reportage

Miami dreigt kopje onder te gaan

De skyline van Miami Beach. Een groot deel van de kuststrook van Miami wordt bedreigd door de stijging van de zeespiegel. ©AFP

Een stijgende zeespiegel, meer regenval en een hoger grondwaterpeil. Miami dreigt letterlijk kopje onder te gaan. Toch verrijzen overal nieuwe bouwwerven. ‘De komende 30 jaar worden de beste. Daarna geven we het desnoods op.’

Als Adrian Martiz wil weten wat er in het verschiet ligt, kijkt hij niet alleen naar de kalender aan de muur in zijn kantoor. Hij tuurt ook naar de stadsplattegrond ernaast, waarop Miami is ingedeeld in een fijn raster met cijfers van 1 tot 16. ‘Dat is het aantal voet boven zeeniveau’, zegt Martiz, die werkt voor SMASH, een organisatie die zich inzet voor de bouw van betaalbare woningen in een stad waarvan 60 procent van de bewoners als arm geldt. Een flinke strook langs de kust heeft een zorgelijk lage score. Het stadsbestuur gaat in zijn plannen uit van een zeespiegelstijging van in ieder geval twee voet, ruim 65 centimeter, tegen 2060. Een vijfde van de stad komt dan onder water te staan. ‘En dat is het voorzichtigste scenario’, zegt Martiz.

Dat Miami worstelt met de gevolgen van de klimaatopwarming is overal merkbaar. In Coconut Grove, een luxe-enclave in het zuidelijke deel, hangen bordjes langs de straten waarop de aanleg van een nieuwe waterkering wordt aangekondigd. In de zomers worden in de arme wijken ‘afkoelcentra’ geopend, toevluchtsoorden voor zieken en ouderen die zich geen airconditioning kunnen veroorloven. In Miami Beach, tussen de witgepleisterde art-decopanden, verrijst Monad Terrace, een gigantische woontoren die in de advertenties als klimaatbestendig wordt aangeprezen. De goedkoopste appartementen kosten 1,5 miljoen dollar. Het penthouse ging weg voor bijna het tienvoudige.

We hopen dat het beeld van een stad onder water kan worden vervangen door het beeld van een stad die leeft met het water.
Katherine Hagemann
manager ‘resilience’-programma Miami

Miami is de peilstok van Amerika: een stad waar de klimaatverandering bepaalt hoe wordt geleefd en gebouwd. Dat gebeurt op een paradoxale wijze. Miami trekt volop nieuwe bewoners en investeringen aan. Tegelijk moet de stad zich afvragen of alles waar ze haar aantrekkingskracht aan ontleent - stranden, aangenaam weer, een bruisend zakelijk en cultureel leven - op den duur niet wordt weggespoeld.

Dat Miami groeit in weerwil van een dreigend Atlantisscenario, wordt deels gedreven door de economische logica van de stad. De gemeente haalt haar inkomsten vrijwel uitsluitend uit belastingen op onroerend goed. Dus worden zoveel mogelijk bouwvergunningen toegekend. Dat is de enige manier om de stijgende kosten van de klimaataanpassingen op te vangen. De helft van de gebouwen in Miami is de afgelopen 20 jaar verrezen en de bouwhausse lijkt nog niet ten einde. Hijskranen en betonnen geraamten beheersen de skyline. Op terrassen worden in allerlei talen lucratieve vastgoedprojecten besproken.

Hoogmoed

Die gebouwen vinden ook afnemers, wat suggereert dat er ook een psychologische reden is waarom Miami doortimmert, ondanks voorspellingen dat delen van de stad nog voor 2050 onder water komen te staan. Sommigen denken dat het hoogmoed is. ‘Zodra kopers en verkopers alles op een rijtje zetten, kan een neerwaartse spiraal ontstaan die moeilijk te stoppen zal zijn’, schreef Robert Meyer, een risicospecialist van de Wharton Business School in 2014 over de vastgoedmarkt in Miami. Maar tot nu toe is zijn scenario uitgebleven - en gaan de woontorens steeds meer de hoogte in.

Klimaatverandering is voor Miami eerder een existentiële kwestie, vertelt Jane Gilbert, die werd benoemd als ‘chief resilience officer’ van de stad. ‘Het is hier prachtig, en Miami is het waard om te behouden, zelfs met het vooruitzicht van overstromingen, orkanen en langdurige hittegolven.’ Gilbert hoopt dat de stad een balans vindt tussen paniek en apathie.

‘Resilience’ is het woord op de lippen van iedereen die zich professioneel met klimaatverandering bezighoudt. En dat zijn in Miami nogal wat mensen, verspreid over denktanks, overlegclubs en het ambtelijk apparaat. ‘Eerst hadden we het over klimaataanpassing, maar weerbaarheid dekt beter wat we willen doen’, zegt Gilbert. ‘We moeten accepteren dat catastrofes erbij horen en ons daarop voorbereiden.’ Dat betekent voorraden aanleggen voor periodes waarin de stroom uitvalt en de wegen onbegaanbaar zijn.

©AFP

Voor sommige delen van de stad zijn de gevolgen van klimaatopwarming al merkbaar. Little Haiti is een wijk met brede straten en oude huizen waar kippen tussen lopen. Hier hebben zich opeenvolgende generaties migranten uit de Caraïben gevestigd. Little Haiti ligt hoog - score 16 op de kaart van Martiz - en is daarom in trek bij kapitaalkrachtigen, die in hun woonwensen worden bediend door projectontwikkelaars die begrijpen dat het stijgende water kansen biedt om geld te verdienen.

De huurprijzen in Little Haiti zijn in een periode van vijf jaar verdubbeld, waarmee de wijk onbetaalbaar wordt voor veel van de oorspronkelijke bewoners, vertelt Martiz. Dat Little Haiti een toekomst wacht als opvangbekken voor welvarende klimaatvluchtelingen wordt nog eens bevestigd als het Haïtiaanse restaurant dat me werd aangeraden voorgoed de deuren blijkt te hebben gesloten om plaats te maken voor een microbrouwerij.

De wijk is een voorbeeld van ‘climate gentrification’, een term die is gemunt door de Harvard-onderzoeker Jesse Keenan. Die ontdekte dat sinds 1971 de verschillen in prijsstijging van de huizen in Miami samenvielen met de hoogteligging. Blijkbaar had de vastgoedmarkt de komst van het water al ingeprijsd voordat de stad doordrongen raakte van de mogelijkheid van een natte toekomst.

Natte voeten

Op de twaalfde verdieping van het kantoor van het regiobestuur in downtown Miami overhandigt Katherine Hagemann, manager van het regionale ‘resilience’-programma, een stapel papieren waarop te zien is wat Miami wil doen om permanent natte voeten te voorkomen: kanalen graven, straten verhogen en huizen op palen bouwen, alles te zien op fraaie computertekeningen gemaakt door het Nederlandse onderzoeksinstituut Deltares.

‘Het zijn slimme aanpassingen’, zegt Hagemann. ‘We hopen dat het beeld van een stad onder water kan worden vervangen door het beeld van een stad die leeft met het water. Maar de grote vraag is waar het geld vandaan moet komen.’

Alleen al een zeewering om twee voet hoger water aan te kunnen zou de stad meer dan 170 miljoen dollar (152 miljoen euro) kosten, bijna 400 dollar per persoon. In Miami Beach, dat een eigen gemeente vormt, zou iets minder dan 14 kilometer zeewering bijna 800 dollar per inwoner kosten. En dit blijft Amerika, waar extra belastingen op hevige weerstand stuiten. Bovendien zien de bewoners van Miami hun woonkosten nu al oplopen door steeds duurdere overstromingverzekeringen.

Om geld op te halen voor een weerbare stad is Miami begonnen met de uitgifte van klimaatobligaties. Die ‘forever bonds’ kregen een AA-rating en leverden de stad tot nu toe 400 miljoen dollar op. Een flink bedrag, maar zo weer uitgegeven aan onmiddellijke prioriteiten als betaalbare woningen voor lage inkomens en het beschermen van kwetsbare infrastructuur. In meerdere delen van Miami monden de riolen uit in grote beerputten die regelmatig dreigen te overstromen.

Het probleem is dat het water letterlijk van alle kanten komt, vertelt Katherine Hagemann. Niet alleen de zeespiegel stijgt, ook het grondwater komt steeds hoger te staan. De ondergrond van de stad bestaat uit poreus zand en kalksteen, waar het water makkelijk door naar boven komt. Tegelijk komt meer water van boven, in de vorm van steeds heviger regenval. Het rioolsysteem is zo gebouwd dat het niet meer dan een keer per vijf jaar zou overstromen. Nu gebeurt dat al gemiddeld vijf keer per jaar.

Te midden van het puzzelen over het leefbaar houden van een stad in de frontlinie van de klimaatverandering klinkt hier en daar een dissonant geluid. Volgens sommigen is Miami een product met een eindige levensduur. ‘Misschien moeten we accepteren dat we steeds meer stukken stad kwijtraken’, zegt Caroline Lewis, de oprichtster van het CLEO-institute, een van de eerste denktanks in Miami die zich volledig op klimaatverandering richtte. ‘Niemand hoort dat graag, maar het kan zijn dat een geleidelijke terugtrekking de verstandigste optie is.’

Maar tot het water komt, mag Miami van Lewis groeien zoveel het kan, en tegelijk alles doen om dat zeespiegelstijging te beperken. ‘We moeten van de komende 30, 40 jaar de beste tijd om in Miami te wonen proberen te maken. Als echt het moet, geven het daarna op.’

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud