Kandidaten vechten om Witte Huis in Iowa

Rick Santorum bezocht alle 99 counties van Iowa, goed voor 700 publieke optredens (foto: Reuters)

Met de eerste Republikeinse voorverkiezing in Iowa wordt vanavond de lange strijd richting het Witte Huis ingezet. De rijke Mitt Romney, de libertaire Ron Paul en de oerconservatieve Rick Santorum vormen de top drie in de peilingen en blaken in Iowa van het vertrouwen. Maar de wispelturige Republikeinse kiezer kan de race even goed een andere richting uitsturen.

van onze verslaggever in Des Moines

Dinsdag om 19 uur lokale tijd, woensdagochtend 2 uur Belgische tijd, komen Republikeinse kiezers in Iowa over heel de staat samen om te stemmen over wie ze volgend jaar graag in het Witte Huis zien.

De presidentsverkiezingen zijn pas op 6 november, maar het proces om een Republikeinse uitdager voor Barack Obama aan te duiden begint nu al. Iowa is traditioneel de eerste van de 50 Amerikaanse staten die een voorverkiezing houdt, en hoewel de stem van de kleine en dunbevolkte staat niet doorslaggevend hoeft te zijn, is de uitslag van de 'caucus' wel cruciaal voor het verdere verloop van de presidentsrace.

Retailpolitiek

Om die reden dingen de Republikeinse kandidaten al maanden naar de stem van de Iowans. De campagneteams doorkruisen tot het laatste moment de staat om aan 'retail' politiek te doen: zo veel mogelijk kiezers persoonlijk ontmoeten in een poging ze ervan te overtuigen dat zij stuk voor stuk het beste alternatief zijn voor president Barack Obama.

We gaan dit winnen

Mitt Romney op campagne in Clive

Die manier van campagne voeren heeft alles te maken met het feit dat de opkomst van heel groot belang is in de caucus dinsdagavond.

Clive

Mitt Romney gaf maandag op vier verschillende plaatsen acte de présence en gaf daarbij blijk van een groeiend vertrouwen. Maandagavond in Clive, een voorstadje van Des Moines, kon hij met een aanval op Obama en met Republikeinse stokpaardjes als budgettaire discipline op veel applaus rekenen van de massaal opgedaagde supporters

'We gaan dit winnen', hitste Romney zijn publiek op. Een groot contrast met Newt Gingrich die eerder op de dag toegaf de caucus niet te zullen winnen.

Ron Paul

Tot op de dag van de stemronde blijkt uit peilingen dat het in Iowa nog steeds alle kanten uitkan. De race wordt gekenmerkt door een erg hoge volatiliteit: kandidaten maken bokkensprongen in de peilingen in slechts enkele weken tijd. Die grillige tendens lijkt onverminderd aan te houden, met nog altijd een substantieel deel van het electoraat dat aangeeft zijn keuze nog niet te hebben gemaakt.

De jongste relevante peiling toont aan dat Mitt Romney, de voormalige gouverneur van Massachusetts, en de Texaanse libertair Ron Paul over de beste papieren beschikken om de voorverkiezing van Iowa te winnen.

Romney zou 24 procent van de stemmen halen en Paul 22 procent. De verrassende derde is Rick Santorum, een ex-senator uit Pennsylvania. Tot enkele weken geleden stelde hij nog niets voor in het deelnemersveld, maar nu wordt hij door de conservatieve basis gezien als geschikt alternatief voor de, in de ogen van een grote groep Republikeinen, te gematigde en te zakelijke Romney.

De verrassende opmars van Santorum, zelfs nog in de laatste dagen voor de caucus, is het jongste voorbeeld van de verdeeldheid onder de Republikeinse kiezer. Mitt Romney is de meest geroutineerde kandidaat maar doet te weinig harten sneller slaan.

Velen twijfelen of hij wel een echte conservatief is, wat de aanhoudende zoektocht naar een alternatief verklaart. De ene na de andere kandidaat werd al uitgetest, maar telkens was er een reden om die kandidaat te laten vallen.

99 counties

Zo leek Newt Gingrich een maand geleden nog op duidelijke winst af stevenen, maar is hij intussen tot een vijfde plaats in de peilingen weggezakt. Voor Rick Santorum is het net op tijd zijn beurt. Hij voerde bijna uitsluitend campagne in Iowa en bezocht alle 99 counties in de staat.

Hij zou meer dan 700 publieke optredens gedaan hebben, vaak voor amper een handvol kiezers. Lang was hij een figurant in de peilingen en de debatten, maar nu wordt hij alsnog ontdekt. Hij kan dinsdagavond een sterk resultaat neerzetten, maar de vraag is of hij in de andere staten, waar hij geen campagne voerde, enige voet aan de grond krijgt.

Ron Paul is de nichekandidaat in het gezelschap. Hij spreekt met zijn extreme anti-overheidsstandpunten een grote groep supporters aan en bouwde in Iowa een vaste achterban uit. In de peilingen klom hij de voorbije maanden gestaag naar een favorietenrol voor de eerste voorverkiezing.

Maar ook bij hem is het de vraag of hij, in het geval van een goed resultaat in Iowa, de lijn kan doortrekken naar de andere staten. Dat is minder het geval bij Romney, die over de meest geoliede campagnemachine en het meeste geld beschikt. Romney wint zo goed als zeker de voorverkiezing van New Hampshire volgende week (10 januari) en kan met een goed resultaat in Iowa al vroeg op rozen zitten.

Hawkeye

Voor de andere kandidaten is het vechten om een voldoende groot percentage van de stemmen in Iowa te behalen. De geschiedenis toont aan dat de kandidaat die er niet in slaagt in de Hawkeye State - genoemd naar de contouren van de staat, die met wat goede wil aan een haviksoog doen denken - in de top drie te eindigen, het heel moeilijk krijgt om later in de race nog een rol van betekenis te spelen.

Michele Bachmann won in augustus nog een informele poll in Iowa, maar bengelt nu achteraan. Ook voor Rick Perry en Newt Gingrich zag het er enkele maanden geleden nog veel beter uit.

41 procent

Hoe dan ook wordt Iowa een dubbeltje op zijn kant. Opvallend is dat heel veel kiezers nog aangeven te twijfelen. Het meest sprekende cijfer uit de peilingen is dat 41 procent van de kiezers aangeeft dat ze hun voorkeur nog kunnen veranderen. Slechts de helft, 51 procent, geeft aan dat hun keuze vaststaat.

Het is al meermaals bewezen dat de peilingen feilbaar zijn en dat er een verrassende winnaar uit de bus komt. Het zou perfect passen in het verloop van de race tot nu toe.

Volg de dossierpagina over de Amerikaanse presidentsrace hier. En blijf op de hoogte via de tweets van De Tijd-reporter Roel Verrycken.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud