VS zetten Veiligheidsraad voor het blok over Irandeal

Het Iraanse regime ondersteunt onder meer de Houthi-rebellen in Jemen. ©REUTERS

De VS dreigen de nucleaire deal met Iran uit 2015 definitief te kelderen met hun eis het wapenembargo te verlengen. De VN-Veiligheidsraad, waarin sinds januari 2019 ook België zetelt, maakt zich op voor bitse weken.

De Verenigde Staten lanceren een nieuw salvo tegen het nucleaire akkoord (JCPOA) met Iran uit 2015, dat er kwam onder auspiciën van de toenmalige Amerikaanse president Barack Obama. Iran beloofde daarin zijn nucleaire activiteiten stop te zetten in ruil voor economische voordelen.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo kondigde woensdag aan dat de VS volgende week in de VN-Veiligheidsraad een resolutie willen laten stemmen om het wapenembargo tegen Iran voor onbepaalde tijd te verlengen. Volgens het akkoord vervalt dat normaal op 18 oktober.

Diplomaten vrezen dat de Amerikaanse demarche de genadeslag voor de Irandeal betekent. Sinds de Verenigde Staten zich daar in 2018 onder president Donald Trump uit terugtrokken en ze weer sancties tegen Iran invoerden, staat die al op wankele poten. In een poging de andere ondertekenaars - het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk, Rusland, China en Duitsland - onder druk te zetten om hun economische beloftes na te komen, schond Iran het voorbije jaar meermaals de afspraken. Toch blijven de verdragspartijen hopen dat een redding mogelijk is.

Stoorzender in de regio

Als het embargo tegen Iran vervalt, kunnen landen weer ongestoord wapens naar het land uitvoeren. Dat geldt weliswaar niet voor Europese landen, die een eigen embargo hebben dat langer loopt.

De Verenigde Staten stellen dat Iran de geïmporteerde wapens zal gebruiken om verder stoorzender in de regio te spelen, met zijn steun aan de Houthirebellen in Jemen, Hezbollah in Libanon en het regime van de Syrische president Bashar al-Assad. Een verlenging van het embargo is volgens Pompeo dan ook onontbeerlijk. 'Onze resolutie is zeer redelijk. We zullen hoe dan ook het juiste doen', zei hij tegen journalisten.

Veel landen delen de Amerikaanse analyse dat Iran de regio niet verder mag destabiliseren, maar vinden het alternatief - een verbolgen Iran dat definitief uit de deal stapt - evenmin aanlokkelijk.

In de rest van de Veiligheidsraad is het enthousiasme niet bijster groot. Rusland en China kondigden al aan dat ze hun veto zullen gebruiken, maar het is nog maar de vraag of dat nodig is. Eerst moeten negen leden van de Veiligheidsraad voor de resolutie stemmen. 'Ik zie niet in waar die negen stemmen vandaan zouden komen', klinkt het in diplomatieke kringen. Veel landen delen de Amerikaanse analyse dat Iran de regio niet verder mag destabiliseren, maar vinden het alternatief - een verbolgen Iran dat definitief uit de deal stapt - evenmin aanlokkelijk.

Gordiaanse knoop

Ook België bevindt zich als niet-permanent lid van de Veiligheidsraad in een lastig parket. Samen met de Europese ondertekenaars van het akkoord - Frankrijk, het Verenigd Koninkrijk en Duitsland - moet het de komende weken de gordiaanse knoop proberen te ontwarren.

'Het belooft een vrij hevig en bits diplomatiek proces te worden', zegt een diplomatieke bron. 'We moeten vermijden dat een beeld ontstaat van de leden van de Veiligheidsraad die vechtend over de grond rollen.'

Wat zijn de mogelijke scenario's? De Verenigde Staten houden een slag om de arm als de resolutie er niet komt. Ze dreigen ermee het snapbackmechanisme van het nucleaire akkoord te activeren, waardoor alle oude sancties weer worden ingesteld en de Irandeal definitief begraven wordt. Die zet is het onderwerp van een juridische discussie. De VS houden vol dat ze daartoe het recht hebben, maar omdat ze uit het akkoord gestapt zijn, is dat volgens de andere landen niet het geval.

Amerikaanse presidentsverkiezingen

Het wapenembargo tegen Iran vervalt op het slechts denkbare moment: op minder dan een maand van de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Om de boel te ontmijnen is de kans groot dat de Europese landen een eigen resolutie naar voren schuiven als alternatief. Daarin zou het wapenembargo weliswaar vervallen, maar wordt ook een gedragscode afgesproken waarin landen beloven dat ze geen wapens naar Iran uitvoeren.

Op die manier kopen ze cruciale tijd, want het wapenembargo tegen Iran vervalt op het slechts denkbare moment: op minder dan een maand van de Amerikaanse presidentsverkiezingen. In internationale kringen leeft de hoop dat de Democraten die verkiezingen winnen en dat de Verenigde Staten naar de deal terugkeren. Tot dan komt het erop aan niets te doen dat dat onmogelijk maakt.

In het alternatieve scenario - een tweede termijn voor Trump - is de algemene teneur dat het akkoord niet meer te redden valt, met alle desastreuze gevolgen voor de regio van dien. De kans is groot dat Israël manu militari ingrijpt als Iran uit de deal stapt en ermee dreigt een nucleair wapen te bouwen. Gezien de politieke en economische malaise in het land kan het wel wat afleiding gebruiken. Een nieuw conflict in het Midden-Oosten, met oorlog, chaos en terroristische aanslagen, loert dan om de hoek.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud