reportage

Welkom in Raqqa, waar IS niet opgeeft

Syrische Koerden en Arabieren van de anti-IS-coalitie veroveren Raqqa straat per straat op de strijders van de terreurgroep. ©REUTERS

Overal in Syrië en Irak staat Islamitische Staat (IS) op verlies. Maar in Raqqa is de terreurorganisatie nog lang niet verslagen. Een verslag uit de frontlinies van de belegerde hoofdstad van het kalifaat.

Onze correspondent Harald Doornbos is er als een van de weinige journalisten in geslaagd het IS-bolwerk Raqqa te bereiken. Hier leest u zijn reportage.

‘Hey, journalist, wat doe je nu!’ Ik schrik op als een Arabische strijder me vermanend toespreekt als ik me tussen losliggende kalasjnikovs, munitie en matrassen een weg probeer te banen door een kamer vol met strijders aan de frontlinie in de oostelijke wijk van Raqqa, Hay al-Mashlab. ‘Je hebt onze theepot omgegooid!’, grinnikt hij plagend. ‘Hoe kunnen wij nu verder vechten?’

Oorlog zonder thee is blijkbaar onmogelijk in het Midden-Oosten. ‘Sorry van de thee’, zeg ik, ‘Maar ik ben allicht een beetje nerveus.’ Dit is Raqqa. Dit is de frontlinie, met op 300 meter IS, de regisseur of inspiratiebron van aanslagen in Brussel, Parijs, Londen, Istanbul en zoveel plekken in de wereld.

Aan de frontlinie

De weg hiernaartoe zit ook nog in de kleren. Een officier van het Syrische Democratische Front (SDF, een vooral door de VS gesteunde anti-IS-coalitie van Syrische Koerden en Arabieren) zei dat hij wel een bezoek kon regelen aan de frontlinie.

Een drie verdiepingen tellend gebouw is na een luchtaanval verschrompeld tot een puinhoop van een meter hoog.

Het verzamelpunt was de stoffige stad Ain Issa, zo’n 70 kilometer ten noorden van Raqqa. Ondanks de hitte in deze semi-woestijn bleek de langgerekte witte streep aan de horizon geen luchtspiegeling te zijn, maar een enorm vluchtelingenkamp.

De bewoners zijn gevlucht voor de alles beslissende slag tussen Islamitische Staat en de rest van de wereld. In de hitte en het zand wachten ze op Godot. Ellendig. Een gevoel van medelijden overvalt me.

Gruweltapijt

Maar na een bezoek aan hun thuisstad voel ik vooral opluchting. Want deze mensen zijn de waanzin van Raqqa op tijd ontsnapt.

Zonder toekomst wachten in een tent lijkt me te verkiezen boven te sterven in Raqqa, een stad onder een gruweltapijt van reusachtige vliegtuigbommen, duizenden mortiergranaten en honderdduizenden kogels.

Een Koerdische anti-IS-strijder. ©Harald Doornbos

Aangekomen zie je de vernietiging meteen. Overal ingestorte gebouwen, huizen en fabrieken. De grootste verwoesting is het gevolg van coalitieluchtaanvallen tegen IS. Een drie verdiepingen tellend gebouw is na een luchtaanval verschrompeld tot een puinhoop van een meter hoog.

De straten zijn uitgestorven, huizen leeg en winkels kapot. In de stadsdelen die we doorrijden, valt geen burger meer te bespeuren. Strijders en vogels zijn hier nog de enige tekenen van leven.

Zwarte rookwolk

In de IS-delen van de stad leven nog tenminste honderdduizend burgers. Niemand weet hoe het hen vergaat. De inwoners van Raqqa zijn vooral Arabische soennieten. De IS-strijders zijn extremistische soennieten die vanuit de hele wereld -waaronder België - naar Raqqa zijn gereisd om IS te steunen.

In de verte horen we de SDF-kanonnen bulderen en kort daarop de explosies in het centrum van de stad, waar IS zit. Een door IS afgevuurde mortiergranaat landt 200 meter achter ons. Een zwarte rookwolk is het gevolg.

Het Syrische Democratische Front zit in het noorden, oosten en westen. Het zuidelijke deel van Raqqa is afgesloten door een brede rivier.

Psychopaten van IS

De SDF-strijders rijden ons nu dieper Raqqa in, naar de frontlinie met IS. Eerst achterin een hardrijdende jeep. Daarna nog dieper de stad in, achterin een even snel scheurende pantserwagen.

In het huis zitten tientallen Koerdische en Arabische strijders, die hier zij aan zij vechten tegen wat zij ‘de psychopaten van IS’ noemen.

Als die tot stilstand komt, rennen we naar een huis, want mortieren en sluipschutters maken dit tot een gevaarlijk gebied. In het huis zitten tientallen Koerdische en Arabische strijders, die hier zij aan zij vechten tegen wat zij ‘de psychopaten van IS’ noemen.

Ik zie een vrouwelijke sluipschutter vuren op een IS-positie. Op een hoger gelegen balkon staat een dushka - een enorm machinegeweer - achter een muurtje. Constant klinken er schoten en explosies.

Amerikaanse straaljagers

De SDF-strijders schieten met alles wat ze hebben op IS. SDF-granaten ontploffen met grote regelmaat in het centrum en creëren een bijna permanente rookwolk.

Kort daarop klinken luide explosies als Amerikaanse straaljagers luchtaanvallen uitvoeren op IS-posities in Raqqa. Honderden meters hoge rookpluimen maken het centrum van de stad tijdelijk onzichtbaar totdat de wind de rook verspreidt.

Maar IS is in Raqqa verre van verslagen. Voordat we het ons realiseren, vuurt IS een mortiergranaat af op het gebouw waarin we zitten. Nu is het tijd voor ons om in paniek te raken en dekking te zoeken.

Slag om Raqqa

Een rookwolk markeert de plaats waar de granaat is ontploft, vlak onder het balkon waar het machinegeweer staat. Binnen vijf minuten komen er nog twee IS-granaten neer. Eentje vliegt gierend over ons gebouw en ik zie hoe hij krakend inslaat tegen een muur achter ons.

Daarna volgt nog een voltreffer die het gebouw doet trillen. Alle SDF-strijders verzamelen zich nu in de gangen, de minst gevaarlijke delen van een gebouw.

Hoe komt het toch dat IS hier zo lang stand houdt?

Raqqa is al jaren in handen van Islamitische Staat. Ze hebben dus jaren de tijd gehad om de verdediging van de stad voor te bereiden. De terreurorganisatie heeft intussen overal in de stad tunnels. Hierdoor komen IS-strijders overal en nergens vandaan. 'Soms staan ze soms plotseling achter ons', aldus een SDF-strijder.

IS heeft ook alle toevoerwegen duizenden explosieven verstopt met bewegingscensoren. Die ontploffen wanneer iemand 10 meter in de buurt komt.

IS heeft ook op alle toevoerwegen duizenden explosieven verstopt met bewegingscensoren. Die ontploffen wanneer iemand 10 meter in de buurt komt. Zeer dodelijk.

IS gebruikt voorts kleine drones die boven SDF-gebied vliegen en granaten droppen op de SDF en dan terugvliegen naar IS-gebied.

Niemand weet hoe lang de slag om Raqqa gaat duren. Maar dat in de angstige chaos van Raqqa een strijd op leven en dood wordt uitgevochten, is duidelijk. Met of zonder thee.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect