analyse

Hoe vermijdt Biden 'derde termijn van Obama'?

President-elect Joe Biden stelde deze week een deel van zijn veiligheids- en buitenlandexperts voor. ©REUTERS

Joe Biden presenteert zich als de anti-Trump. Maar kan hij ook de fouten van zijn vroegere baas Barack Obama rechttrekken? Met een team vol Obama-alumni bovendien, en een vijandige Senaat tegenover zich?

Drie weken na de verkiezingen kan de Democratische president-elect Joe Biden zich eindelijk voluit voorbereiden op de enorme uitdagingen die hem wachten vanaf 20 januari. De Republikeinse president Donald Trump zal wellicht nooit zijn nederlaag erkennen, maar hij stemde maandag toch in met de praktische machtsoverdracht.

Dat is een mammoetoperatie, zeker te midden van een op hol geslagen coronacrisis en een diepe economische malaise. Duizenden medewerkers moeten worden gescreend, op alle departementen moet het lopende beleid worden ingeschat. Team Biden startte terstond tientallen meetings met Trumps regeringsleden.

Dit wordt geen derde termijn van Obama. We kunnen deze uitdagingen niet aanpakken met oude ideeën en onveranderde gewoontes.
Joe Biden
Amerikaans president-elect

Nederigheid

Biden krijgt nu inzage in geheime veiligheidsbriefings. Primordiaal: zijn entourage schoof al aan bij Operation Warp Speed, die de corona-aanpak en de uitrol van vaccins coördineert. Van Financiën over het Pentagon tot Onderwijs: overal kreeg Biden een stand van zaken. Zo komen zijn adviseurs te weten waarop ze hun beleid kunnen voortbouwen. En vooral: wat drastisch anders moet.

Bidens verkiezingsbelofte was glashelder: het polariserende, isolationistische 'America First'-beleid van Trump gaat op de schop. 'Multilateralisme en diplomatie zijn terug', zei Linda Thomas-Greenfield, Bidens beoogde ambassadrice bij de Verenigde Naties. Toekomstig minister van Buitenlandse Zaken Antony Blinken beloofde 'nederigheid en vertrouwen' om opnieuw met bondgenoten samen te werken.

We hebben destijds gefaald om een verschrikkelijk verlies van mensenlevens te voorkomen in Syrië.
Antony Blinken
Toekomstig minister van Buitenlandse Zaken

Beiden werden dinsdag met nog vier andere veiligheids- en buitenlandexperts voorgesteld. Eerder benoemde Biden stafchef Ron Klain. En hoewel nog veel posten ingevuld moeten worden, wordt Team Biden erg divers, met veel kansen voor vrouwen en minderheden. Tegelijk heeft het veel gemeen: zowat iedereen is een alumnus van het achtjarige presidentschap van Barack Obama, toen Biden vicepresident was.

'Dit wordt geen derde termijn van Obama', onderstreepte Biden. 'We kunnen deze uitdagingen niet aanpakken met oude ideeën en onveranderde gewoontes.' De scepsis is niettemin groot, zeker bij de activistische linkervleugel in de Democratische partij. Die kreeg nog geen topfunctie. De boegbeelden Bernie Sanders en Elizabeth Warren, die hengelden naar de departementen Werk en Financiën, blijven in de Senaat, liet Biden verstaan.

Fantasiewereld

Op veiligheidsvlak koos Biden vooral voor traditioneel liberale interventionisten, die nu erkennen onder Obama fouten gemaakt te hebben. 'We hebben gefaald een verschrikkelijk verlies van levens te voorkomen in Syrië', bekende Blinken. Ook de Libische burgeroorlog, de Russische inmenging bij de verkiezingen van 2016 en de opmars van China werden te traag en te weifelend aangepakt. Met 'ze leefden in een fantasiewereld', gooide Trumps minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo nog wat olie op het vuur. 'Ze leidden vanop de achtergrond, lieten te veel toe. Ik hoop dat ze nu een andere koers varen.'

Wantrouwen is er ook jegens Alejandro Mayorkas, die als minister voor Binnenlandse Veiligheid het raciaal gebrouilleerde migratiebeleid van Trump moet rechttrekken. Hoewel latino's massaal voor Biden stemden, herinneren ze eraan dat Mayorkas, zelf van Cubaanse komaf, er als viceminister medeverantwoordelijk voor was dat Obama meer illegale migranten liet deporteren dan Trump.

We deden toen niet genoeg. We verschoven de focus te snel richting budgettaire discipline, waardoor het herstel in bepaalde sectoren veel te traag was.
Wendy Edelberg
Gewezen economisch adviseur van Barack Obama

Op economisch vlak is er weerstand tegen Brian Deese, die getipt wordt als Bidens hoofdadviseur. Deese was destijds een van Obama's hoofdonderhandelaars bij het klimaatakkoord van Parijs, maar was de jongste jaren directeur bij de fondsengigant BlackRock, wat de progressieve vrees voedt dat Wall Street eens te meer een te grote invloed zal uitoefenen.

Nauw speelveld

Dat Janet Yellen vermoedelijk minister van Financiën wordt, krijgt wel breed gejuich. Als Obama's voorzitster van de Federal Reserve gold ze als een 'duif', die voorzichtig het nulrentebeleid na de kredietcrisis afbouwde. Als keynesiaanse arbeidsmarkteconomie pleit ze nu ook voor massale stimuli om de coronarecessie te counteren.

Alleen: ook hier lonken de fouten van Obama. 'We deden niet genoeg', erkende Wendy Edelberg onlangs, destijds een economische adviseur in het Witte Huis. 'We verschoven de focus te snel richting budgettaire discipline, waardoor het herstel in bepaalde sectoren veel te traag was.'

De reden daarvoor is de beperkende realiteit die Yellen nu mogelijk ook wacht: een Republikeinse meerderheid in de Senaat die te veel overheidsbemoeienissen tegenhoudt. Op 5 januari worden de laatste twee zetels in Georgia verdeeld, en de Democraten moeten ze allebei winnen. Die kans is klein, wat Biden vleugellam dreigt te maken. In dat nauwe speelveld tussen linkse Democraten, Republikeinse haviken en Obama-alumni die zich moeten heruitvinden, lijkt zijn presidentschap hooguit het wankele Amerikaanse huis te kunnen stabiliseren, maar niet drastisch te vernieuwen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud