Donald Trump versus de G19

©EPA

Van de handelsoorlog met China over Indiase e-commerce tot het escalerende Iraanse conflict: met een waslijst aan grieven werpt Donald Trump een sombere schaduw over de G20-top.

In de Japanse industriestad Osaka komen vandaag en morgen de leiders van ’s werelds grootste 20 economieën bijeen voor hun jaarlijkse hoogmis van vrijhandel en multilateralisme. Sinds Donald Trump begin 2017 president van de Verenigde Staten is geworden, gooit zijn America First-beleid echter steeds meer zand in de sowieso moeizame machinerie van mondiale compromissen. Weinigen koesteren de hoop dat in Osaka een win-winsituatie gevonden wordt voor alle deelnemers. Voor Trump is de wereld een ‘zero sum game’ met verliezers en één winnaar: de VS.

De G20-top van 2017 in Hamburg verliep al in een gespannen sfeer. Onder Amerikaanse druk haalde eind vorig jaar in Buenos Aires het jarenlange streven om protectionisme tegen te gaan zelfs de officiële slotverklaring niet meer. Met enige overdrijving kan je stellen dat het anno 2019 helemaal Trump versus de G19 wordt. Vlak voor zijn afreis naar Japan klaagde Trump: ‘Zowat alle landen op deze planeet maken enorm misbruik van de VS.’

Trump versus Japan

Zo bestond het Trump deze week uit te halen naar zijn gastheer. Met Tokio voert hij al langer moeilijke handelsgesprekken. Dit keer viseerde hij het decennia oude defensieverdrag. ‘Als Japan aangevallen wordt, zullen we hen verdedigen met onze levens en breekt de Derde Wereldoorlog los. Maar als wij aangevallen worden, is Japan niet verplicht ons te helpen. Ze kunnen toekijken op een Sony-televisie.’

Dat het verdrag Japan wel verplicht tienduizenden Amerikaanse troepen te huisvesten, waarmee de VS hun strategische belangen in Azië consolideren, vertelde Trump er niet bij.

Trump versus China

De donkerste schaduw over de G20-top is evenwel de handels- en technologieoorlog tussen de VS en China, ’s werelds grootste twee economieën. Die sleept al ruim een jaar aan, wat steeds meer de mondiale groei afremt. Ze zet centrale bankiers van Washington over Tokio tot Frankfurt ook hoe langer hoe meer aan tot een ‘race to the bottom’ om via een beleid van blijvend lage rente de eigen munt en export concurrentieel te houden.

Voor het eerst sinds Buenos Aires ontmoet Trump morgen de Chinese president Xi Jinping. Destijds spraken ze een wapenstilstand af, wat het startsein was voor maandenlange onderhandelingen. Begin mei implodeerden die evenwel, waarna Trump nog meer sancties tegen Peking uitvaardigde.

Zo’n 250 van de 558 miljard dollar aan producten die China vorig jaar naar de VS uitvoerde, zijn nu al aan extra tarieven onderhevig. ‘Het is absoluut mogelijk dat we een deal sluiten’ in Osaka, zei Trump deze week. Maar evengoed volgen er ‘aanzienlijke bijkomende tarieven’ voor de 300 miljard dollar aan Chinese import die de VS nog niet viseren. The Wall Street Journal berichtte gisteren dan weer dat Xi zal eisen dat de VS hun boycot van de Chinese techgigant Huawei stoppen, alle extra tarieven terugschroeven en Peking ook niet langer verplichten nog meer Amerikaanse producten te kopen.

Een regelrechte clash dreigt dus, in het beste geval lijkt een nieuwe wapenstilstand in de maak. Maar verdwijnen zal het conflict allerminst. In se voeren de VS een niet te winnen duel om hun internationale dominantie intact te houden en de opmars van China als economische, technologische, militaire en geopolitieke wereldmacht te stuiten. De voor het leven benoemde Xi heeft sowieso meer tijd dan Trump om de strijd te laten aanslepen. Die moet volgend jaar herverkozen worden door Amerikaanse consumenten die steeds meer de impact van zijn handelsconflicten voelen.

Trump versus Rusland

Conform dit geopolitieke machtsspel herschreef het Witte Huis eind 2017 al zijn nationale veiligheidsstrategie. Voor het eerst sinds 9/11 geldt niet langer de strijd tegen de terreur als topprioriteit, maar wel de ‘great power competition’ met China, en ook de oude koudeoorlogsrivaal Rusland. Trump heeft vanochtend ook een ontmoeting met de Russische president Vladimir Poetin.

Hun relatie blijft dubbelzinnig. Trump loofde Poetin al vaak als een ‘sterk leider’. En vorige zomer, tijdens hun top in Helsinki, hechtte hij meer belang aan Poetins ontkenning dan aan de bewijzen van zijn eigen veiligheidsdiensten dat Rusland zich had gemengd in de door Trump gewonnen verkiezingen van 2016. Dat deed zijn eigen Republikeinse parlementsleden de sancties tegen Moskou nog fors opschroeven.

Trump en Poetin zullen het in de eerste plaats hebben over hun vaak tegenstrijdige belangen in de brandhaarden van de wereld, van Oekraïne over Syrië en Iran tot Noord-Korea en Venezuela. Ook hun wederzijdse dreiging nucleaire verdragen te schrappen komt ter sprake. Vooral zullen ze het weer eens zijn dat ze het over heel veel oneens zijn.

Trump versus Europa

Extra tarieven op staal en aluminium, Brusselse represailles en de dreiging auto’s, vliegtuigen en andere Europese producten te viseren: ook het naoorlogse trans-Atlantische bondgenootschap zet Trump op losse schroeven. Deze week richtte hij zijn vizier op Margrethe Vestager, de Europese commissaris voor Mededinging die miljardenboetes uitschreef tegen Amerikaanse techgiganten als Facebook en Google. ‘Ze haat de VS meer dan wie ik ooit ontmoet heb’, aldus Trump.

De EU wil op de G20-top de hervorming van de Wereldhandelsorganisatie (WHO) op de agenda plaatsen, zodat die beter de escalatie van handelsconflicten kan afremmen. Trump wil echter vooral de WHO afschaffen.

Hij heeft een tête-à-tête met de Franse president Emmanuel Macron en vermoedelijk ook met de Duitse bondskanselier Angela Merkel. Maar de Europese leiders - ook Commissievoorzitter Jean-Claude Juncker, Raadsvoorzitter Donald Tusk en de premiers van Italië, Spanje en Nederland zijn aanwezig - lijken met hun hoofd eerder in Brussel te zitten. Daar moeten zondag knopen worden doorgehakt over de nieuwe Europese topjobs. In Japanse achterafzaaltjes kunnen wel degelijk deals worden gesloten.

Trump versus Frankrijk

Macron heeft in Osaka wel nog een rode lijn die zijn initiële bromance met Trump verder zal beproeven. Frankrijk eist dat de doelstellingen van het Klimaatverdrag van Parijs als ‘onomkeerbaar’ omschreven worden in de slotverklaring. De VS, die onder Trump uit dat verdrag stapten, liggen dwars.

Ook voor een ecologische speerpunt van de Japanse premier Shinzo Abe - het verminderen van de hoeveelheid plastic afval in de oceanen - dreigt een Amerikaans ‘no’. Harde doelstellingen worden ook op dit vlak niet verwacht.

Trump versus India

Ook met India, ’s werelds volkrijkste land en de zevende economie, zit Trump stilaan op ramkoers. ‘Onaanvaardbaar’, noemde hij deze week de beslissing van de op acht na grootste Amerikaanse handelspartner om 28 Amerikaanse producten extra te belasten.

Dat deed New Dehli deels omdat het geen uitzondering kreeg voor Trumps importtarieven op staal en aluminium. En deels omdat Washington begin deze maand India schrapte van zijn lijst van bevoorrechte handelspartners, waardoor het niet langer een deel van zijn producten tariefvrij in de VS kan slijten.

Dat deden de VS op hun beurt omdat ze India verwijten zijn enorme, snel groeiende markt onvoldoende open te stellen voor Amerikaanse bedrijven. Recente strengere wetten over e-commerce troffen dan weer Amazon en Walmart. En dat het Indiase leger Russisch luchtafweergeschut kocht, zint de VS evenmin. Kortom: ook de ontmoeting tussen Trump en de Indiase premier Narendra Modi start onder hoogspanning.

Trump versus Turkije

Dat geldt evenzeer voor zijn ontmoeting met de Turkse president Recep Tayyip Erdogan. Vorige zomer vaardigde Trump al sancties uit omdat Ankara een Amerikaanse dominee had gearresteerd. Deze winter dreigde hij Turkije ‘economisch te verwoesten’ als het het zou wagen de Koerdische bondgenoten van de VS in Syrië aan te vallen. Net als India verloor Turkije de status van bevoorrechte handelspartner. En net als India wil het Russisch defensiemateriaal kopen, wat voor een NAVO-lid bijzonder gevoelig ligt. Trump dreigt de levering van F-35-gevechtsvliegtuigen in te trekken en het land nog meer sancties op te leggen.

Trump versus Iran

Dan hangt nog de oorlogsretoriek tussen de VS en Iran, zelf geen G20-lid, boven de top (zie ook de pagina hiernaast). Trump gelastte vorige week te elfder ure een aanval op het islamitische regime af, dat olietankers in de Perzische Golf zou hebben aangevallen en een Amerikaanse drone had neergeschoten. De impact van een confrontatie op de wereldwijde oliehandel en het Midden-Oosten valt niet te overschatten.

Trump en de Saoedische kroonprins Mohammed bin Salman willen in Osaka voortbouwen aan een internationale coalitie tegen Teheran. Op veel goodwill kan de conflictueuze Trump echter niet meer rekenen. De grootste importeurs van Iraanse olie - China, Japan, India, Zuid-Korea en Turkije - zijn misnoegd omdat de Amerikaanse sancties ook hen treffen. Ook Macron riep op sommige sancties in te trekken en met Teheran te onderhandelen. En de EU pleitte er nogmaals voor de nucleaire deal met Iran, waar Trump de VS uit liet stappen, in leven te houden.

Slotsom: op dit kantelmoment van de naoorlogse wereldgeschiedenis, vol populisme, verschuivende machtsverhoudingen en technologische revoluties, staat het consensusmodel van de G20 onder enorme druk. En als ‘disrupter-in-chief’ zal Trump dat eens te meer twee dagen luidkeels belichamen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud