtruim vliegen. Even belangrijk is dat Qatar uit de coalitie is gegooid die in Jemen tegen de Houthi-rebellen vecht. De Houthi’s zouden de steun krijgen van Iran.

Qatar staat dus alleen?

Het eigengereide optreden van de Qatarezen heeft de voorbije jaren kwaad bloed gezet in het Midden-Oosten. Qatar probeerde zich te profileren als een onafhankelijk en modern land, getuige het werk van de nieuwszender Al Jazeera en de organisatie van het wereldkampioenschap voetbal in 2022. Dat het ongenoegen nu opborrelt, kan het imago van Qatar schaden. Bovendien is het maar de vraag hoe Trump reageert. Volgt hij de Saoedische lijn, dan kan hij ervoor kiezen het regionale hoofdkwartier van het Amerikaanse leger, dat sinds 2003 in Qatar is gevestigd, te sluiten.

Kan de crisis escaleren?

Het is onduidelijk hoe hard de Arabische landen het spel willen spelen. Ze voelen zich gesterkt door de houding van Trump. Volgens analisten willen ze Qatar op de knieën dwingen en nemen ze geen genoegen met halfslachtige toegevingen, zoals drie jaar geleden gebeurde. In een woedende reactie beschuldigde Qatar zijn buren ervan het land ‘onder voogdij’ te willen plaatsen. Turkije, dat goede relaties heeft met Saoedi-Arabië en Qatar, bood al aan te bemiddelen. Of dat veel oplevert, is de vraag. Duidelijk is dat er diepe wonden zijn geslagen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud