Geopolitiek stratego met sojabonen en hightech

Een Chinese haven. ©EPA

De VS en China hebben elkaar samen 100 miljard dollar importtarieven opgelegd. Een handelsoorlog dreigt, als tactiek in een geopolitieke machtsstrijd.

Het begon in januari met verhoogde importtarieven op wasmachines en zonnepanelen. Vorige maand volgden zware taksen op de invoer van aluminium en staal. Met de uitrol van zijn protectionistische ‘America First’-beleid spaarde de Amerikaanse president Donald Trump allerminst ’s lands traditionele bondgenoten, zoals de Europese Unie, maar het ware doelwit was duidelijk: China. Twee weken geleden viseerde Trump dan ook exclusief de communistische republiek, door voor 50 miljard dollar aan handelssancties aan te kondigen.

Gisteren verduidelijkten de VS hoe: een lijst met liefst 1.300 Chinese producten werd bekendgemaakt, waarop Trump een extra importheffing van 25 procent introduceert. Terstond reageerde Peking, door eenzelfde tarief te heffen op 106 Amerikaanse producten. Ook goed voor 50 miljard dollar, nadat China maandag al voor 3 miljard dollar sancties had ingevoerd als vergelding voor de staal- en aluminiummaatregelen. Wat al maanden sluimerde, escaleerde zo helemaal: een dreigende handelsoorlog tussen ’s werelds grootste twee economieën.

Hoe zwaar is de impact?

De VS en China zijn veruit elkaars belangrijkste handelspartners, met een wederzijdse export die vorig jaar opliep tot 636 miljard dollar. Dat is goed voor zo’n 3,5 procent van de wereldhandel. Elke disruptie van die enorme handelsstroom impliceert dan ook mondiale schokgolven. Al relativeren economen de impact op beide landen: het totaal van 100 miljard dollar aan sancties mag dan bijna 16 procent van de onderlinge handel treffen, het zou zowel het Amerikaanse als het Chinese bruto binnenlands product dit jaar met slechts 0,1 procentpunt drukken. Maar toch.

Niet langer terreur, maar ‘great power competition’ met Rusland en China is nu de focus van onze nationale veiligheid.
jim mattis
amerikaanse minister van defensie

De vraag blijft wie het meest te verliezen heeft bij een handelsoorlog. China lijkt meer blootgesteld: het voerde vorig jaar voor 506 miljard dollar uit naar de VS, goed voor 22 procent van zijn mondiale export. Omgekeerd importeerde het voor 130 miljard Amerikaanse producten, maar 8 procent van wat de VS uitvoeren. Trump focust echter op het enorme handelstekort van 375 miljard dollar dat dat creëert, waarbij hij aanklaagt dat China zijn markt te veel afschermt en oneerlijke handelspraktijken hanteert.

Wat viseren de VS?

Buitenlandse bedrijven die in China actief willen zijn, moeten vaak een joint venture sluiten met een lokaal bedrijf. Peking ontkent het, maar veelal worden die buitenlandse bedrijven zo verplicht hun technologische knowhow te delen. Dat neigt naar diefstal van intellectueel eigendom, fulmineert Trump terecht. Zoals Peking ook economische cyberspionage niet schuwt. Of steeds meer buitenlandse overnames verricht om kennis te vergaren.

Amerikaans president Donald Trump. ©REUTERS

Het doel legde Peking drie jaar geleden vast in het project ‘Made in China 2025’. Met de financiële turbo van het enorme staatsapparaat wil China zich omturnen van ‘fabriek van de wereld’, die onze westerse kleren, smartphones en prullaria maakt, tot een hoogtechnologische supermacht die de Amerikaanse dominantie aanvalt. Sectoren als IT, robotica, luchtvaart, elektrische auto’s, biotech en hooggeavanceerde machinebouw zijn aangevinkt.

De 1.300 Chinese producten die Trump gisteren viseerde, komen dan ook bijna allemaal uit die hoek. Ook hier dient het een breder, geopolitiek doel. Begin dit jaar noemde minister van Defensie Jim Mattis, voor het eerst sinds 9/11, terreur niet langer de grootste bedreiging voor de Amerikaanse nationale veiligheid. Dat is nu de ‘great power competition’, de strijd der wereldmachten met Rusland en China. Mattis alludeerde op een nieuwe militaire wapenwedloop, en politiek tegengewicht voor de ‘autoritaire modellen’ van Moskou en Peking. Maar een handelsoorlog is evenzeer een tactiek.

Wat viseert China?

De lijst met Chinese producten is zo opgesteld dat de impact op de Amerikaanse consument zo klein mogelijk blijft. Geen extra heffingen dus op, en dreigende hogere prijzen voor kleren en schoenen, of computers, smartphones en veel huishoudelektronica.

China heeft nooit toegegeven aan externe druk. Die zal ons volk enkel meer doen focussen op economische vooruitgang.
zhu guangyao
chinese viceminister van financiën

Toch vrezen Amerikaanse bedrijven hogere kosten voor hun producten, omdat die componenten uit China bevatten die wel extra belast worden. Zoals chemische onderdelen waarmee farmabedrijven antibiotica en pijnstillers maken. Machines voor de Amerikaanse industrie ook, of materialen voor centrale verwarming en oliepijplijnen.

De Chinese tegenmaatregelen raken de Amerikaanse economie en tewerkstelling nog meer in gevoelige sectoren, vaak in regio’s bovendien waar Trumps Republikeinen de plak zwaaien. De drie belangrijkste Amerikaanse exportproducten richting China zijn alle geviseerd: landbouwproducten, sojabonen - vorig jaar goed voor een uitvoer van 12,3 miljard dollar - voorop, vliegtuigen (16,3 miljard) en auto’s (10,5 miljard).

Zo haalt China zijn Amerikaanse sojabonen, cruciaal in de lokale cuisine, vooral uit Iowa. Dat is de staat waar Trumps ambassadeur in Peking, Terry Branstad, jarenlang gouverneur was. Ook het iconische Boeing heeft een enorme afzetmarkt in China, dat de komende twee decennia 7.000 vliegtuigen - goed voor zo’n 1.100 miljard dollar - nodig zal hebben. En bedreigde automakers zijn dan wel onder meer de Duitsers van Mercedes en BMW, maar die bedienen de Chinese markt vanuit hun respectieve fabrieken in de Republikeinse Amerikaanse staten Alabama en South Carolina.

Is er nog een uitweg?

De schrik dat Trump vooral in de eigen voet schiet, leeft erg bij het Amerikaanse bedrijfsleven. Maar dat biedt de kans dat er alsnog een economische wapenstilstand komt. De Amerikaanse sancties en de Chinese tegenmaatregelen zijn immers nog niet van kracht. Er loopt een consultatieronde tot half mei, waarin Trump zijn geliefde zakenvrienden zal aanhoren. Tegelijk zijn onlangs ook discrete gesprekken gestart tussen Trumps minister van Financiën Steven Mnuchin en Liu He, de economische tsaar van Chinees president Xi Jinping. Mogelijk leidt dat alles bij Trump alsnog tot het inzicht dat hij het echt wel bij het verkeerde eind had toen hij onlangs zei dat ‘handelsoorlogen goed zijn, en makkelijk te winnen’.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud