in memoriam

Donald Rumsfeld, architect van 'war on terror'

Donald Rumsfeld, de omstreden medearchitect van de Amerikaanse 'war on terror' in Afghanistan en Irak, overleed woensdag op 88-jarige leeftijd. Portret van een neoconservatieve havik.

Toen de pas verkozen Amerikaanse president George W. Bush hem begin 2001 benoemde als minister van Defensie, ambieerde Donald Rumsfeld 's werelds grootste maar bureaucratische militaire macht te stroomlijnen. Negen maanden later leidden de aanslagen van 9/11 ertoe dat het Pentagon zich tactisch, geopolitiek en financieel vastreed in de langste oorlog uit zijn geschiedenis.

De essentie

  • Donald Rumsfeld overleed op 88-jarige leeftijd aan beenmergkanker.
  • Als neoconservatieve minister van Defensie onder George Bush junior werd Rumsfeld het gezicht van de 'war on terror' in Afghanistan en Irak.
  • Ondanks de hoge menselijke en financiële tol van beide oorlogen, die amper resultaat opleverden, verdedigde Rumsfeld altijd zijn interventionistische aanpak.
  • Tijdens zijn lange carrière vervulde Rumsfeld ook topfuncties onder de Republikeinse presidenten Richard Nixon, Gerald Ford en Ronald Reagan.

Samen met andere interventionistische neoconservatieve haviken, zoals zijn viceminister Paul Wolfowitz, onderminister van Buitenlandse Zaken John Bolton en vicepresident Dick Cheney, werd Rumsfeld meteen de medearchitect, het gezicht en de belangrijkste uitvoerder van de war on terror.

In oktober 2001 vielen de VS Afghanistan binnen, als vergelding voor het onderdak dat het talibanregime er verleende aan Al Qaeda-leider Osama bin Laden. Onder het voorwendsel dat president Saddam Hoessein massavernietigingswapens had, volgde twee jaar later de inval in Irak.

Nixon, Ford, Reagan

Rumsfelds overmatige invloed illustreerde tegelijk de kneedbaarheid van de inhoudelijk zwakke Bush junior, en zijn eigen enorme ervaring. In 1962, amper 30 jaar oud, werd Rumsfeld verkozen in het Huis van Afgevaardigden. Als machiavellistische overlever klom hij snel op de Republikeinse ladder.

De regio bevrijden van Saddams brutale regime maakte de wereld stabieler en veiliger.

President Richard Nixon benoemde hem tot economisch adviseur en later ambassadeur bij de NAVO. Na het Watergate-schandaal werd Rumsfeld eerst stafchef van president Gerald Ford en vervolgens minister van Defensie. Onder Ronald Reagan was hij dan weer een tijdlang speciaal gezant voor het Midden-Oosten. Saddam Hoessein bewapenen in zijn oorlog met Iran was toen nog geen probleem.

Als Fords defensiechef, in volle Koude Oorlog, oogstte Rumsfeld lof voor de forse uitbouw van de nucleaire wapenwedloop, die de Sovjet-Unie finaal op de knieën kreeg. Na een zakelijke carrière, waarbij hij fortuin maakte in de farma-, tech- en defensiesector, leverde zijn comeback onder Bush junior een hoogst discutabele erfenis op.

Bedroevend resultaat

Irak verzandde in een burgeroorlog die een 'failed state' opleverde, waar Iran de facto de plak zwaaide en Islamitische Staat groot kon worden. In Afghanistan, waar president Joe Biden na 20 jaar de laatste troepen weghaalt, is de taliban terug van nooit weggeweest. Een bedroevend resultaat, als je weet dat beide oorlogen het leven van ruim 7.000 Amerikaanse militairen en honderdduizenden burgers kostten, en de VS opzadelden met een factuur van ruim 6.000 miljard dollar.

Dat de massavernietigingswapens van Saddam Hoessein nooit gevonden werden, verdedigde Rumsfeld door te wijzen op het bestaan van 'unknown unknowns' - dingen waarvan je niet weet dat je ze niet weet.

Rumsfeld pareerde alle kritiek. Dat hij initieel te weinig troepen inzette en geen plannen had voor het post-Saddam-tijdperk. En dat zware misstanden plaatsvonden in de gevangenissen van Abu Ghraib (Irak) en Guantánamo (Cuba). Dat in Irak nooit chemische wapens gevonden werden, deed Rumsfeld memorabel af met een schimmig betoog over 'bekende bekenden', 'bekende onbekenden' en 'onbekende onbekenden'. 'De regio bevrijden van Saddams brutale regime maakte de wereld stabieler en veiliger', schreef Rumsfeld in 2011 in zijn memoires.

In 2006 leidde de chaotische war on terror dan toch tot zijn ontslag. Bush viel hem echter nooit af. Toen Rumsfelds dood bekend raakte, roemde Bush hem als 'een voorbeeldige dienaar' en 'een oorlogsminister die zijn taak vervulde met kracht, kunde en eer'.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud