portret

Australische premier Scott Morrison kiest kant

‘A forever partnership.’ Zo noemde Scott Morrison, de eerste minister van Australië, het veiligheidspact AUKUS dat zijn land sloot met de VS en het VK en waarvan de aankondiging, zeker in Europa, de diplomatieke rel van het jaar ontketende. Parijs reageerde als door een wesp gestoken.

Een partnerschap voor altijd misschien, maar ook eentje dat nog wat moet groeien. Toen de Amerikaanse president Joe Biden vorige week de deal wereldkundig maakte, geflankeerd door twee schermen waarop Boris Johnson en Scott Morrison via videoverbinding inbelden, was hij even de naam van die laatste vergeten. Biden flapte er dan maar ‘that fella from down under’ uit.

Australië legt bij monde van Morrison zijn geopolitieke gewicht in de schaal van de VS, die voor hun buitenlandbeleid almaar meer kijken naar de wereld achter hun westkust en veel minder naar die achter hun oostkust. De al lang geleden ingezette draai naar Azië lijkt compleet. Australië vormt daarin een belangrijke schakel. Naast AUKUS kwam deze week ook Quad voor het eerst samen, een ‘ruit’ van samenwerking tussen de VS, Japan, India en opnieuw Australië. Het doel van al die allianties wordt zelden uitdrukkelijk genoemd, maar is wel zonneklaar: een dam opwerpen tegen een steeds ambitieuzer China.

Morrison heeft dus kant gekozen. Toen de 53-jarige liberaal in 2018 premier werd, maakte hij zich sterk dat Australië niet moest kiezen. Het kon tegelijk de historische militaire banden met de VS warm houden én probleemloos de belangrijkste handelspartner van China zijn, waarnaar het land onder meer en masse steenkool, wijn, rundvlees en gerst uitvoert. Die relaties zijn verschillend van elkaar en beide succesvol, hield hij toen vol. ‘We moeten niet kiezen en we zullen niet kiezen.’

In drie jaar kan veel veranderen. ‘De relatief vriendelijke omgeving die we decennialang in onze regio hadden, is voorbij’, klinkt bij Morrison intussen een heel ander geluid. ‘We zijn in een nieuw tijdperk met nieuwe uitdagingen voor Australië en zijn partners.’ Een riskante gok in wat de nieuwe koude oorlog genoemd wordt, zeggen sommige experts in geopolitiek. Want wat als Australië mee in een militair conflict wordt gezogen? Of wat als het engagement van grote maar verre broer Amerika toch niet zo sterk blijkt?

We moeten niet kiezen en we zullen niet kiezen.
Scott Morrisson
Premier van Australië

Maar wel een gok die Morrison bereid was te maken. Met AUKUS maakte hij niet bepaald vrienden 17.000 kilometer verderop. In Parijs schoot president Emmanuel Macron in een flinke colère omdat Frankrijk – en bij uitbreiding de EU – compleet gepasseerd werd en omdat Morrison in één beweging een contract van 90 miljard euro verscheurde. Frankrijk zou Australië van nieuwe, conventionele onderzeeërs op diesel voorzien, een levering die geplaagd werd door vertragingen. In de plaats daarvan kiest Australië voor gesofisticeerdere nucleaire duikboten van Amerikaanse makelij. Morrison en Biden waren er snel bij om te benadrukken dat nucleair alleen slaat op de aandrijving en niet op de wapens aan boord. Maar het woord alleen al klonk voor China als een zuivere provocatie.

Toerismeverleden

‘ScoMo’ scoorde op het thuisfront met zijn pact. Hij kreeg zelfs applaus van Labor, de grootste oppositiepartij, en van een meerderheid van de bevolking in een peiling. Dat zal de christelijke premier deugd doen, want hij bleek gevoelig voor zijn imago toen hij not amused reageerde op zijn bijnaam ‘Scotty from Marketing’, een verwijzing naar zijn verleden in de toeristische sector.

Volgens de conservatieve regering van Morrison is de deal een must wegens de spanningen met China. Australië was een van de eerste landen die de netwerkreus Huawei verbanden. Morrison streek ook al tegen Chinese haren in met zijn pleidooi voor een onderzoek naar de oorsprong van het coronavirus in China. Peking reageerde met sancties op Australische import. Toch kwam er ook kritiek, onder andere van ex-premier Kevin Rudd. Die vond dat Morrison diplomatiek had geblunderd door Frankrijk zo koud te passeren.

Intussen heeft Macron de plooien al min of meer gladgestreken met Biden, maar nog niet met Morrison. De Franse president weigert op te nemen als Canberra belt. Het is ook nog niet duidelijk of de Franse ambassadeur, in allerijl naar Parijs teruggeroepen, snel terugkeert. ‘Onze deur staat wijd open’, probeerde Morrison de hand uit te steken. ‘We begrijpen de pijn en de teleurstelling. We kijken ernaar uit om weer samen te werken met onze oude vrienden.’

  • Neutraal Toen Scott Morrison drie jaar geleden premier werd, zei hij nog dat Australië neutraal kon blijven in de oplopende Amerikaans-Chinese spanningen. Dat bleef niet duren.
  • Alliantie Morrison sloot een alliantie met de VS en het VK en verzekert zich van nucleaire duikboten voor strategische patrouilles, wat China als een provocatie ziet.
  • Woest Frankrijk is woest, want Morrison passeerde collega Macron door een bestaand contract voor Franse onderzeeërs te verscheuren.
  • ScoMo Volgens 'ScoMo' moet Australië zich wel verdedigen tegen een almaar assertiever China.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud