Het Witte Huis rookt, maar staat nog lang niet in brand

©AFP

Moet de Amerikaanse president Donald Trump de afzetting vrezen nu een dozijn getuigen een weinig verheffend beeld hebben geschetst van zijn Oekraïense oekazes? De Republikeinen blijven hun leider hondstrouw. Het echte verdict lijkt pas over een jaar te vallen, in het stemhokje.

Hoe Republikeins president Donald Trump Oekraïne onder druk zette, is ‘erger dan wat Richard Nixon ooit deed’. Dat concludeerde Adam Schiff, de Democratische voorzitter van de commissie Inlichtingenzaken van het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, donderdagnacht na een zoveelste marathonsessie in de afzettingsprocedure tegen Trump. Na de explosieve getuigenis van Gordon Sondland werd Trumps ambassadeur bij de Europese Unie woensdag vergeleken met John Dean, de advocaat van het Witte Huis die Nixons fatale val op gang bracht. Maar of Trump zijn eigen Watergate moet vrezen? Niet echt.

De voorbije anderhalve week ondervroeg Schiffs commissie twaalf getuigen tijdens publieke hoorzittingen, nadat tal van overheidsfunctionarissen al achter gesloten deuren een verklaring afgelegd hadden. Het uitgangspunt: Trumps telefoongesprek van 25 juli met zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelensky, dat een klokkenluider van de inlichtingendiensten aan de alarmbel deed trekken. Voorlopige conclusie: heel veel rook, maar een echte smoking gun? Nee.

Corrupte belangen

Sondland bevestigde dat Trump aanstuurde op een onderzoek dat moest aantonen dat Oekraïne, en niet Rusland, zich in 2016 mengde in de Amerikaanse verkiezingen. ‘Een politiek gedreven leugen die de Russische belangen dient’, laakte Fiona Hill, een gewezen experte in Trumps Nationale Veiligheidsraad. Zelensky kreeg de vraag een corruptieonderzoek te starten tegen Burisma, een Oekraïens energiebedrijf waar tot voor kort de zoon van Democratisch presidentskandidaat Joe Biden in de raad van bestuur zetelde. ‘Ongewoon en ongepast’, oordeelden twee topadviseurs van Trump en vicepresident Mike Pence, die meeluisterden tijdens het omstreden telefoongesprek.

Hoe moet het nu verder?

De Commissie Inlichtingenzaken van het Huis van Afgevaardigden heeft voorlopig geen nieuwe hoorzittingen gepland in de afzettingsprocedure tegen Donald Trump. De Democratische voorzitter Adam Schiff wil nog Trumps directe entourage horen. Maar onder meer vicepresident Mike Pence, minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, Trumps kabinetschef Mick Mulvaney en zijn advocaat Rudy Giuliani weigeren.

Er lopen rechtszaken om hen alsnog te dwingen, maar de Democraten wachten die niet af. Op basis van de hoorzittingen van de voorbije weken zal Schiff een rapport schrijven en dat overhandigen aan de Commissie Justitie in het Huis. Die kan ook getuigen dagen en moet finaal beslissen of er een aanklacht komt tegen Trump. Het voltallige Huis, waar de Democraten in de meerderheid zijn, stemt daar dan over, mogelijk nog voor Kerstmis. Bij voldoende steun volgt dan een ‘impeachment’-proces in de  Senaat. Daar hebben Trumps  Republikeinen echter de controle. En weinigen lijken geneigd hun president te laten vallen.


 

Zeker omdat volgens Sondland wel degelijk sprake was van voor wat, hoort wat. Als de pas verkozen Zelensky Trumps eisen inwilligde, zou hij een mediageniek bezoek aan het Witte Huis krijgen. En, nog controversiëler, zou 391 miljoen dollar aan militaire hulp weer vrijkomen, geld dat bondgenoot Oekraïne broodnodig had in zijn oorlog met Rusland, maar dat Trump had laten bevriezen.

‘Corrupte belangen hebben ons Oekraïnebeleid gegijzeld’, getuigde Marie Jovanovitsj, die dit voorjaar, na een ‘lastercampagne’ van Trumps advocaat Rudy Giuliani, plots aan de kant werd geschoven als ambassadeur in Kiev. Haar opvolger Bill Taylor trof er naar eigen zeggen een ‘alarmerend’ parallel diplomatiek kanaal aan, waar Sondland, Giuliani en Trumps kabinetschef Mick Mulvaney deel van uitmaakten.

‘Ik deed enkel wat de president me vroeg’, counterde Sondland. ‘Iedereen was op de hoogte.’ Van Trump en Pence over minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo tot toenmalig veiligheidsadviseur John Bolton en tal van andere topfiguren in het Witte Huis.

Hypergepolariseerd

Om een Amerikaanse president af te zetten moet die zich volgens de grondwet bezondigd hebben aan ‘verraad, omkoping of andere zware misdaden en wangedrag’. Dat is even ruim als vaag. Het biedt veel ruimte voor interpretatie in wat de facto meer een politiek dan een puur juridisch proces is. Zeker in een hypergepolariseerd politiek klimaat dat, nog veel meer dan ten tijde van Nixon, de VS regeert.

Militaire steun bevriezen voor een bondgenoot die in een oorlog verwikkeld is, is erger dan wat Richard Nixon ooit deed.
Adam Schiff
Democratische commissievoorzitter in Huis van Afgevaardigden

Voor de Democraten, die het Huis controleren, is het zonneklaar. Trump maakte misbruik van zijn ambt, chanteerde een kwetsbare overzeese bondgenoot en plaatste zijn persoonlijke electorale belangen - volgend jaar moet hij herverkozen raken, mogelijk ten koste van Biden - boven het landsbelang. Trumps Republikeinen fulmineren dan weer - vaak terecht - dat de getuigen de voorbije weken vooral citeerden uit tweede hand, of interpreteerden wat er gebeurd is. Niemand, ook Sondland niet, hoorde Trump letterlijk een quid pro quo eisen. Het is niets minder dan een ‘heksenjacht’ van ‘Never Trumpers’, die nooit de komst van een politieke outsider in Washington verkropten.

Bijkomende bewijslast lijkt er niet meteen te komen. Trumps directe entourage - Pence, Mulvaney, Pompeo, Giuliani en Bolton - weigeren te getuigen of documenten vrij te geven. De Republikeinen zullen hun president dan ook niet snel laten vallen. Als het Huis een formele aanklacht tegen Trump lanceert (zie hiernaast), verhuist de impeachmentprocedure naar de Senaat. Daar is Trumps partij in de meerderheid. Trump valt pas als 67 van de 100 senatoren dat eisen. De Democraten tellen maar 47 leden. 20 overlopers vinden? Onbestaande. ‘De president wil best een proces in de Senaat, de enige kamer waar grondwettelijke eerlijkheid te verwachten valt’, toonde Trumps woordvoerder zich gisteren gerust.

Hondstrouwe achterban

Zo predikt elk voor zijn eigen kerk en dient het impeachmentcircus vooral als electorale munitie. Als Trump al afgezet wordt, zal dat op 3 november 2020 door de Amerikaanse kiezer gebeuren. En ook hier parelt nog geen angstzweet op Trumps blondgekuifde voorhoofd.

Als Trump al afgezet wordt, zal dat op 3 november 2020 door de Amerikaanse kiezer gebeuren.

Ja, vorige zaterdag verloor een Republikeinse kandidaat, voor wie Trump meermaals campagne voerde, de strijd om het gouverneurschap in de conservatieve zuidelijke staat Louisiana. Eerder deze maand leden de Republikeinen, ondanks Trumps interventies, al nederlagen in Kentucky en Virginia, niet bepaald progressieve staten. Kan je lokale verkiezingen echter als een barometer van de presidentiële populariteit beschouwen?

Ja, nationaal steunt amper 43 procent Trump, maar die lage score krijgt Trump al drie jaar. Belangrijker is dat de eigen achterban hondstrouw blijft. 90 procent van de Republikeinen keurt zijn beleid goed. De ophef over een mogelijke impeachment kan Trump zelfs gebruiken om de basis nog meer op te poken. Ook onder onafhankelijke kiezers lijkt de negatieve impact voorlopig beperkt.

Trump moet woensdag, na Sondlands tackle, ook verlichting gevoeld hebben toen hij het vijfde televisiedebat van de Democratische presidentskandidaten bekeek. Nog altijd stonden ze met z’n tienen op het podium, nog altijd steekt er niemand bovenuit. Oekraïnegate roept over favoriet Biden een resem vragen op, terwijl de gewezen vicepresident van Barack Obama eerder al als te oud, te wit, te handtastelijk en te gematigd neergesabeld werd. De uitgesproken linkse kandidaten Bernie Sanders en vooral Elizabeth Warren stijgen zo in de Democratische peilingen. Maar zullen hun radicale ideeën de kiezers in de conservatievere Midwest en het zuiden overtuigen? Moet de centrist Pete Buttigieg dan Trump bekampen, de burgemeester van een stadje met amper 100.000 inwoners?

Dat vorige week Deval Patrick, een goede vriend van Obama, en miljardair Michael Bloomberg zich ook nog in de race gooiden, is veelzeggend voor de Democratische identiteitscrisis en het wantrouwen in de talrijke kandidaten. Intussen blijft alle commotie over zijn buitenlandbeleid, de twijfelachtige handelsoorlogen en de ultranationalistische migratiestandpunten van Trump afglijden. Er komt rook uit zijn Witte Huis, maar een uitslaande brand is nog lang niet te bespeuren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud