Hervorming Amerikaanse politie lijkt illusie te blijven

Betogers eisen dat politiebudgetten ingetrokken worden. ©Photo News

Van gemeenteraden tot het parlement in Washington wordt geijverd de Amerikaanse politiediensten te hervormen. Ondanks alle ophef rond de dood van George Floyd lijken radicale veranderingen weinig kans op slagen te hebben.

De gemeenteraad van Minneapolis, waar twee weken geleden de Afro-Amerikaan George Floyd stierf na een gewelddadige arrestatie door blanke agenten, nam zondag een wel heel radicaal besluit. Negen van de dertien Democratische en groene raadsleden stemden ervoor het lokale politiekorps simpelweg af te schaffen en te vervangen door een soort ordehandhaving door de gemeenschap.

Hoe dat precies zal gebeuren, is niet duidelijk. De gemeenteraad erkende dat de drastische hervorming niet op korte termijn verwacht moet worden.

Defund the police

Niettemin wil ze gehoor geven aan de massale straatprotesten die sinds Floyds dood het politiegeweld tegen niet-blanke Amerikanen in heel de Verenigde Staten aanklagen. En waarbij de Black Lives Matter-beweging scandeert: 'Defund the police.' De burgemeesters van New York, Los Angeles en tal van andere steden kondigden de jongste dagen alvast aan inderdaad hun politiebudgetten te willen verkleinen.

We hebben te lang gedacht dat we onze gemeenschappen veilig hielden door meer agenten aan te werven.
Kamala Harris
Democratische senatrice

De achterliggende idee: terwijl de misdaadcijfers in de VS al jaren dalen, blijven de werkingsmiddelen voor ordediensten fors stijgen. Voorstanders stellen dat dat net de noodzaak en het nut bewijst van meer blauw op straat. Tegenstanders opperen dat het geld beter naar onderwijs, huisvesting, gezondheidszorg, jobinitiatieven, armoedebestrijding en buurtwerking gaat. Dat zou de voedingsbodem voor misdaad wegnemen en de sociale cohesie verbeteren.

Er wordt verwezen naar de omstreden 'stop and frisk'-aanpak in New York. Agenten konden jarenlang erg makkelijk verdachten tegenhouden, fouilleren en arresteren. Niet-blanke burgers werden daarbij disproportioneel vaak geviseerd, al bleek achteraf de overgrote meerderheid onschuldig te zijn. Sinds die methode de jongste jaren fors afgebouwd werd, zijn de misdaadcijfers niet gestegen.

Militarisering

Ook de Democraten in het Huis van Afgevaardigden en de Senaat presenteerden maandag een lijvig wetsvoorstel om de ordediensten te hervormen. Agressieve arrestatietechnieken zoals wurggrepen en een knie in de nek plaatsen, wat George Floyd fataal werd, moeten worden verboden. Tal van lokale besturen hebben die aanpak al tijdelijk opgeschort.

40%
zwarte Amerikanen
40 procent van de Amerikaanse gevangenen is zwart, terwijl Afro-Amerikanen maar 13 procent van bevolking vertegenwoordigen.

De Democraten willen ook een einde maken aan de 'militarisering' van politiekorpsen, die sinds de aanslagen van 9/11 massaal zwaar wapentuig kregen dat het leger op overschot heeft. Agenten zouden altijd 'bodycams' moeten dragen, zodat er beelden zijn van hun werkzaamheden. Wie zijn boekje te buiten gaat, moet makkelijker en sneller berecht worden. En agenten zouden meer trainingen moeten krijgen om 'raciale vooroordelen' weg te werken.

Het blijft opmerkelijk hoe Afro-Amerikanen bovenmatig vaak voorkomen in juridische statistieken. Hoewel ze maar 13,4 procent van de bevolking vertegenwoordigen, bevolken ze 40 procent van de gevangenissen. Ze worden veel vaker gearresteerd voor overvallen (54,3%), moord (53,1%), inbraak (29,8%) of verkrachting (28,7%). Op 100.000 zwarte Amerikanen worden er 750 opgepakt voor drugsbezit, terwijl dat er voor blanke landgenoten maar 350 zijn. Onderzoek wijst nochtans uit dat het drugsgebruik in beide bevolkingsgroepen even groot is.

Recht en orde

Hoe realistisch is die hervormingsdrift? Ondanks het enorme protest, en afhankelijk van lokale besturen: weinig. In Minneapolis herhaalde de nochtans uitgesproken progressieve burgemeester Jacob Frey, die na Floyds dood zei dat 'zwart zijn in Amerika geen doodstraf zou mogen zijn', dit weekend tegen de afschaffing van het politiekorps te zijn. Waarna hij uitgefloten en belaagd werd door demonstranten.

De ordediensten zijn niet systematisch racistisch.
William Barr
Amerikaans minister van Justitie

'Defund the police' maakt ook geen deel uit van het Democratische wetsvoorstel in het parlement. En presidentskandidaat Joe Biden steunt wel politiehervormingen, maar wil evenmin raken aan de financiering van de ordediensten.

De Republikeinse senaatsmeerderheid in Washington verwerpt dan weer de Democratische voorstellen niet categorisch, maar lijkt niet geneigd heel ver te willen gaan. Zeker niet nu partijgenoot Donald Trump zich profileert als 'de president van recht en orde', die zelfs dreigde het leger in te zetten tegen betogers.

De Republikeinse afkeer voor te veel staatsinmenging deed Trumps toenmalige minister van Justitie Jeff Sessions enkele jaren geleden al stellen dat het 'niet de taak van de federale overheid is om niet-federale politiediensten te reguleren'. Zijn opvolger William Barr zei onlangs dat de politie anno 2020 'niet systematisch racistisch is'.

Tegelijk onderstreept Trump dat hij eind 2018 het strafrecht liet hervormen, zodat minder gevangenisstraffen opgelegd worden en jobbegeleiding, die recidivisme moet voorkomen, toeneemt. En wijst hij erop dat de Democratische presidentskandidaat Biden in 1994 nog de forse verstrenging van het strafrecht onder Bill Clinton steunde, die leidde tot een explosie van celstraffen.

Politievakbonden

De grootste sta-in-de-weg van politiehervormingen is evenwel de politie zelf, en haar machtige en politiek invloedrijke vakbonden. Zo worden agenten die in opspraak komen, nog altijd zelden aangeklaagd. Gebeurt dat toch, dan worden ze veelal achter gesloten deuren berecht. En is vrijspraak doorgaans de uitkomst.

Niemand vermeldt de voorgeschiedenis van George Floyd als gewelddadige misdadiger.
Bob Kroll
leider politievakbond Minneapolis

Zoals de agenten die in 1991 in Los Angeles Rodney King hardhandig arresteerden. Of Daniel Pantaleo, de New Yorkse agent die in 2014 Eric Garner in een wurggreep hield tot die stikte. Garners noodkreet 'I Can't Breathe' werd de slogan van Black Lives Matter, en waren ook Floyds laatste woorden. Pantaleo werd nooit aangeklaagd en pas vorig jaar ontslagen, waarna hij een eigen proces startte om een miljoenenvergoeding te eisen.

Ook in Minneapolis blijft vakbondsleider Bob Kroll pontificaal achter de vier agenten staan die betrokken waren bij Floyds arrestatie. Dat Derek Chauvin, die bijna 9 minuten zijn knie op Floyds nek hield, aangeklaagd is voor moord, en de drie anderen beticht worden van medeplichtigheid, noemde Kroll 'verwerpelijk'. Floyd bestempelde hij als 'een gewelddadige misdadiger', Black Lives Matter als 'een terroristische organisatie'.

Onderdrukking

Dat tegen Kroll de voorbije decennia tientallen klachten ingediend werden - zonder gevolg - voor geweld, racisme en homofobie, bevestigt voor velen dat de Amerikaanse politiediensten wel hard zijn voor burgers, maar voor zichzelf een systeem van straffeloosheid hebben gecreëerd. Veel agenten en, volgens Trump 'een stille meerderheid' van de Amerikanen, vragen meer begrip en respect voor de vaak gevaarlijke en gewelddadige omstandigheden waarin ze moeten werken. Zij zien de rellen, meer dan het racisme. 

In dat hypergepolariseerde maatschappelijke en politieke klimaat lijken compromisbereidheid en wederzijds begrip veraf. En hervormingen dus ook. Dat bleek vorig jaar, toen Kroll tijdens een campagnemeeting het podium mocht delen met Trump. Hij betichtte er ex-president Barack Obama van 'onderdrukking van de politie', maar loofde zijn opvolger omdat Trump 'meteen agenten hun werk liet doen: misdadigers in de boeien slaan, in plaats van onszelf.'

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud