Hoogspanning rond 'Obama-referendum'

De Republikeinse Tea Party-kandidate Sharron Angle bij aankomst aan het stembureau in Reno. Angle hoopt de zetel van huidige Senaatsvoorzitter Harry Reid te veroveren (foto: AFP)

De Amerikanen trokken dinsdag naar de stembus voor tussentijdse verkiezingen. Ze kozen 435 volksvertegenwoordigers, 37 senatoren, 37 gouverneurs en duizenden lokale bestuurders. President Obama stond zelf niet op de kiesbrief, maar de facto is de stembusslag een groot referendum van zijn beleid. De Republikeinse oppositie stevent op een grote zege af, wat de VS met twee lange jaren van moeilijke compromissen tussen het Witte Huis en Capitol Hill dreigt op te zadelen.

Van onze correspondent in New York

De Republikeinen steven volgens de jongste opiniepeilingen af op een klinkende overwinning. Ze moeten 39 extra zetels veroveren voor een meerderheid in het Huis van Afgevaardigden, terwijl de meeste peilingen hen 50 à 60 extra zetels geven. Meteen zou de nederlaag voor de Democraten wel eens de grootste kunnen worden sinds 1938, toen ze bij de tussentijdse verkiezingen 72 zetels verloren. De eerste stemhokjes sluiten om 23 uur Belgische tijd. Rond 6 uur 's morgens moet de omvang van de Republikeinse zege duidelijk zijn, al kan het bij sommige spannende races erg lang duren eer er een winnaar kan uitgeroepen worden.

Meteen dreigt een moeilijke 'cohabitation' tussen de Democratische president Obama en een Congres dat minstens deels in handen is van de Republikeinen. In de Senaat zouden Democraten hun meerderheid behouden, maar die meerderheid zou van negen tot luttele zetels krimpen. Veel tijd voor spelletjes tussen Witte Huis en Capitol Hill is er niet: op korte termijn moet een oplossing gevonden worden voor het enorme begrotingstekort en de Bush-belastingverlagingen.

De taal van sommige Republikeinse Congresleden doet weinig goeds vermoeden voor de tweede helft van president Barack Obama’s ambtstermijn. Mike Pence, een van de Republikeinse leiders in het Huis, liet onlangs in een interview verstaan dat er ‘geen compromis zal zijn’ over zaken als belastingen, overheidsuitgaven en de gezondheidszorg. John Boehner, de waarschijnlijke Huisvoorzitter indien de Republikeinen winnen, garandeerde dat zijn partij ‘alles zal doen’ om Obama’s agenda te torpederen.

De strijdvaardige taal van de herrezen Republikeinse partij maakt duidelijk dat het enorme lastige tijden beloven te worden in Washington. Obama zal de strijd moeten aangaan met een vijandig gezind Huis. Bovendien zal dat Huis na de verkiezingen nog meer gepolariseerd zijn, met een rechtsere Republikeinse fractie en een linksere Democratische fractie.

Toch zal er bestuurd moeten worden, ook al omdat er geen gebrek is aan prangende thema’s. Het belangrijkste probleem is misschien wel dat van de escalerende overheidsschuld en het torenhoge begrotingstekort, dat dit jaar naar schatting 1.300 miljard dollar zal bedragen. Obama zegt dat hij daar de volgende jaren op wil focussen. Ook voor de Republikeinen en de conservatieve Tea Party-beweging heeft de strijd tegen het overheidstekort en de ‘verspilling’ door Washington een hoge prioriteit.

1 december

Op 1 december is er al een belangrijke afspraak: tegen die datum moet een door Obama opgerichte begrotingscommissie met Democratische en Republikeinse leden een rapport voorleggen over de aanpak van het begrotingstekort. De deadline werd over de verkiezingen getild om te vermijden dat het rapport al te gepolitiseerd zou worden. Maatregelen die de commissie bestudeert zijn onder meer het verhogen van de pensioenleeftijd, het verminderen van de hypotheekaftrek, en besparingen in defensie.

Obama gelooft dat de begroting een van de weinige zaken is waar een compromis mogelijk is met Republikeinen. Die laatsten moeten bewijzen dat ze opnieuw het vertrouwen van de kiezer waard zijn. Maar ondanks hun luide roep om forse saneringen, blijft het vooralsnog vaag waar ze juist willen snoeien. Raken aan defensie is ‘not done’ voor veel Republikeinen. Besparingen in het Social Security-pensioenstelsel zullen dan weer moeilijk liggen voor de Democratische fractie, zeker als ze verlinkst na de verkiezingen.

Een beslissing die een belangrijke impact zal hebben op toekomstige begrotingstekorten, is het al dan niet verlengen van de Bush-belastingverlagingen die eind dit jaar aflopen. Republikeinen willen die voor iedereen verlengen, de meeste Democraten enkel voor gezinnen die minder dan 250.000 dollar verdienen.

Het verschil tussen beide - een verlenging voor de rijken - zou de volgende tien jaar 700 miljard dollar kosten. Het belooft een hardbevochten duel te worden, met 1 januari als dreigende deadline: zonder compromis gaan de belastingen dan voor iedereen omhoog, een uitkomst die niemand wenst.

Immigratie

Andere thema’s waarvoor beide partijen een compromis kunnen proberen vinden, zijn immigratie, onderwijs en het klimaat. Voor dat laatste zijn kleine stapjes het hoogst haalbare nadat Republikeinen het voorbije jaar een ambiteus Democratisch klimaatplan in de Senaat wisten te kelderen.

De goedgekeurde gezondheidszorgwet dreigt dan weer een bron van conflict te worden. Republikeinen willen de wet herroepen, al zal dat in de praktijk niet lukken. Ze kunnen wel de financiering van sommige onderdelen van de wet tegenhouden. Het zal de verstandhouding tussen beide partijen zeker niet gezonder maken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud