Advertentie
analyse

Trump geeft Israëlische verjaardag glans

©AFP

Israël viert maandag zijn 70ste verjaardag met twee diplomatieke opstekers van formaat: Trumps uitstap uit het nucleaire akkoord met Iran en de verhuizing van de Amerikaanse ambassade naar Jeruzalem. De joodse staat staat sterker dan ooit, maar de gevaren op een escalatie blijven om de hoek loeren, met Iran als vijand nummer een.

Noem het gerust een mooi verjaardagscadeau voor de Israëlische premier Benjamin Netanyahu. Uitgerekend 70 jaar na het ontstaan van Israël, op 14 mei 1948, openen de Verenigde Staten maandag een ambassade in Jeruzalem. De verhuizing vanuit Tel Aviv - dat decennialang de uitvalsbasis was van de Amerikaanse diplomaten - komt er na de omstreden beslissing van president Donald Trump in december om Jeruzalem te erkennen als de hoofdstad van Israël.

De Israëli’s hebben Jeruzalem uitgeroepen tot de ‘eeuwige en ondeelbare hoofdstad’ van de joodse staat. Daarmee negeren ze de internationale consensus dat de status van de stad moet worden vastgelegd in een vredesakkoord tussen Israëli’s en Palestijnen. Israël houdt hardnekkig vast aan de controle over het Palestijnse Oost-Jeruzalem, dat het bij de Zesdaagse Oorlog in 1967 veroverde en annexeerde. Met de verhuizing van de ambassade erkent Trump impliciet die annexatie.

70 jaar onafhankelijk

14 mei 1948: De zionistische leider David Ben Goerion roept de onafhankelijkheid van Israël uit.

15 mei 1948: Daags na de onafhankelijkheidsverklaring vallen Egypte, Jordanië, Syrië en Irak de nieuwe staat aan. 700.000 Palestijnen ontvluchten hun dorpen.

1956: De Suezcrisis tussen Israël en Egypte. De Israëli’s veroveren de Gazastrook en de Sinaïwoestijn.

1967: De Zesdaagse Oorlog eindigt met een overwinning voor Israël, dat Oost-Jeruzalem, de Westelijke Jordaanoever en de Syrische Golanhoogte verovert.

1973: De Egyptische en Syrische legers lanceren de Jom Kippoeroorlog door Israël aan te vallen.

1978: Israël en Egypte ondertekenen de Camp Davidakkoorden, die in 1979 resulteren in een vredesakkoord.

1982: Israël valt Libanon binnen om af te rekenen met de Palestijnse Bevrijdingsorganisatie (PLO) van Yasser Arafat.

1987: De eerste Palestijnse intifada, een massale volksopstand, breekt uit.

1993: Israël en de PLO ondertekenen de akkoorden van Oslo, die moeten leiden tot een Palestijnse staat.

1995: Moord op premier Yitzhak Rabin door een joodse extremist.

2002: Begin van de constructie van een afscheidingsmuur.

2005: Israël ontmantelt de joodse kolonies in de Gazastrook.

2008: Israël lanceert Gazaoorlog tegen Palestijnse beweging Hamas.

2017: Trump kondigt aan Jeruzalem te erkennen als hoofdstad van Israël.

Het is duidelijk dat met Trump opnieuw een president in het Witte Huis resideert die volledig op de lijn van Israël zit. Om dat nog eens extra in de verf te zetten kondigde de Amerikaanse leider afgelopen week aan dat de VS zich uit het nucleaire akkoord met Iran terugtrekken. Het klonk de Israëlische premier Netanyahu - die immer vastberaden een strijd had gevoerd tegen de deal uit 2015 - als muziek in de oren. ‘Israël steunt volledig de moedige beslissing om het verschrikkelijke akkoord te verwerpen’, zei hij meteen na de bekendmaking door Trump.

Onder het vriespunt

De lof die Trump kreeg toegezwaaid, stond in schril contrast met de giftige aanvallen die Netanyahu op diens voorganger Barack Obama had afgevuurd. Onder Obama was de relatie tussen de VS en Israël tot onder het vriespunt gezakt. Het dieptepunt was de toespraak die Netanyahu in maart 2015 hield in het Amerikaanse Congres. Die was zonder medeweten van Obama georganiseerd door de Republikeinen. Netanyahu zei toen dat de VS zich een oor lieten aannaaien door Iran, dat volgens hem sowieso van plan was voort te bouwen aan zijn kernwapens.

‘Liever geen akkoord dan een slecht akkoord’, zei Netanyahu drie jaar geleden in het Congres. De beslissing van Trump deze week was een duidelijke echo van die boodschap. De Amerikaanse president verwees nadrukkelijk naar de bewijzen over de Iraanse ‘leugens’ die Netanyahu twee weken geleden met veel poeha aan de buitenwereld had gepresenteerd. Hij toonde een kast vol dossiers - 55.000 pagina’s en 183 cd’s - met buitgemaakte Iraanse documenten die moesten bewijzen dat Teheran wel degelijk plannen had voor de bouw van kernwapens.

Israël vreest dat het ayatollahregime in Iran zijn kernwapens zal inzetten voor de vernietiging van de joodse staat. De voorbije jaren orkestreerden de Israëlische geheime diensten een rist acties om het Iraanse nucleaire programma te saboteren. Ze schakelden prominente wetenschappers uit en creëerden met de collega’s in de VS een computerwormvirus, Stuxnet. Dat werd gebruikt om de centrifuges onklaar te maken die Iran gebruikte om uranium te verrijken. En dan was er de immer aanwezige dreiging van een militaire aanval op verdachte sites in Iran.

Het opblazen van het nucleaire akkoord door de Amerikanen dreigt het Midden-Oosten, sowieso al een instabiele broeihaard, nog meer onder druk te zetten. Als Europa, Rusland en China, die de Iran-deal mee ondertekenden, de regeling niet overeind kunnen houden, dreigt Teheran zijn nucleaire programma te hervatten. Het is onduidelijk hoe de VS en Israël dan zullen reageren. Ondanks zijn afwijzing van de deal heeft Trump geen plan B. Hij hoopt Iran met extra harde sancties tot nieuwe onderhandelingen te dwingen, maar dat is een riskante gok.

Raketten over en weer

Israël steunt volledig de moedige beslissing van president Trump om het verschrikkelijke akkoord met Iran te verwerpen.
Benjamin Netanyahu
Israëlische premier

Een voorproefje van de opflakkerende spanningen kwam nog geen dag nadat Trump zijn triomfantelijke exit had aangekondigd. Iran vuurde vanuit Syrië een twintigtal raketten af op de Golanhoogte, een Syrische regio die Israël sinds 1967 bezet. Daarop reageerde het Israëlische leger met een spervuur dat volgens Israël ‘nagenoeg alle Iraanse militaire infrastructuur in Syrië’ trof. ‘Als de regen op ons valt, zal het bij hen stormen’, waarschuwde de Israëlische minister van Defensie Avigdor Lieberman. ‘Ik hoop dat iedereen de boodschap heeft begrepen.’

Als Israël en Iran elkaar in de haren vliegen, dan zal dat gebeuren op het Syrische slagveld. Teheran stuurde duizenden militairen naar Syrië om het regime van Bashar al-Assad te onderstutten en rekende ook op de diensten van de Libanese militie Hezbollah. Iran profiteerde de afgelopen jaren van de terreinwinst door Assad om zich militair te verankeren in Syrië. De Israëli’s vrezen dat Iran daarmee uitvalsbases creëert voor aanvallen op de joodse staat. Om dat te verhinderen schroefde Israël het aantal luchtaanvallen op Syrië de afgelopen maanden gevoelig op.

Palestijnen gebroken

Het valt op dat Iran de plaats van de Palestijnen heeft ingenomen als vijand nummer een van Israël. Ondanks het ontbreken van een vredesakkoord - de gesprekken liggen al sinds 2014 stil - is Netanyahu erin geslaagd de Palestijnen te breken. Hij heeft hen teruggedrongen achter een honderden kilometers lange afscheidingsmuur, waarbij hij en passant de delen van de bezette Westelijke Jordaanoever inpikte waar joodse kolonies liggen. En de Gazastrook is uitgegroeid tot een Palestijnse enclave die door Israël in een wurggreep wordt gehouden.

Bovendien profiteert Netanyahu van de groeiende desinteresse wereldwijd voor het lot van de Palestijnen. Illustratief zijn de tamme reacties op het recente bloedvergieten in de Gazastrook,waar duizenden Palestijnen elke vrijdag aan het grenshek betogen om het recht op een terugkeer naar Israël te eisen voor miljoenen vluchtelingen. Het Israëlische leger schoot sinds eind maart zeker 55 Palestijnen dood, maar de Arabische landen hielden zich opvallend koest.

Zelfs een regionale grootmacht als Saoedi-Arabië roerde zich nauwelijks. Dat heeft alles te maken met het grotere geopolitieke spel waarin de Palestijnen vermalen dreigen te worden. Want de Saoedi’s hebben een gemeenschappelijke obsessie met Israël: de groeiende invloed van Iran in de regio. Het is steeds duidelijker dat Riyad achter de schermen onder een hoedje speelt met Israël. Net als Netanyahu heeft de jonge Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman een uitstekende relatie opgebouwd met Trump.

De Amerikaanse president maakte zich afgelopen week sterk dat hij de juiste beslissing nam door de deal met Iran op te blazen. ‘Er is genoeg leed, dood en vernietiging geweest’, zei hij. ‘Laten we daar een einde aan maken.’ Het valt te vrezen dat die boodschap iets te optimistisch is in het kruitvat dat het Midden-Oosten is.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud