analyse

De lange zomer van Donald Trump

©AFP

Honderd dagen al is Donald Trump de populairste Republikeinse presidentskandidaat. De bombastische zakenman tart alle wetten van het Amerikaanse politieke systeem. Maar aan de vooravond van een nieuw tv-debat komen er barsten in zijn dominantie.

‘Trump! Trump! Trump!’ De opwinding is tastbaar in de arena van het Treasure Island casinocomplex in Las Vegas. 1.600 kelen scanderen de naam van hun idool. Doorgaans treedt het Cirque du Soleil hier op met de show ‘Mystère’. Vanmiddag staat een ander mysterie op het programma: The Donald. Perfect in harmonie klinkt de Pledge of Allegiance, de trouw aan de Amerikaanse vlag. Een meisje zingt het volkslied. De handen gaan op elkaar, de temperatuur stijgt.

‘We hebben nog nooit eerder een presidentskandidaat zien spreken’, zeggen Sandy en George, een koppel uit de buurt. ‘We hebben hem nodig, hij heeft tenminste een ruggengraat. Hij doet me denken aan Ronald Reagan.’

Stipt op het afgesproken uur wandelt de immer herkenbaar gecoiffeerde vastgoedbaas binnen, omgeven door een wolk van camera’s en bodyguards. Met moeite krijgt hij het volk stil. ‘Thank you.’ ‘I love you!’ ‘I love you too.’ Daarna steekt hij van wal: ‘Ik ben slim, maar ook hard. Dit land heeft een slim iemand nodig die ook hard kan zijn. Ik ben misschien wel rijk, maar ik ben niet stom. Ik garandeer je dat ik een hoger IQ heb dan iedereen in de media. Want ik heb goede genen. Mijn oom was een professor aan het MIT (een van de meest prestigieuze universiteiten van de VS, red.).’

Voor zijn partijtop en zijn concurrenten is Donald Trump een verschrikking. Maar miljoenen Amerikanen smullen van zijn verhaal van geld en succes. ©REUTERS

Toen Trump zich in juni kandidaat stelde voor het Witte Huis, was de reactie op de meeste plaatsen in de VS een combinatie van een geeuw, een lach en opgehaalde schouders. De verwachting was dat dit een sideshow zou worden, een korte marketingtour van de multimiljardair die al jaren liep te roepen dat hij president wil worden maar die toch nooit de stap zette.

Voor zijn partijtop en zijn concurrenten is Donald Trump een verschrikking. Maar miljoenen Amerikanen smullen van zijn verhaal van geld en succes.

Maar Trump begon aan een klim, en hoe meer hij schoffeerde, hoe hoger hij ging. 4 procent. ‘Veel Mexicanen die de grens oversteken zijn verkrachters.’ 9 procent. ‘John McCain, senator en ex-krijgsgevangene, is helemaal geen oorlogsheld.’ 15 procent. Het eerste debat kwam. Trump zocht en kreeg een rel met sterpresentatrice Megyn Kelly door te suggereren dat hij strenge vragen kreeg omdat ze ongesteld was. 24 procent. Het volgende debat was de best bekeken CNN-uitzending ooit. 30 procent. Het werd de zomer van Trump. Maar intussen zijn we bijna november, is er vanavond weer een debat en leidt Trump nog altijd, weliswaar samen met Ben Carson, een zwarte gepensioneerde hersenchirurg.

Wispelturig

En dat terwijl Trump schijnbaar alles fout doet. Hij schopt tegen de schenen van latino’s, vrouwen en Fox News, drie heel belangrijke doelgroepen voor een Republikein die een verkiezing wil winnen. Hij pronkt met zijn immense, met goud belegde rijkdom en hij tweet even wispelturig als een meisje van twaalf jaar. De ongrijpbare Trump tart elke politieke wet in de VS, volgt geen enkele ideologische lijn en komt er voorlopig mee weg. Meer nog, hij zuigt alle aandacht in de Republikeinse race naar zich toe. Zogenaamde favorieten grijpen zich naar het hoofd. Scott Walker gaf al op. De campagne van Jeb Bush zit in crisismodus. De gefrustreerde partijtop, zijn concurrenten in de strijd om de nominatie, de media, de professionele opiniemakers: Trump slaat iedereen met verstomming.

Voor zijn partijtop en zijn concurrenten is Donald Trump een verschrikking. Maar miljoenen Amerikanen smullen van zijn verhaal van geld en succes. ©EPA

Maar voor miljoenen Amerikanen houdt Trump wel steek - en geen klein beetje. Een doorsnede van die groep zat in de theaterzaal in Las Vegas begin deze maand. Mike en Carla, afkomstig uit South Dakota maar uitgeweken naar de gokstad, en hun zoon Justin geven aan hoe beu ze de carrièrebureaucraten van Washington zijn. ‘Trump is een zakenman, geen politicus. Daarom vertrouwen we hem meer.’

‘Rotte leugenaars’

Op het podium draaft de 69-jarige Trump intussen door. Een voor een moeten zijn tegenkandidaten, met wie hij brutaal de spot drijft, eraan geloven. De ‘zwakke en incompetente’ leiders van zowat elk ander groot land ook. En de media uiteraard. ‘Het zijn zo’n rotte, vuile leugenaars.’ Het publiek eet zijn verhaal van succes en geld helemaal op. ‘Ik stond al op meer magazinecovers dan eender welk supermodel in de geschiedenis.’ En ook: ‘Ik heb ‘The Art of the Deal’ geschreven, waarschijnlijk het best verkochte businessboek ooit.’

Dit land heeft een slim iemand nodig die ook hard kan zijn.
donald trump
presidentskandidaat

‘Trump heeft een slimme strategie’, zegt Kenneth Cosgrove, specialist politiek en marketing van de Suffolk University in Boston. ‘Als je wil opvallen in een druk deelnemersveld moet je dingen zeggen die totaal anders zijn dan wat de rest zegt, hoe schandelijk ook. Dan luisteren mensen eerst naar jou, en moet de rest zich aanpassen. En zijn uitspraken zijn geknipt voor de sociale media en nieuwshongerige tv-zenders.’

Uit gesprekken met fans in de zaal blijkt hoe Trump als geen ander een snaar raakt. Hij speelt in op een emotionele mix van boosheid en angst. Woede op de politiek en angst voor extern gevaar. Mensen noemen buitenlandse bedreigingen als IS, Rusland en Iran en geloven dat Trump Amerika weer het gevoel van absolute militaire almacht in de wereld zal geven. Precies zoals de campagneslogan op zijn pet stelt: ‘Make Amerika great again’.

Maar, aan de vooravond van het derde debat in Colorado, komen er na honderd dagen van onafgebroken heerschappij barstjes in zijn winning mood. Ben Carson (ook een niet-politicus) stak hem in meerdere recente peilingen voorbij in de staat Iowa, waar begin 2016 de eerste stemmen worden uitgedeeld voor de nominatie. Ook in de nationale peilingen moet Trump intussen Carson naast zich dulden. In een aantal belangrijke staten ligt hij nog wel ruim op kop.

Toch duikt de vraag op. Is dit het begin van het langverwachte einde? Jet moment waarop de orde zich herstelt en iedereen kan zeggen: zie je wel dat Trump maar een modeverschijnsel was?

Het kan. Zodra de trend dalend is, vervalt Trump tot iets wat hij absoluut verafschuwt: een verliezer. Het is best mogelijk dat hij dan vanuit die logica de eer aan zichzelf houdt. Tot voor kort was de belangrijkste boodschap van Trump: kijk naar de peilingen, ik ben aan het winnen. Nu dat in een belangrijke staat niet meer het geval is, wil hij de realiteit niet accepteren. En wat hem niet aanstaat, maait Trump gewoon onderuit. ‘Ik hou van Iowa’, zei Trump dit weekend, ‘maar die peilingen zijn fout’.

Of de show gaat gewoon door, dat kan ook. Hoe dan ook is het merk Trump op een punt gekomen dat het, ook al wordt het uiteindelijk niets met die presidentscampagne, allang heeft gewonnen.

De Amerikaanse overheid moet in december de deuren niet sluiten. Het Witte Huis en de leiders van de Democraten en de Republikeinen in het parlement hebben een akkoord bereikt om het schuldenplafond tot midden maart 2017 buiten werking te stellen.

Als het akkoord definitief wordt, zou dat voor de Republikeinse voorzitter van het Huis, John Boehner, een mooi afscheid zijn. Als het parlement het compromis verwerpt, kunnen de VS over een week niet meer alle rekeningen betalen.

Het plan moet voorkomen dat de Amerikaanse overheid in december enkele diensten moet sluiten wegens geldgebrek. Door het opschorten van het schuldenplafond kan de schatkist de noodmaatregelen voor het beheer van het overheidsbudget stopzetten. Die noodmaatregelen raken uitgeput op 3 november, op 11 december is het geld voor bepaalde overheidsdiensten op.

Het akkoord voorziet in een verhoging van de uitgaven met 80 miljard dollar tot september 2017. De helft van die uitgaven gaat naar defensie, de andere helft naar binnenlandse posten, zoals de sociale zekerheid. De uitgaven worden op termijn gefinancierd met besparingen op onder meer doktersverloningen in het Medicare-programma.

Het akkoord werd onderhandeld door Boehner, Nancy Pelosi (de fractieleidster van de Democraten in het Huis), Mitch McConnel (de fractieleider van de Democraten in de Senaat) en zijn collega van de Republikeinen Harry Reid. Het Witte Huis gaf zijn zegen.

Voor Boehner was het akkoord noodzakelijk om zijn gedoodverfde opvolger Paul Ryan niet in een lastig parket te brengen. De verwachting is dat Ryan tegen het einde van deze week de fakkel van Boehner overneemt.

Het Huis stemt vandaag al over het begrotingsakkoord. De Democratische minderheid staat achter het plan, zodat slechts 40 tot 50 Republikeinen nodig zijn om het goed te keuren. Dat geeft de roerige rechtervleugel van de Republikeinen meteen de kans om tegen het akkoord te stemmen.

Het begrotingsakkoord verzekert dat het op begrotingsvlak tijdens het verkiezingsjaar 2016 rustig blijft.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud