analyse

Verenigde Staten en Iran drukken pauzeknop even in

‘Militaire actie is niet voldoende. Wat belangrijk is, is het einde van de Amerikaanse aanwezigheid in de regio', zegt Ayatollah Ali Khamenei. ©EPA

Ondanks een Iraanse raketaanval op Amerikaanse militairen lijken beide erfvijanden terug te stappen van de afgrond naar een regelrechte militaire confrontatie in het Midden-Oosten. Al blijft de kans op aanhoudende proxy-oorlogen aanzienlijk.

Met een salvo van 22 raketten op twee Iraakse legerbasissen waar Amerikaanse troepen gestationeerd zijn, heeft Iran zich dinsdagnacht vergolden voor de dood van zijn topgeneraal Qassem Soleimani. De machtige leider van de Quds-brigade, die bevoegd is voor buitenlandse Iraanse operaties, werd vorige week geëlimineerd door een Amerikaanse droneaanval in Bagdad.

Bij de Iraanse wraakexercitie vielen geen Amerikaanse slachtoffers, liet president Donald Trump woensdag weten. Ook de infrastructurele schade zou ‘minimaal’ zijn. Volgens inlichtingenbronnen ‘schoot’ Iran zelfs ‘om te missen’. De rakettenregen was al bij al beperkt, en viel naar verluidt ook op delen van de legersites waar de kans op Amerikaanse doden het geringst was.

Wat op een zoveelste zorgwekkende escalatie van het Iraans-Amerikaans conflict lijkt, schatten experts dan ook eerder in als een Iraanse manier om het thuisfront te sussen zonder nieuwe Amerikaanse tegenmaatregelen uit te lokken. Beide erfvijanden kunnen nu even de pauzeknop indrukken zonder gezichtsverlies te lijden.

Economische sancties

Hoewel hij eerder gezegd had elke Iraanse aanval meteen te vergelden, kondigde Trump woensdag geen nieuwe militaire acties aan. Ja, hij onderstreepte de ongeëvenaarde Amerikaanse defensiecapaciteit, maar ‘die moeten en willen we niet gebruiken’. Ja, hij noemde Soleimani ‘de grootste terrorist ter wereld’, die met zijn netwerk van bevriende milities en regimes ‘een hel heeft gemaakt van Jemen, Syrië, Libanon, Irak en Afghanistan’. Maar verder dan een aanscherping van sancties, die de economie van de sjiitische republiek nu al midscheeps raken, wil Trump voorlopig niet gaan. Terwijl hij Teheran waarschuwde te stoppen met ‘terreur te sponsoren’ en de nucleaire ambities op te voeren, ‘lijkt Iran zich terug te trekken’.

Wij hebben de olie uit het Midden-Oosten niet nodig.
Donald Trump
Amerikaans president

Eerder op de dag had Iraans minister van Buitenlandse Zaken Mohammad Javad Zarif gesteld dat met de raketaanvallen ‘de evenredige maatregelen’ voor Soleimani’s eliminatie ‘beëindigd zijn’. Ayatollah Ali Khamenei klonk combattiever, maar leek ook de langetermijnvisie voorop te stellen. ‘Militaire actie is niet voldoende. Wat belangrijk is, is het einde van de Amerikaanse aanwezigheid in de regio.’ Daar leek Trump ook op te zinspelen.

Amerikaanse exit

Een kleine 70.000 Amerikaanse troepen zijn nu gestationeerd in het Midden-Oosten, van Turkije en Jordanië over de Arabische Golfstaten tot Afghanistan (zie kaart). In de VS leeft, na de faliekante en peperdure invasies in Irak en Afghanistan, echter al langer een grote moeheid door de ‘eeuwige oorlogen’ in de regio, wat de isolationist Trump nog versterkt. De toenemende productie van schaliegas- en olie maakt de VS ook stilaan energieonafhankelijk. ‘Wij hebben de olie uit het Midden-Oosten niet nodig’, zei Trump letterlijk. Waarna hij andere landen van de NAVO - Europa en Turkije - opriep ‘meer actie te ondernemen’ in hun immer licht ontvlambare achtertuin.

©Mediafin

Uiteraard is de Amerikaanse exit nog niet voor meteen. En de kans dat NAVO-bondgenoten snel hun aanwezigheid opvoeren, lijkt nog kleiner. In Irak, waar het pro-Iraanse parlement dit weekend alle buitenlandse troepen opriep te vertrekken, zijn nu zo’n 6.000 Amerikaanse militairen actief. De overige NAVO-landen leveren amper 500 man voor de trainingsmissies bij het Iraakse leger, onder wie ‘minder dan tien’ Belgen. Onder meer Duitsland, Canada, Roemenië, Kroatië en Slovakije verhuisden de jongste dagen hun troepen deels naar Koeweit en Jordanië. Trump daarentegen stuurt nog eens ruim 4.000 man naar de regio om er Amerikaanse belangen extra te beveiligen.

Assymetrische oorlog

Het gevaar op een verdere escalatie van het militaire opbod tussen de VS en Iran is nog lang niet geweken. Ayatollah Khamenei zei ruim 100 Amerikaanse doelen te viseren. Iran beschikt over een groot arsenaal korte- en middellangeafstandsraketten, die een bereik tot 2.000 kilometer hebben. In theorie kan het dus elke Amerikaanse basis in de regio, alsook de Amerikaanse bondgenoten Israël en Saoedi-Arabië, bombarderen (zie kaart). Al weet Teheran best dat een volslagen confrontatie met ’s werelds machtigste leger zelfmoord is, en het Midden-Oosten helemaal zou ontwrichten.

Kort

Amerikaans president Donald Trump kondigt voorlopig geen nieuwe militaire acties aan tegen Iran, hoewel Teheran gisteren raketten afvuurde op legerbasissen van de VS in Irak. Trump beperkt zich voorlopig tot een verscherping van de economische sancties die de sjiitische republiek nu al midscheeps treffen. Daarmee is het conflict echter allerminst ontmijnd. Via bevriende milities kan Iran nog altijd zijn assymetrische oorlog tegen de Amerikaanse erfvijand opvoeren.

 

Eerder zal Iran doorgaan met ‘assymetrische’ oorlogsvoering: sabotage, aanslagen, cyberaanvallen, niet zelden via bevriende milities in de regio. Zo werd het Koeweitse nieuwsagentschap KUNA gehackt, waardoor even het valse bericht rondging dat de VS binnen drie dagen hun troepen uit de Golfstaat zouden terugtrekken.

In Irak dreigden de Volksmobilisatiekrachten, een koepel van pro-Iraanse milities, dan weer met eigen aanvallen op Amerikaanse doelen. En het blijft angstvallig kijken naar de Straat van Hormoez, de belangrijkste maritieme olietransportroute ter wereld. De jongste maanden werden er zes olietankers aangevallen, terwijl een droneaanval op Saoedische oliesites tijdelijk de helft van ’s lands productie en 5 procent van het mondiale gebruik lamlegde. Harde bewijzen zijn er nog altijd niet, maar telkens werd naar Iran gekeken, dat in de Perzische Golf over tal van snelle, moeilijk te detecteren schepen en minionderzeeërs beschikt.

Zo blijft Iran zijn favoriete disruptieve schimmenspel spelen. Zo blijft Trump de immer onvoorspelbare president die hij al drie jaar is. En blijft het Midden-Oosten en de rest van de wereld bijgevolg de adem inhouden tot Iran en de VS hun vurige vete weer oppoken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud