Gevecht om Supreme Court gamechanger in Amerikaanse kiesstrijd

Voor het Hooggerechtshof worden bloemen neergelegd ter ere van de overleden opperrechter Ruth Bader Ginsburg. ©EPA

Op minder dan 50 dagen voor de Amerikaanse verkiezingen is de dood van opperrechter Ruth Bader Ginsburg een godsgeschenk voor president Donald Trump. 'Four more years' en decennia juridisch conservatisme komen plots dichterbij.

Met een hyperpolariserende figuur als president Donald Trump, die in februari een afzettingsprocedure overleefde, gold 2020 sowieso als een uitzonderlijk Amerikaans verkiezingsjaar, dat meer dan ooit 's lands marsrichting zal bepalen. Daar kwamen de ergste gezondheidscrisis in een eeuw, de diepste naoorlogse recessie en de zwaarste rassenrellen sinds 1968 bovenop. Ongeziene bosbranden aan de westkust en recordstormen in het zuiden zetten klimaatverandering hoog op de agenda. En door de dood van Ruth Bader Ginsburg, dit weekend, barst nu ook een even grimmige als verstrekkende strijd om het Hooggerechtshof los.

Waarom is de dood van Ginsburg zo relevant?

Als hoogste rechtsinstantie in de Verenigde Staten scheppen de negen leden van de Supreme Court precedenten over de meest heikele thema's. Van abortus en burgerrechten over wapen- en milieuwetten tot deregulering voor bedrijven en gecontesteerde verkiezingen, waarop Republikein Trump nu al anticipeert. De president nomineert opperrechters, de Senaat confirmeert ze. Ondanks de scheiding der machten kan zo de ideologische samenstelling van het hof gestuurd worden.

Democratisch president Bill Clinton nomineerde liberaal icoon Ruth Bader Ginsburg in 1993 als lid van het Hooggerechtshof. ©AFP

Hoewel Trump met Neil Gorsuch en Brett Kavanaugh al twee opperrechters liet aanstellen, veranderde dat niets aan de machtsverhoudingen: vijf conservatieve rechters versus vier liberalen. De dood van Ginsburg daarentegen biedt de Republikeinen de kans decennialang de juridische cultuuroorlog in hun voordeel te beslechten. Met Ginsburg verdwijnt een liberaal icoon, terwijl Trump een zesde conservatief lid als opvolger beoogt.

Waarom is Ginsburgs snelle opvolging zo omstreden?

Trump en Mitch McConnell, de leider van de Republikeinse meerderheid in de Senaat, willen nog voor de verkiezingen van 3 november, over amper 43 dagen, die opvolging regelen. Dat is zeer snel. Gorsuchs benoeming duurde 67 dagen, die van Kavanaugh 90.

Dit is een oefening in rauwe machtspolitiek. Ik denk niet dat het Amerikaanse volk dit zal aanvaarden.
Joe Biden
Democratisch presidentskandidaat

Zo kort voor de verkiezingen zo'n ingrijpende keuze doordrukken, is volgens de Democraten ook onkies en hypocriet. Slechts twee keer eerder stierf een opperrechter dichter bij de stembusgang. Abraham Lincoln in 1864 en Dwight Eisenhower in 1956 wachtten tot na hun herverkiezing om de benoeming af te ronden.

Anderzijds was er in 2016, elf maanden voor de toenmalige verkiezingen, de dood van opperrechter Antonin Scalia. Democratisch president Barack Obama stelde in zijn laatste jaar Merrick Garland als opvolger voor, maar McConnell blokkeerde elke hoorzitting in de Senaat. De keuze kwam de nieuwe president toe, vond hij. Dat argument geldt nu blijkbaar niet meer.

En het kan nog controversiëler. Niets weerhoudt de Republikeinen ervan de benoeming door te drukken tijdens de 'lame duck session' tussen 3 november en begin januari, als het nieuwe Congres geïnstalleerd wordt en de president beëdigd. Dus ook niet als Trump en de Republikeinse Senaat al weggestemd zouden zijn.

Zullen alle Republikeinse senatoren instemmen?

Sinds McConnell in 2017 de regels herschreef, volstaat een simpele senaatsmeerderheid om een opperrechter te benoemen. De Republikeinen tellen 53 leden, de Democraten 47. Trump kan zich dus drie dissidenten veroorloven. Bij een 50-50-gelijkspel beslist zijn vicepresident, de diepreligieuze Mike Pence.

3
dissidenten
In de Senaat, die opperrechters benoemt, tellen de Republikeinen 53 leden, de Democraten 47. Trump kan zich dus drie dissidenten veroorloven, terwijl er voorlopig maar twee zijn. Bij een 50-50-gelijkspel beslist immers vicepresident Mike Pence.

Voorlopig weigeren maar twee Republikeinen - Lisa Murkowski en Susan Collins - een snelle benoeming. Uitkijken is het naar ex-presidentskandidaat Mitt Romney, die eerder als enige partijgenoot voor Trumps afzetting stemde. En naar Cory Gardner en Martha McSally, die net als Collins voor een moeilijke herverkiezing staan in een Democratische staat. De druk is echter immens om de Republikeinse droom te helpen verwezenlijken.

Wie nomineert Trump als opperrechter?

Amy Coney Barrett geldt als topfavoriete om door Donald Trump genomineerd te worden als opvolgster van Ginsburg. ©via REUTERS

Trump zei dit weekend dat Ginsburgs opvolger ook een vrouw zal zijn. Eind deze week zou hij een naam bekendmaken. Topfavoriete is Amy Coney Barrett, die hij eerder liet benoemen in het hof van beroep in Chicago. Worden ook genoemd: Barbara Lagoa, een federale rechter in Atlanta, en Kate Todd, een juridisch adviseur in het Witte Huis. Alle drie gelden als zeer conservatief, waarbij vooral Barrett een fel tegenstander is van abortus en Obama's hervorming van de gezondheidszorg.

Wat wordt de impact op de verkiezingen?

Zo kan Ginsburgs dood uitpakken als een godsgeschenk voor Trump. 'Fill that Seat' - vul die zetel - is nu al een strijdkreet onder zijn achterban, die de aandacht weg leidt van Trumps chaotische coronabeleid en de geïmplodeerde economie. Zijn nominatie wordt ook een zoenoffer richting vrouwelijke kiezers, die overwegend Biden verkiezen. En ze bestendigt het verstandshuwelijk dat Trump in 2016 sloot met sociaal conservatieven en evangelische christenen.

De nominatie van latina Barbara Lagoa zou Trump een boost kunnen geven in haar thuisstaat en electoraal cruciale strijdstaat Florida. ©AFP

Wantrouwden zij destijds nog Trumps liederlijke leven, dan heeft hij hen intussen twee behoudsgezinde opperrechters en ruim 200 lagere federale rechters bezorgd. Een derde lid in het Hooggerechtshof droppen, zou niet alleen al zijn zonden doen vergeven. Hij zou heilig verklaard worden. Conservatief Amerika droomt nu al dat Roe v Wade, het baanbrekende vonnis van het Hof dat in 1973 abortus legaliseerde, teruggeschroefd wordt.

Electoraal helemaal strategisch zou trouwens Trumps keuze voor Lagoa zijn. Zij komt uit Florida, een cruciale strijdstaat, en is latina, een doelgroep die doorgaans Democratisch stemt. Anders gesteld: of hij geeft zijn conservatieve kiezers net voor de verkiezingen het ultieme geschenk. Of hij maakt van Ginsburgs opvolging het ultieme verkiezingsthema, dat zijn kiezers massaal naar de stembus lokt en de achterstand op Biden kan wegwerken die hij in de polls wel degelijk nog altijd heeft.

Kunnen de Democraten de benoeming dwarsbomen?

Zijn er dan geen risico's verbonden aan de 'rauwe machtspolitiek', zoals Biden de Republikeinen verwijt? Uiteraard wel. De keuze voor een te conservatieve opperrechter kan straks ook gematigde Republikeinse en onafhankelijke kiezers afschrikken. Maar veel kunnen de Democraten niet doen als Trump zijn wil doordrijft. Toch niet meteen.

Biden staat nu al onder druk van zijn linkervleugel om, als hij straks president zou worden en de Democraten de senaatsmeerderheid veroveren, het aantal opperrechters op te trekken en enkele liberalen te benoemen. Nergens in de grondwet staat immers dat het Hooggerechtshof negen leden telt. Het illustreert hoe de politieke polarisatie in de VS anno 2020 stilaan rijmt op radicalisatie.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud