VS en Turkije op ramkoers na erkenning Armeense genocide

In Yerevan herinnert een monument aan de dood honderdduizenden Armeniërs in de Eerste Wereldoorlog. ©AFP

Met de erkenning van de Armeense genocide drijft het Amerikaanse Congres de relatie met Turkije op de spits. De zet toont aan hoe groot de frustratie over de Turken is.

Turkije heeft woensdag verbolgen gereageerd op de jongste demarche van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden. Dat erkende dinsdag met een overweldigende meerderheid van 405 tegen 11 stemmen de Armeense genocide en drong aan op sancties tegen Turkije wegens de inval in Syrië.

'Een land waarvan de geschiedenis besmeurd is door genocide, slavernij en uitbuiting heeft geen recht van spreken en moet Turkije zeker niet de les lezen', reageerde de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Hij riep de Amerikaanse ambassadeur in Turkije op het matje en zette zijn reisplannen naar Washington van begin november on hold.

De Armeense kwestie ligt gevoelig in Turkije. Tijdens de Eerste Wereldoorlog stierven honderdduizenden Armeniërs toen de Ottomaanse Turken hen in lange dodenmarsen naar de Syrische woestijn deporteerden. Ze werden vermoord of stierven door uithongering of uitputting. Het precieze aantal doden is betwist. Turkije houdt het bij 300.000, academici en de Armeniërs hebben het respectievelijk over meer dan 1 miljoen en 1,5 miljoen doden.

NAVO-bondgenoot

Turkije erkent dat er doden vielen, maar het verzet zich hevig tegen de term genocide. Een dertigtal landen, waaronder België, en heel wat historici gebruiken het woord wel. Ook de meeste Amerikaanse staten doen dat, alleen het Congres vermeed lang zich uit te spreken om de relatie met een belangrijke NAVO-bondgenoot niet te fnuiken.

Een land waarvan de geschiedenis besmeurd is door genocide, slavernij en uitbuiting moet Turkije niet de les lezen.
Turkse president Recep Tayyip Erdogan
Turkse president

Dat de kwestie dinsdag voor het eerst in 35 jaar op de agenda raakte, toont aan hoe hard de frustratie over de Turkse regering zich de jongste tijd opgestapeld heeft. Vooral de recente inval in Noordoost-Syrië, die president Donald Trump mee mogelijk maakte, zette kwaad bloed. Veel Amerikaanse Congresleden zijn razend dat de VS hun Koerdische bondgenoten aan hun lot hebben overgelaten. Volgens de ngo Syrian Observatory for Human Rights sneuvelden al 130 burgers, naast honderden Koerdische militairen, en sloegen 300.000 mensen op de vlucht.

'Als we de geschiedenis negeren, zullen we hoe dan ook zien dat de fouten uit het verleden zich herhalen', zei de Democratische voorzitster van het Huis van Afgevaardigden Nancy Pelosi dinsdag voor de stemming. 'De recente aanvallen van het Turkse leger tegen het Koerdische volk tonen aan dat dat gevaar zich ook nu stelt.'

Hoogtechnologisch luchtafweersysteem

Ook de Democraat Adam Schiff, wiens Californische kiesdistrict een grote Armeense populatie telt, hield een emotionele speech. 'Ik heb 19 jaar gevochten om deze stemming mogelijk te maken. We kunnen niet kiezen welke misdaden tegen de mensheid ongevaarlijk zijn om over te praten. Een buitenlandse mogendheid mag ons niet het zwijgen opleggen', zei hij.

De Amerikaans-Turkse relaties staan al een tijd onder spanning, onder meer omdat de VS weigeren de geestelijke Fethullah Gülen uit te leveren. In juli werd een dieptepunt bereikt toen de Turken een hoogtechnologisch Russisch S-400-luchtafweersysteem aanschaften, waardoor gevoelige NAVO-informatie bij de Russen dreigde terecht te komen. De VS annuleerden daarop een Turkse bestelling van 100 F-35-gevechtsvliegtuigen.

Ook bij het offensief in Syrië liepen de gemoederen hoog op, al leek de rust onlangs terug te keren. Trump beledigde de Turken met een ondiplomatieke brief waarin hij Erdogan opriep 'geen stoere kerel en geen idioot' te zijn en voerde sancties in om de Turkse inval te stoppen. Die werden weer ingetrokken na de vredesdeal tussen Turkije en Rusland.

 

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n