Kroongetuige trekt Trump mee in bad

Gordon Sondland, de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie. ©AFP

Gordon Sondland, de Amerikaanse ambasseur bij de EU, heeft bevestigd dat president Donald Trump hem beval Oekraïne te laten speuren naar belastend materiaal tegen politiek rivaal Joe Biden.

Amerikaans president Donald Trump, vicepresident Mike Pence, minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo, Trumps kabinetschef Mick Mulvaney, Trumps persoonlijke advocaat Rudy Giuliani en tal van andere topfunctionarissen in het Witte Huis: ‘iedereen was op de hoogte’ van de pogingen om Oekraïne onder druk te zetten om belastend materiaal tegen Trumps politieke rivaal Joe Biden te verzamelen.

Die uiterst explosieve getuigenis heeft Gordon Sondland, de Amerikaanse ambassadeur bij de Europese Unie, woensdag toegevoegd aan de afzettingsprocedure tegen Trump. ‘Ik deed enkel wat de president me beval.’

Voor wat, hoort wat

Het uitgangspunt van de Commissie Inlichtingenzaken in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden, waar de Democraten de plak zwaaien, is al weken een omstreden telefoongesprek dat Republikein Trump eind juli voerde met zijn Oekraïense collega Volodymyr Zelensky. Daarin vroeg Trump een corruptieonderzoek te starten naar het Oekraïense energiebedrijf Burisma, waar Bidens zoon Hunter tot voor kort in de raad van bestuur zetelde. Joe Biden geldt als een favoriet om het volgend jaar namens de Democraten op te nemen tegen Trump bij de Amerikaanse presidentsverkiezingen.

Tegelijk zette het Witte Huis maandenlang zo’n 400 miljoen dollar aan militaire hulp on hold voor Oekraïne, die nochtans als broodnodig beschouwd werd om de Oost-Europese bondgenoot te helpen tegen de agressie van buurland Rusland. Trump en de Republikeinen ontkennen tot op heden dat sprake was van een ‘voor wat, hoort wat’. Of dat Trump zijn persoonlijke electorale belang boven het staatsbelang plaatste. Sondland weerlegt dat nu expliciet.

Rudy Giuliani

In zijn getuigenis zei Sondland, een gewezen hotelier en gefortuneerde Republikeinse donor, dat Trump dit voorjaar eiste dat hij samenwerkte met Giuliani, die vooral bekend is als New Yorks burgemeester ten tijde van de aanslagen van 9/11. En Giuliani ‘sprak namens de president’.

Giuliani’s orders waren duidelijk. Sondland, toenmalig Oekraïnegezant Kurt Volker en Rick Perry, destijds Amerikaans minister van Energie, moesten Zelensky’s entourage onder druk zetten twee onderzoeken te starten. Eentje naar Burisma. En eentje dat kon aantonen dat Oekraïne, en niet Rusland, zich in 2016 mengde in de Amerikaanse verkiezingen, wat inlichtingendiensten al veelvuldig verworpen hebben als een ‘samenzweringstheorie’.

In ruil hield Sondland Kiev een wortel voor: de pas verkozen Zelensky zou een mediageniek bezoek mogen brengen aan Trumps Witte Huis. En, zo ontdekte Sondland naar eigen zeggen gaandeweg, de bevroren militaire hulp zou ook weer vrijkomen.

U-bocht

‘Was sprake van een quid pro quo? Ja’, aldus Sondland. Had hij het, daags na Trumps telefoongesprek met Zelensky, zelf met Trump over de evolutie van de campagne tegen Biden? ‘Ik was meer verrast geweest als de president het niet over de onderzoeken zou hebben gehad.’ Was Trump meer geïnteresseerd in Biden dan in de Oekraïense veiligheid, zoals een andere getuige eerder al stelde? ‘De president was geen fan van Oekraïne, wel van de onderzoeken.’

Met zijn getuigenis nam Sondland, die als een kroongetuige gezien wordt, een enorme U-bocht, waarmee hij lijkt te willen voorkomen dat het Witte Huis hem wegzet als een zondebok die soloslim speelde. En waarmee hij in een moeite Trump en zijn topentourage mee in het bad trekt.

Toen Sondland enkele weken geleden achter gesloten deuren getuigde, zei hij nog geen weet te hebben van een ‘quid pro quo’. En ontkende hij ooit met Buitenlandse Zaken of het Witte Huis gepraat te hebben over Biden. Nu bevestigde hij zelfs dat alles voortdurend doorgesproken werd met onder meer Pompeo en de leden van de Nationale Veiligheidsraad.

Gamechanger?

Is dit een gamechanger? Ja en nee. Het sterkt de Democraten in hun aanklacht dat Trump zijn ambt als president misbruikt heeft. Dat hij geprobeerd heeft buitenlandse hulp in te roepen voor binnenlandse electorale doelen. Andere topdiplomaten omschreven dat gedrag eerder al onder ede als ‘ongewoon en ongepast’. Volgens de Democraten bewijst dat alles dat Trump zich bezondigd heeft aan ‘zware misdaden en wangedrag’, wat volgens de grondwet redenen zijn voor een impeachment, een afzetting, van de president.

Als het Democratische Huis tot die conclusie zou komen, valt het eindoordeel echter wel in de Senaat. Daar hebben Trumps Republikeinen een meerderheid. En ook na Sondlands getuigenis lijken weinig partijgenoten geneigd de president de rug toe te keren.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect

Gesponsorde berichten

n