analyse

Europese reis van Biden dient vooral de Amerikaanse politiek

President Joe Biden en zijn vrouw Jill vertrekken samen van het Witte Huis naar Europa. ©EPA

Met zijn Europese trip wil de Amerikaanse president Joe Biden breken met de getroebleerde trans-Atlantische relaties onder Donald Trump. Maar ook zijn buitenlands beleid staat helemaal in functie van de Amerikaanse belangen. De potentiële conflicten zijn legio.

Voor de Amerikaanse president Joe Biden zal het niet zo moeilijk zijn om te breken met de brutaliteit van zijn voorganger Donald Trump. De eerste buitenlandse trip van de Democraat gaat naar de oude, vertrouwde bondgenoten. Biden werkt in hoog tempo ontmoetingen af op een G7-top, bij de NAVO en de Europese Unie (zie inzet).

De essentie

  • Met zijn reis door Europa wil president Biden het vertrouwen tussen de VS en Europa herstellen.
  • Het buitenlandbeleid van Biden is volledig afgestemd op de VS.
  • Europa is ongeduldig en wil daden in plaats van beloften van de Amerikaanse president.
  • China is voor Biden het belangrijkste dossier in zijn beleid.

Maar breken met de stijl staat niet noodzakelijk synoniem voor breken met de uitgangspunten van zijn voorganger. Bij Trump ging het ongegeneerd om ‘America First’, zelf definieert Biden zijn buitenlandbeleid als ‘buitenlandse politiek in functie van de (Amerikaanse) middenklasse’. Dat klinkt aardiger, maar blijft ‘Amerika eerst’. Dat levert conflictstof genoeg op met de Europeanen.

Agenda Biden in Europa

9 juni:
President Biden landt op het
militair vliegveld van Mildenhall (Engeland). Hij begroet er het aanwezige Amerikaanse militair personeel.

10 juni:
Ontmoeting met de Britse premier Boris Johnson in Cornwall, waar de G7-top plaatsvindt, om de ‘speciale’ relatie tussen beide landen te benadrukken. 

11 juni:
Het begin van een G7-driedaagse. Biden zal er zijn prioriteiten over de economie, de bestrijding van de pandemie en het buitenlandbeleid uitleggen.

12 juni:
In de marge van de top heeft
Biden bilaterale ontmoetingen met de G7-leiders.

13 juni:
Het einde van de G7-top. Daarna gaat de president koningin Elizabeth II bezoeken in Windsor Castle. De president reist nadien af naar Brussel.

14 juni:
Biden woont de NAVO-top bij in Brussel. Op de agenda staan de toekomst van de NAVO en de toekomstige bedreigingen voor het bondgenootschap. Hij ontmoet ook de Turkse president Recep Tayyip Erdogan, met wie hij het vooral over de rol van
Turkije in de NAVO zal hebben.

15 juni:
Biden is aanwezig op een Amerikaans-Europese top. Europees president Charles Michel en de voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, vertegenwoordigen de EU. Nadien ontmoet hij koning Filip en premier Alexander De Croo, en daarna reist hij naar Genève.

16 juni:
In Genève ontmoet Biden de Russische president Vladimir Poetin, hun eerste ontmoeting sinds Biden president is. De verhouding tussen beide landen is erg gespannen. Het is niet duidelijk of er een gezamenlijke persconferentie komt na afloop.

Zo hanteert Biden een gelijkaardige tactiek als Trump in het gevoelige debat over de digitaks voor grote Amerikaanse techbedrijven, die een groep Europese landen wil invoeren. Om de angel eruit te halen stelde de regering-Biden een minimale vennootschapsbelasting van 15 procent op grote bedrijven voor. Op de G7-top in Cornwall moet het principeakkoord worden bekrachtigd. Maar net als Trump ondertekende Biden een resem sancties tegen landen die een digitaks plannen. En net als zijn voorganger schortte hij die sancties meteen op om een compromis toe te laten. Als er geen akkoord over de minimumbelasting komt, duikt de dreiging van strafmaatregelen weer op.

De strijd tegen de coronapandemie is ook een ontvlambaar thema. Hoewel Biden eerst geen uitvoer van vaccins toeliet, bekeerde de president zich onverwacht om de patenten op de vaccins tijdelijk op te heffen. De Europeanen waren niet gewaarschuwd en kwamen in verzet. Zij willen inzetten op een betere verdeling en een grotere spreiding van de entstof. De VS hebben voorlopig alleen beloofd overtollige vaccins te exporteren, maar van een ruime verspreiding is nog geen sprake.

Heffingen op staal

Na ruim vier maanden presidentschap van Biden valt een conclusie te trekken: de Democraat belooft van alles, maar er is nog niet veel uit de bus gekomen. Dat wringt steeds meer in Brussel. Zeker op handelsvlak zijn heel wat dossiers blijven hangen, zoals de heffingen op Europees staal en aluminium die Trump in 2018 invoerde - en die Europa beantwoordde met tarieven op Amerikaanse producten - of de wederzijdse strafmaatregelen in het geschil over staatssteun aan Airbus en Boeing.

Europa zag onlangs af van bijkomende heffingen op Amerikaanse producten in dat laatste dossier. Nu wil Brussel de heffingen op staal en aluminium zien verdwijnen. ‘Wij hebben onze goede wil getoond om het geschil bij te leggen. Het is tijd dat de VS van beloften overgaan naar daden’, zei Valdis Dombrovskis, de vicevoorzitter van de Europese Commissie.

Biden wil dan weer dat Europa meestapt in de Amerikaanse strijd tegen China en Rusland. De VS zetten de grove middelen in. Aan de vooravond van de Europese trip gaf de Amerikaanse Senaat groen licht aan een plan van meer dan 200 miljard dollar om China technologisch te bestrijden. Daarnaast is in massieve subsidies voorzien voor Amerikaanse bedrijven, onder meer om de chipproductie op te drijven en zo de afhankelijkheid van buitenlandse toeleveranciers af te bouwen. ‘Het is te lang geleden dat we nog in de Amerikaanse arbeiders en Amerikaanse innovatie hebben geïnvesteerd’, zei Biden na de stemming.

Europa is veel voorzichtiger als het op China aankomt. De handelsbanden tussen Europa en China zijn erg belangrijk voor sommige Europese landen, zoals Duitsland. Onverwacht sloot Europa eind vorig jaar een investeringsakkoord met China. De EU en China leven dan wel op gespannen voet, ze staan (nog) niet met getrokken messen tegenover elkaar.

Ook in de aanpak van Rusland zit veel ruis op de lijn. Als gebaar van welwillendheid hief Biden de sancties op tegen de gaspijpleiding Nord Stream 2, die Russisch gas naar Europa voert. Maar of dat genoeg is om Brussel ervan te overtuigen harder op te treden tegen president Vladimir Poetin is niet zeker. In Europa is er geen overeenstemming over het buitenlandbeleid. Die verdeeldheid zien de Amerikanen als een zwakte.

En dan is er nog de NAVO. Net als onder vele van zijn voorgangers zullen de VS ook onder Biden eisen dat alle lidstaten van de trans-Atlantische alliantie 2 procent van hun bruto binnenlands product aan defensie uitgeven. Grote Europese landen voldoen niet aan dat criterium.

Het is te lang geleden dat we nog in Amerikaanse arbeiders en Amerikaanse innovatie hebben geïnvesteerd.
Joe Biden
Amerikaanse president

Ook woedt een discussie over hoe Europa en de VS kijken naar de rol van de NAVO. Het is duidelijk dat de VS militair alles alleen beslissen. Denk aan de prompte terugtrekking van de Amerikaanse troepen uit Afghanistan. Biden overlegde daarover niet met de NAVO-partners. Dan blijft niet zoveel over van het multilateralisme. Speelt ongetwijfeld mee: de Amerikaan beseft dat hij de Europese landen nooit zover zal krijgen dat ze in Azië NAVO-troepen tegen China inzetten. Daarvoor heeft hij de steun van andere landen nodig.

Instabiel

Dat Europa zich niet opnieuw blindelings in een romance met de VS stort, valt deels te verklaren door de instabiele Amerikaanse politiek. Trump maakte duidelijk hoe volatiel die geworden is. Het is goed mogelijk dat de presidentsrace van 2024 de terugkeer van Trump of een kloon van hem inluidt. En dat Biden niet meer zal blijken dan een rustmoment in de trans-Atlantische relaties. Niets garandeert dat de Democratische partij van de huidige president de tussentijdse verkiezingen in 2022 wint. Als Biden de controle over het Congres verliest, staan alle gedane beloften op losse schroeven. Dat verklaart de scepsis in Europa tegenover Washington.

Omgekeerd is ook de Europese politiek niet stabiel. Wie vervangt de Duitse kanselier Angela Merkel in september van dit jaar en wordt de Franse president Emmanuel Macron herkozen in 2022? Net als het politieke landschap is de trans-Atlantische relatie instabiel geworden. Om het vertrouwen te herstellen is meer dan een presidentiële reis nodig.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud