Westen eist meer uitleg van Saoedi-Arabië

De Saoedische journalist Jamal Khashoggi verdween op 2 oktober na een bezoek aan het Saoedische consulaat in Istanboel. ©AFP

Meerdere westerse landen laten weten dat ze geen vrede nemen met de officiële uitleg die Saoedi-Arabië geeft over de dood van journalist Jamal Khashoggi. Zijn verdwijning groeide afgelopen weken uit tot een schandaal van internationale proporties.

Volgens Saoedi-Arabië is Khashoggi eerder deze maand in Istanboel gestorven in 'een handgemeen'. Zo luidt het in een officiële verklaring die Riyad vrijdagnacht gaf. Daarin gaven de Saoedi's voor het eerst toe dat Kashoggi, die bekend stond om zijn kritische houding tegenover het regime, werd gedood.

Die uitleg stoot op stevige scepsis en onbegrip bij westerse politieke leiders. 'Dit is niet geloofwaardig', zei Dominic Raab, de Britse brexit-minister, aan de BBC. 'Geloofwaardig noch samenhangend', zei de Canadese minister van Buitenlandse Zaken Chrystia Freeland. 'We herhalen onze vraag naar een diepgravend onderzoek, in volle samenwerking met de Turkse autoriteiten.'

Khashoggi wandelde op 2 oktober het Saoedische consulaat in Istanboel binnen om er huwelijkspapieren te regelen, maar kwam er nooit meer buiten. Volgens de Turkse autoriteiten zijn er bewijzen die aantonen dat Khashoggi gemarteld werd en dat zijn lichaam in stukken werd gezaagd. Daarvoor zou een doodseskader speciaal van Saoedi-Arabië naar Istanboel zijn gereisd.

Kroonprins

Dat Riyad bijna drie weken na de feiten met een vage uitleg komt, en de verantwoordelijkheid voor de dood van de journalist grotendeels uit de weg gaat, is onaanvaardbaar, klinkt het in het Westen. Er is ook een roep naar meer duidelijkheid over de mogelijke betrokkenheid van de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman bij de verdwijning van de journalist.

Duitsland dreigt met economische repercussies tegen Saoedi-Arabië, de grootste olie-exporteur ter wereld. 'Er blijven zoveel vragen bestaan en ik kan me niet inbeelden dat er binnen de Duitse regering een positieve basis bestaat om wapenexport naar Saoedi-Arabië goed te keuren', zei buitenlandminister Heiko Maas zaterdagavond.

Bondskanselier Angela Merkel voegde daaraan toe: 'We veroordelen de daad zo streng mogelijk. We eisen transparantie over de omstandigheden van Khashoggi's dood. De verantwoordelijken moeten berecht worden. De officiële uitleg tot dusver volstaat niet.'

Vanuit Parijs zei minister van Buitenlandse Zaken Jean-Yves Le Drian: 'Vele vragen blijven onbeantwoord. De verwachtingen zijn hoog, want onze beide landen zijn strategische bondgenoten, wat openhartigheid en transparantie vereist.'

Verenigde Staten

'Een goede eerste stap, maar niet genoeg.' Zo luidde het oordeel van Steve Mnuchin, de Amerikaanse minister van Financiën. Mnuchin reist maandag naar Riyad, maar benadrukt dat die trip draait rond een gezamenlijke antiterrorismecampagne tegen Iran. Voor eventuele Amerikaanse sancties tegen Saoedi-Arabië is het te vroeg, zei Mnuchin.

De Verenigde Staten, die al decennia een strategische bondgenootschap aanhouden met de Saoedi's, balanceren op een dunne koord. Aanvankelijk noemde president Donald Trump de Saoedische uitleg 'een heel goed begin', maar zaterdagavond was hij iets strenger. 'Ik ben niet tevreden voor we een antwoord hebben', zei Trump.

Hij acht het wel mogelijk dat kroonprins Mohammed bin Salman echt van niets wist. Trump zegt sancties te overwegen aan Saoedie-Arabië, een cruciale afnemer van Amerikaanse wapens, maar zegt tegelijk dat wapencontracten opzeggen 'ons meer pijn zal doen dan hen'.

Davos

Intussen groeit de lijst met afzeggingen voor een grote investeringscoferentie van later deze maand, bijgenaamd 'Davos in de woestijn'. Zondag zei topman Kanetsugu Mike van Mitsubishi UFJ Financial Group, de grootste bank van Japan, dat hij niet aanwezig zal zijn. Eerder zegden toplui van HSBC en JPMorgan Chase af.

Ook de topbestuurders van bedrijven als BlackRock, Blackstone, Ford en Viacom zullen zich niet laten zien. Christine Lagarde, baas van het Internationaal Monetair Fonds (IMF), stelde eerder ook al haar geplande trip naar het Midden-Oosten uit, waardoor ze ook niet aanwezig zal zijn bij de conferentie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect