nieuwsanalyse

Lang niet iedereen telt mee in de VS

Lizzie Chimiugak uit Toksook Bay, Alaska, was als eerste aan de beurt bij de 24ste editie van de volkstelling. ©ISOPIX

In het onherbergzame Alaska is de tienjaarlijkse Amerikaanse volkstelling aan de gang. De logistieke mammoetoperatie heeft een grote budgettaire en politieke impact.

Traditionele dans, lokale lekkernijen van eland en zeehond, speciale hoofddeksels met wolvenbont: in Toksook Bay was het dinsdag groot feest. De nederzetting in het uiterste westen van Alaska ligt dichter bij Siberisch Rusland of zelfs Peking dan bij Washington. Lang niet alle leden van de Yup’ik-stam spreken Engels.

Maar een delegatie van het US Census Bureau had wel per vliegtuig en sneeuwmobiel een barre tocht door de vriesmist ondernomen om aan de Beringzee de 24ste editie van de Amerikaanse volkstelling officieel in gang te zetten. Lizzy Nenguryar Chimiugak, met haar 89 de dorpsoudste, was als eerste aan de beurt. Naar schatting 333.546.000 landgenoten volgen de komende maanden.

333 miljoen
inwoners
Geschat wordt dat de VS 333.546.000 inwoners tellen, 8 procent meer dan bij de vorige volkstelling, tien jaar geleden.

De grondwet verplicht al sinds 1790 dat elke tien jaar alle inwoners van de Verenigde Staten geteld worden. Ook buitenlanders, die al dan niet legaal in het land verblijven. Op elk postadres moet elke bewoner naam, geboortedatum, geslacht, huisgenoten, onderlinge relaties en ras opgeven.

Hoewel niet alle regio’s zo onherbergzaam zijn als Alaska, en voor het eerst een meerderheid de vragenlijst online zal invullen, blijft de opdracht monumentaal. Wie niet meteen antwoordt, krijgt tot vijf aanmaningen. Daarna trekt een leger van 300.000 tot 500.000 tellers van deur tot deur. Eind dit jaar worden de eerste resultaten verwacht. Kostprijs: ruim 15 miljard dollar.

Schat aan data

De logistieke mammoetoperatie levert een schat aan demografische data op. Zo weten we dat bij de vorige ‘census’ in 2010 de VS officieel 308.745.538 inwoners telde. Dat vrouwen (50,8 %) in de meerderheid waren. Dat 24 procent jonger was dan 18, en 13 procent 65 of ouder. Californië (37,3 miljoen) had het meest onderdanen, Wyoming (563.626) het minst. En de VS verkleuren razendsnel. Het aantal witte inwoners liep in een decennium terug van 69,1 naar 63,7 procent, terwijl er veel zwarten (12,6%) en vooral latino’s (16,3%) en Aziaten (4,8%) bijkwamen.

Toch is de volkstelling allesbehalve accuraat. Net die snel groeiende minderheden zijn eigenlijk nog met veel meer, maar ze zijn het minst geneigd de vragenlijst terug te sturen. Geschat wordt dat zo’n 4 miljoen latino’s en Afro-Amerikanen de komende tien jaar letterlijk niet zullen meetellen. En dat heeft grote budgettaire en politieke gevolgen.

De data van de volkstelling dienen in de eerste plaats om 675 miljard dollar aan federale middelen te verdelen over 50 staten, en daarbinnen de districten de nodige fondsen te bezorgen. Minder inwoners betekent dus minder geld voor gezondheidszorg, onderwijs, huisvesting, sociale diensten en infrastructuur.

Districten hertekend

Op basis van de census wordt straks ook herbekeken hoeveel zetels elke staat krijgt in het 435-koppige Huis van Afgevaardigden. En worden districten hertekend zodat ze elk zowat hetzelfde aantal kiezers blijven bevatten.

Voor de strategen van Republikeinen en Democraten is dat het belangrijkste moment in een decennium. De volkstelling levert cruciale data voor de duistere kunst van ‘gerrymandering’: de districtsgrenzen zo verleggen dat je met een minimum aan kiezers een maximum aan zetels behaalt.

Dat lukt zeker als een partij zowel het gouverneurschap als het deelstaatparlement in handen heeft. En laten er net dit najaar behalve presidents- ook lokale verkiezingen zijn.

Afro-Amerikanen

Trump wilde de volkstellers laten peilen of iemand staatsburger is. Dat dreigt veel Democratische latinokiezers af te schrikken.

Vooral de Democraten vrezen fondsen en zetels voor hun staten te verliezen. De ondervertegenwoordigde latino’s en Afro-Amerikanen stemmen traditioneel op hun partij. De Republikeinse president Donald Trump zette dat schimmige politieke spel nog extra op scherp door lang te eisen dat de volkstellers ook zouden vragen of een inwoner Amerikaans staatsburger is. Hoewel het Hooggerechtshof dat finaal verbood, dreigen nog meer latino’s - ook zij die legaal in het land verblijven - daardoor niet te antwoorden en uit de statistieken te verdwijnen.

Het verklaart waarom Californië, een Democratische staat met miljoenen latino’s, 187 miljoen dollar uittrekt voor sensibiliseringscampagnes. En waarom de Republikeinse grensstaat Texas welgeteld 0 cent uitgeeft. Of hoe het partijbelang niet zelden primeert op dat van de staat.

Zoals elke tien jaar zullen tal van gemeenten straks dan ook processen voeren omdat ze zich ondergefinancierd vinden. En moeten flink wat tellers weer verbaal en fysiek geweld vrezen als ze een gesloten deur open willen krijgen. De volkstelling is heus niet overal zo’n volksfeest als in Toksook Bay.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Tijd Connect