nieuwsanalyse

Syrische oorlog telt steeds meer fronten

Een projectiel in een Libanees dorp bij de grens met Syrië. Ook Israël, dat afgelopen weekend luchtaanvallen uitvoerde aan de Syrische grens, dreigt meegesleept te worden in het conflict. ©AFP

Op een zucht van de zevende verjaardag dreigt de Syrische burgeroorlog opnieuw te escaleren. Het land is uitgegroeid tot een slagveld waar grootmachten én regionale spelers - van de VS over Israël, Turkije en Iran tot Rusland - elkaar meer en meer voor de voeten lopen.

Nu Islamitische Staat zo goed als van de kaart is geveegd, maken de strijdende partijen in Syrië zich op voor het eindspel. De Russische president Vladimir Poetin gaf twee maanden geleden de voorzet door victorie te kraaien tijdens een verrassingsbezoek aan een luchtmachtbasis in Syrië. ‘Jullie hebben gewonnen’, zei hij tegen de samengetroepte Russische piloten. ‘Syrië heeft het overleefd als soevereine staat.’

Wie dacht dat Poetins zegebulletin een rustperiode inluidde, kwam flink bedrogen uit. Want de Russische leider beloofde de ‘terroristen’ - onder wie hij voor alle duidelijkheid niet enkel IS rekent, maar ook gematigde rebellengroepen - keihard aan te pakken. ‘We zullen hen aanvallen zoals ze nog nooit hebben meegemaakt’, zei hij. De voorbije weken lanceerde het Syrische regime van Bashar al-Assad - een bondgenoot van Rusland - een grootscheeps offensief op rebellengebied, waarbij honderden doden vielen.

Het Syrische conflict, dat in maart 2011 begon, is al lang geen burgeroorlog meer tussen een repressief regime en zijn gewapende tegenstanders. De voorbije zeven jaar is het uitgegroeid tot een schier ondoorzichtige oorlog waarmee een rist buurlanden zich bemoeien. En naast Rusland zijn ook de Verenigde Staten betrokken partij. Het wordt steeds moeilijker het Syrische kluwen te ontwarren. Getuige de verschillende fronten die recent zijn opgedoken, dreigt een escalatie.

1. Rusland vs. Verenigde Staten: rivalen tegenover elkaar

Al jaren is de grote vrees dat Rusland en de Verenigde Staten slaags geraken in Syrië. Dat doemscenario dook gisteren opnieuw op nadat bekend was geraakt dat bij een Amerikaanse aanval vorige week mogelijk 200 Russen omkwamen. Het zou gaan om huurlingen die een aanval uitvoerden op een basis en olieraffinaderij nabij de strategische stad Deir-ez-Zor, die onder controle staat van de Amerikanen en hun bondgenoten. Het is onduidelijk voor wie de Russische aanvallers werkten: Rusland zelf, het Syrische regime of een derde partij.

Wie ons bestookt, kan een agressieve reactie verwachten.
Paul Funk
Amerikaanse generaal

Sergej Lavrov, de Russische minister van Buitenlandse Zaken, waarschuwde gisteren dat de VS met vuur spelen door de ‘integriteit’ van Syrië te schenden. Moskou heeft de Amerikaanse acties oogluikend toegestaan omdat die vooral gericht waren tegen IS. Maar nu de terreurgroep is verkruimeld, komt snel een einde aan de tolerantie. Poetin wil koste wat het kost vermijden dat de Amerikanen voet aan de grond krijgen in Syrië. Het land moet een bastion blijven van waaruit Moskou zijn invloed doet gelden in het Midden-Oosten.

2. Turkije vs. Verenigde Staten: ruzie onder bondgenoten

De Amerikaanse operaties in Syrië joegen ook Turkije in de gordijnen. President Recep Tayyip Erdogan pikt het niet dat Washington nauw samenwerkt met de Koerdische militie YPG. Voor de VS was de groep vooral een betrouwbare - lees: uitstekend opgeleide en gemotiveerde - partner die in de strijd tegen IS het vuile werk op de grond opknapte met rugdekking van de Amerikaanse luchtmacht. Erdogan zet de YPG weg als een terreurgroep die vastbesloten is een Koerdische staat op te richten in het noorden van Syrië, langs de grens met Turkije.

Om de Koerdische dominantie te breken stuurde Erdogan eind januari het leger naar de regio rond de stad Afrin. Met Operatie Olijftak dreigde meteen een confrontatie tussen Turkije en de VS, die 2.200 militairen in Koerdisch gebied hebben gelegerd. ‘Wie ons bestookt, kan een agressieve reactie verwachten’, zei de Amerikaanse generaal Paul Funk onlangs. Waarop Erdogan gisteren reageerde door te beloven een ‘Ottomaanse klap’ uit te delen aan iedereen die hem in Syrië voor de voeten loopt.

De VS beweren dat hun aanwezigheid in Syrië noodzakelijk blijft om een renaissance van IS te verhinderen. ‘Zonder volgehouden aandacht en steun van bondgenoten riskeren we de terugkeer van extremistische groepen zoals IS’, zei minister van Buitenlandse Zaken Rex Tillerson gisteren. Volgens hem heeft het Turkse offensief de strijd tegen de terreurgroep verzwakt. Erdogan beweert echter dat de Amerikanen IS als excuus gebruiken om zich te bemoeien met een conflict dat hen niet aanbelangt.

3. Israël vs. Iran: aartsvijanden dagen elkaar uit

Inmiddels dreigt ook Israël meegesleept te worden in het Syrische kluwen. Afgelopen weekend werd een Israëlisch gevechtsvliegtuig door de Syrische luchtafweer neergehaald. Het toestel had even voordien een raid uitgevoerd op een lanceerinstallatie waarmee Iraanse troepen een drone hadden gelanceerd die het Israëlische luchtruim was binnengedrongen. Israël heeft de afgelopen jaren al herhaaldelijk luchtaanvallen uitgevoerd in Syrië, maar door het verlies van de F-16 lopen de spanningen hoog op. Het Syrische regime kondigde aan ‘meer verrassingen’ in petto te hebben.

De betrokkenheid van Iran bij het incident maakt de situatie nog zorgwekkender. Teheran heeft Assad steeds de hand boven het hoofd gehouden, door troepen te sturen en de Libanese militie Hezbollah in te zetten. Volgens Israël zijn de Iraniërs van plan militaire bases op te richten in Syrië om druk te zetten op de joodse staat. Bovendien heeft Syrië nooit zijn claim opgegeven op de Golanhoogte, een strategisch gebied dat Israël sinds 1967 bezet. Om de dreiging in te dijken deed premier Benjamin Netanyahu herhaaldelijk een beroep op Poetin. Maar het gevaar is nooit helemaal geweken in een wespennest als Syrië.

Lees verder

Gesponsorde inhoud

Partner content