Trump beslist vanavond over Irandeal

©REUTERS

Doet Donald Trump dinsdag het doek vallen over de nucleaire deal met Iran? Gedreven door commerciële belangen zet Europa alle zeilen bij om dat scenario af te wenden.

De Amerikaanse president wil zijn beslissing over de toekomst van het nucleair akkoord met Iran dinsdag om 14.00 uur (20.00 uur Belgische tijd) in Washington bekendmaken. Dat heeft Trump maandag via Twitter verklaard.

‘Het nucleaire akkoord met Iran uit 2015 is beschamend en de slechtste deal die ooit is afgesloten.’ Dat verkondigt de Amerikaanse president Donald Trump al maanden. Begin dit jaar klonk hij er zelfs een ultimatum aan vast. Hij gaf de Europese partners tot 12 mei om de ‘rampzalige gebreken die het akkoord vertoont, weg te werken’. Anders zou het pact, dat Irans nucleaire ambities inperkt, snel in de papiermand kunnen belanden.

Europese diplomaten draaien overuren om de deal te redden. Het thema stond hoog op de agenda toen de Franse president Emmanuel Macron en de Duitse kanselier Angela Merkel Trump in april bezochten. Deze week poogt de Britse minister van Buitenlandse Zaken, Boris Johnson, zijn duit in het zakje te doen. Tijdens zijn trip naar Washington gaat hij zijn Amerikaanse gesprekspartners op het hart drukken dat het akkoord uit 2015 ‘weliswaar zwakke punten vertoont, maar wel de minste nadelen heeft van alle opties waarover we beschikken om erover te waken dat Iran nooit een nucleair wapen in handen krijgt’.

©MEDIAFIN

Wat stoort Trump aan de deal?

De Amerikaanse president eist in eerste instantie meer duidelijkheid over Irans nucleaire ambities na 2025. De huidige deal legt die tot dat jaar aan banden, maar bepaalt niet hoe de internationale gemeenschap Teheran nadien in toom gaat houden. Trump vreest dat de Iraniërs vanaf 2025 vrij spel hebben om alsnog een kernwapen te ontwikkelen. Teheran weerlegt dat. Het houdt vol dat zijn nucleaire programma enkel civiele doeleinden dient. De Amerikaanse president streeft er ook naar Irans toegang tot langeafstandsraketten in te perken.

Maar bovenal stoort Trump zich aan de groeiende invloed van Iran in het Midden-Oosten. ‘Als ergens in de regio chaos heerst, is het moorddadige Iraanse regime betrokken partij’, zei hij vorige maand nog. Het sjiitische regime in Teheran is in de Arabische wereld verwikkeld in een machtsstrijd met Saoedi-Arabië, de soennitische bondgenoot van de VS. Trump verwijt Iran steun te verlenen aan de Libanese terreurbeweging Hezbollah, de Houthi-rebellen in Jemen, Bashar al-Assad in Syrië en de sjiieten in Irak.

Daarnaast is Iran de erfvijand van Israël, die andere goede Amerikaanse vriend. De Israëlische premier Benjamin Netanyahu beschuldigde Teheran er de voorbije dagen van zijn nucleaire capaciteit in het geheim uit te breiden. Een Israëlisch bedrijf zou door de entourage van Trump zelfs ingehuurd zijn om compromitterende informatie boven te spitten over topmedewerkers van Trumps voorganger Barack Obama. Zo willen ze de deal met Iran, Obama’s grootste verwezenlijking op buitenlands vlak, ondermijnen.

Waarom wil de EU het pact redden?

Dat de Europese leiders alle zeilen bijzetten om de deal met Iran overeind te houden, moet niet verbazen. ‘Als de Amerikanen het nucleaire akkoord opblazen, openen ze de doos van Pandora. Dan valt oorlog in de regio niet uit te sluiten’, waarschuwde president Macron afgelopen weekend nog. Het Midden-Oosten is een kruitvat. De toestand in Europa’s achtertuin kan heel explosief worden als de regio meegesleurd wordt in een kernwapenrace.

Daarnaast spelen commerciële belangen. Sinds de VS, het Verenigd Koninkrijk, Duitsland, Frankrijk, Rusland en China in 2015 hun handtekening zetten onder de nucleaire deal, boomt de handel tussen Europa en Iran. Tussen 2013 en 2017 is die verdrievoudigd (zie grafiek). Vooral Italië, Frankrijk en Duitsland deden goede zaakjes. Veel Europese bedrijven azen op contracten in de energiesector. Maar ook de Franse autofabrikanten zijn erg welkom in Iran. De handel tussen de VS en Iran stelt daarentegen weinig voor. Vorig jaar was die goed voor 168,5 miljoen euro, nog geen vierde van de handel tussen ons land en Iran.

Welke opties hebben de VS?

In het minst waarschijnlijke geval beslist Trump de opschorting van de sancties te verlengen. Daarnaast kan hij de beslissing over de verdere opheffing van de maatregelen voor zich uitschuiven om overleg over de bijsturing van de deal een kans te geven. De Amerikaan heeft ook de optie de sancties op papier weer in te voeren maar ze nog niet toe te passen. In het meest radicale scenario blaast Trump de deal op, worden de sancties weer van kracht en worden overtreders bestraft. Dat is niet alleen het nachtmerriescenario voor Europese politici maar ook voor Europese bedrijven. Ze kunnen indirect ook in het vizier van de VS komen te liggen.

Hoe kan Iran reageren?

Als enkel de VS de deal torpederen, kan Teheran ervoor opteren het akkoord na te leven met Europa als tegenpartij. In een tweede scenario lapt Iran het pact aan zijn laars. Daarnaast kan Teheran Amerikaanse troepen en belangen in de Arabische wereld in het vizier nemen. In het ergste geval stapt Teheran ook uit het non-proliferatieverdrag van 1968, dat het aantal kernwapens in de wereld beperkt. Dan zou het de handen vrij hebben om in sneltreinvaart nucleaire wapens te ontwikkelen. En gaat de doos van Pandora open.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud