Joe Biden, de overlever

©AFP

Als Joe Biden erin slaagt Donald Trump uit het Witte Huis te duwen, maakt hij een politieke marathon van een halve eeuw compleet. Zijn levensloop is een aaneenschakeling van tragedies en comebacks. Maar wat zijn z’n plannen?

H et lijkt er soms op dat de stormachtige Amerikaanse presidentsrace maar over één man gaat.

Het is huidig president Donald Trump versus zichzelf. De duizelingwekkende nieuwscycli beginnen en eindigen bij hem, meermaals per dag, zelfs per uur.

Meer in de luwte, maar wel op kop in de peilingen, staat zijn opponent Joe Biden. De Democraat behoort al sinds begin jaren 70 tot de top van de macht in Washington, toen een meerderheid van de vandaag stemgerechtigde Amerikanen nog niet was geboren. Een man met kwetsbare flanken, maar met een indrukwekkend politiek overlevingsinstinct.

‘Je moet hem zien als de man die zijn leven heeft gewijd aan het publieke belang. Dat, en puur dat, is wat hem drijft’, zegt Anthony Gardner, de voormalige Amerikaans ambassadeur bij de Europese Unie in Brussel en een belangrijke adviseur in de Biden-campagne op het vlak van buitenlands beleid.

Biden probeert al meer dan 30 jaar president te worden. In 1988 kwam hij voor het eerst op in de Democratische voorverkiezingen, maar nog voor die waren begonnen, moest hij zich terugtrekken omdat hij volledige toespraken van een Brits politicus had geplagieerd. In 2008 - de felbevochten primaries tussen Barack Obama en Hillary Clinton - kwam hij nooit op de radar en leek zijn kans op het Witte Huis gekelderd. Maar Obama viste hem tot ontsteltenis van velen op als running mate, het begin van een heuse bromance.

Geen betere springplank dan het vicepresidentschap, maar in 2016 gaf Biden knarsetandend voorrang aan Clinton. Ook in 2020 ging het aanvankelijk nergens heen. In de (te) invloedrijke caucus van Iowa begin februari was hij de vierde keuze. De energie leek weggesijpeld uit de bejaarde Biden, geboren tijdens de Tweede Wereldoorlog en totaal niet mee met het moderne, linksere geweld. Maar Biden toonde zich de volhouder. Op Super Tuesday, een maand later, liep hij iedereen eraf en kreeg hij de sleutels van de partij.

Meer tijdsgeest dan doctrine

Joseph Robinette Biden Jr., die kort na de verkiezingen 78 wordt, is afkomstig uit Scranton, een industriestadje in Pennsylvania - roots waarop hij zich beroept als man van de middenklasse. Al vroeg verhuisde hij naar de kleine staat Delaware, waar hij het tot senator schopte, op de voor die functie historisch jonge leeftijd van 29.

Maar nog voor hij de eed kon afleggen, trof het noodlot hem. De Chevrolet van zijn jonge gezin, op weg om een kerstboom te kopen, werd geramd door een tractor en zijn vrouw Neilia, aan het stuur, en dochtertje van twee overleden. Zijn zonen Hunter en Beau raakten zwaar gewond maar overleefden de crash. Biden ging er bijna aan kapot en wilde er de brui aan geven, maar nam toch zijn zitje in de Senaat op. Als jonge weduwnaar pendelde hij van Wilmington naar Washington met de trein en werd hij wellicht de beroemdste Amtrak-passagier van de VS.

Dat was het begin van een halve eeuw strategische carrière in de hoofdstad, waar hij een reputatie heeft opgebouwd als iemand die met iedereen kan praten. In een ideologisch rustiger en minder gepolariseerd tijdperk, waarin kiezers vlotter switchten tussen de twee kampen, zat Biden stevig in de rechtervleugel van de Democraten. Toen hij zich uitsprak voor meer burgerrechten en tegen de oorlog in Vietnam kreeg hij goede punten uit progressieve hoek. Tot zijn frustratie, want hij wilde lang vooral bekendstaan als een sociaal conservatief die zich profileert op justitie en buitenlandbeleid. Biden stemde voor de oorlog in Irak, de deregulering van Wall Street, grote handelsakkoorden en een grootscheepse juridische hervorming in de jaren 90 die heeft bijgedragen aan de overbevolkte gevangenissen vandaag.

Als hij het haalt, wordt het een stabiel en progressief presidentschap. Hij laat zich leiden door de rede.
Larry Tribe
Adviseur van Joe Biden

Trump en de Republikeinen demoniseren hem graag als een extreme socialist, maar in Bidens traject zit weinig om dat hard te maken. Hij is een politicus die zich eerder laat leiden door de tijdsgeest dan door doctrine. Bij de voorverkiezingen zei Biden dat hij niet van plan is de dingen fundamenteel te veranderen en vooral de boel wil herstellen. ‘Hij zit stabiel in het centrum’, zegt Gardner. ‘Hij is de man van het midden en zelfs zijn critici zullen toegeven dat ze dat in hem respecteren.’

Toch maakte Biden dit jaar een zeer atypische move. Zoals Evan Osnos, schrijver bij The New Yorker en auteur van een biografie die deze maand verschijnt, het opmerkte: normaal stelt een Democratische presidentskandidaat zich heel links op om de primarykiezer te paaien, om dan heel voorspelbaar plots gematigder te worden voor het brede publiek. Biden deed precies het omgekeerde. Onder invloed van de felle linkse wind van partijgenoten als Elizabeth Warren, Bernie Sanders en Alexandria Ocasio-Cortez, en met een pandemie die de economie in puin legt, begon Biden te praten over revolutionaire verschuivingen op de schaal van Franklin Roosevelt, de president die Amerika met een New Deal uit de Grote Depressie sleepte.

Eindeloze empathie

Wat voorspelt dat voor een eventuele eerste termijn? Zijn ‘Bidenomics’ voorzien, boven op coronastimulus, in massieve investeringen in de gezondheidszorg, onderwijs, vergroening en infrastructuur. Dat zou grotendeels gefinancierd worden door een belastingverhoging voor bedrijven en de rijksten. Dat klinkt linkser dan ooit, wat sommigen doet vermoeden dat hij zich in het Witte Huis van zijn radicaalste kant zou laten zien. Een blad als The Economist noemt het dan weer ‘redelijk’, en op sommige vlakken niet verregaand genoeg.

‘Als hij het haalt, wordt het een stabiel en progressief presidentschap’, zegt Larry Tribe, rechtenprofessor aan Harvard en al tientallen jaren een topadviseur van Biden, vanuit Boston. ‘Hij zal zich laten leiden door de rede en door zijn legitieme bezorgdheid voor het welzijn van Amerikanen. En hij zal handelen in lijn met de wettelijke regels die de zittende president constant heeft genegeerd.’

Biden raakte als vicepresident internationaal bekend als een soort sympathieke opa. Maar ook als een losse, ongefilterde en blundergevoelige babbelaar, wiens flaters de perfecte grondstof zijn voor memes. Zijn ‘bidenisms’ en zijn hoge leeftijd baren zijn supporters zorgen. Toen hij voor het eerst senator werd, moest hij kiezers overtuigen dat hij matuur maar fris was. Nu komt het erop aan ondanks zijn archaïsche woordenschat niet over te komen als de belichaming van het ancien régime. Maar zijn grootste troef zit mogelijk in zijn karakter. Vriend en vijand loven zijn schijnbaar eindeloze vermogen tot empathie. Biden is getekend door tragedie, hij verloor een tweede kind toen zijn zoon Beau in 2015 overleed na een hersentumor, en hij werd twee keer behandeld voor een hersenbloeding.

Met bijna een kwart miljoen Amerikanen die stierven aan Covid-19, en met een president die het woord niet kent, kan die empathie de drijvende emotie van 2020 zijn. Biden zette de verkiezing al neer als een strijd voor de ‘ziel van de natie’. Er zijn talloze anekdotes over de morele principes van Biden, die medeleven toont aan medewerkers en tegenstrevers. Tribe: ‘Hij is een van de fatsoenlijkste, eerlijkste en zorgzaamste mensen die ik ooit heb ontmoet.’

Toch heeft Biden zijn schaapjes nog niet op het droge. En ook als hij wint, wacht hem de gigantische uitdaging de coronacrisis te beheren en het diep verdeelde land te lijmen. ‘We zijn niet naïef. Biden is de beste man om de polarisering terug te dringen. Maar als Trump verliest, kan je niet negeren dat hij bestaat. Hij vertegenwoordigt een groot deel van Amerika. Die klok draai je niet terug’, zegt Gardner. ‘De druk is enorm. Als hij president wordt, maar er niet in slaagt meteen resultaten te behalen, vrees ik dat we over vier jaar een nog erger demagogisch populisme zien.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud