Moraliteitsonderzoek tegen Trump dient vooral partijdoelen

Op 6 januari bestormden aanhangers van president Donald Trump het Capitool. De Republikein staat nu terecht voor ‘aansporing tot opstand’. ©REUTERS

In de Amerikaanse Senaat begint het afzettingsproces tegen Donald Trump. Ook onder Republikeinse partijgenoten is de verontwaardiging na de bestorming van het Capitool groot. De electorale angst voor Trumps achterban is echter groter.

Voor de tweede maal in amper 13 maanden, maar pas de vierde keer in ’s lands presidentiële geschiedenis, wordt de Amerikaanse Senaat vanaf dinsdag omgeturnd in een rechtbank. Eerder klaagde de Democratische meerderheid in het Huis van Afgevaardigden de Republikein Donald Trump aan voor ‘aansporing tot opstand’, nadat zijn aanhangers op 6 januari het parlement hadden bestormd. Zo wordt Trump de eerste Amerikaanse president die tweemaal een afzettingsproces moet ondergaan - vorig jaar was dat vanwege de druk op zijn Oekraïense collega een onderzoek te starten tegen de Democraat Joe Biden.

5
Slechts vijf Republikeinse senatoren steunen de afzetting van Trump, terwijl de Democraten 17 Republikeinse stemmen nodig hebben.

Hij wordt ook de eerste president die terechtstaat zonder nog in functie te zijn. De kans lijkt echter onbestaande dat Trump ook de eerste president wordt die daadwerkelijk afgezet wordt - hijzelf in 2020, Bill Clinton in 1998 en Andrew Johnson in 1868 kregen telkens de vrijspraak. Voor een veroordeling is een tweedederdemeerderheid nodig, wat impliceert dat minstens 17 Republikeinse senatoren meestemmen met alle 50 de Democraten. Dat zal niet gebeuren. Met een uitslag die eigenlijk al vastligt, wordt dit vooral een proces over politieke moraliteit, die de breuklijnen in beide partijen accentueert.

Ongrondwettelijk

‘De reden waarom hij veroordeeld moet worden, en geen federaal ambt meer zou mogen opnemen, is te verzekeren dat zo’n aanval op onze democratie en grondwet nooit meer kan gebeuren’, onderstreepte Jamie Rankin, een Democratische afgevaardigde die optreedt als hoofdaanklager in de Senaat. Trumps advocaten spreken van een zoveelste ‘pr-stunt’.

Hun verdediging stoelt deels op het eerste amendement van de grondwet, die de vrijheid van meningsuiting beschermt. Experts noemen dat ‘juridisch lichtzinnig’, maar het principe is heilig in de Verenigde Staten. Ook als dat betekent dat Bidens verkiezingsoverwinning maandenlang ontkend werd op basis van ongegronde complottheorieën over kiesfraude.

We moeten dringend kiezen tussen conservatisme en waanzin.
Ben Sasse
Republikeins senator

Voorts noemt zijn team de ‘impeachment’ van een privéburger, wat Trump is sinds Bidens inauguratie op 20 januari, ongrondwettelijk. Andermaal trekken experts dat in twijfel, maar voor het gros van de Republikeinse senatoren biedt het een uitweg tegen Trumps afzetting te stemmen volgens technische argumenten, zonder openlijk het debat ten gronde te moeten voeren. Slechts vijf partijgenoten stemden ermee in het proces te laten plaatsvinden - de gematigde senatoren Susan Collins, Lisa Murkowski, Mitt Romney, Pat Toomey en Ben Sasse. ‘We moeten dringend kiezen tussen conservatisme en waanzin’, hield Sasse de Grand Old Party voor.

Zijn de overige 45 Republikeinen in de Senaat het daar dan niet mee eens? Allerminst. Steeds dieper etteren de divisies tussen populistische loyalisten en establishmentfiguren, zoals senaatsleider Mitch McConnell, die de partij willen zuiveren van het trumpisme en terugvoeren naar klassieke conservatieve waarden.

Hoewel hij Trump vier jaar lang steunde, waarschuwde McConnell voor een ‘dodelijke spiraal’ als zijn partijgenoten de overwinning van Biden niet zouden bekrachtigen. Trump verweet hij met ‘leugens’ zijn cohortes te hebben ‘opgehitst’ het Capitool te bestormen.

De immer machiavellistische machtspoliticus McConnell vreest vooral dat het trumpiaanse radicalisme stilaan een electoraal dood spoor is. In een interne analyse onderstreepte Trumps eigen hoofdpeiler onlangs dat de nederlaag in cruciale strijdstaten er kwam door een ‘dubbelcijferige erosie’ van oudere, hogeropgeleide en onafhankelijke kiezers. Dat zag McConnell begin januari ook, toen in het conservatieve Georgia twee Senaatszetels alsnog naar de Democraten gingen, die zo de facto de meerderheid heroverden.

Tegelijk is McConnell gewiekst genoeg om de macht van Trumps 74 miljoen kiezers niet te snel te schofferen. En beseft hij welk kamp voorlopig het sterkst staat in de strijd om de ziel van de Republikeinse partij. Dat bleek vorige week nogmaals bij een interne stemming over de posities van de afgevaardigden Marjorie Taylor Greene en Liz Cheney.

Slechts elf van de 211 Republikeinse fractiegenoten wilden Greene verwijderen uit enkele commissies, hoewel ze openlijk de QAnon-complottheorie aanhangt en door McConnell gekruisigd was als ‘een kanker voor de partij’. 61 afgevaardigden daarentegen wilden af van Cheney, hun conferentievoorzitster. De dochter van ex-vicepresident Dick Cheney, ook een epigoon van het establishment, was een van de slechts tien Republikeinen die voor Trumps impeachment stemden. Pro memorie: samen met Greene weigerden vorige maand 138 afgevaardigden, luttele uren na het geweld in het Congres, Bidens winst te erkennen.

Never Trumpers

Die ideologische oorlog woedt ook op lagere niveaus. In haar thuisstaat Wyoming werd Cheney meteen gewraakt door het lokale partijbestuur. Dat overkwam ook senator Sasse in Nebraska. In de strijdstaat Arizona distantieerde de partijtop zich van gouverneur Doug Ducey, omdat hij Bidens zege certifieerde. In Michigan werd Meshawn Maddock dit weekend verkozen als vicevoorzitter van de plaatselijke Republikeinen, nadat ze op 6 januari bussen had georganiseerd voor Trump-fans richting Washington. En in Oregon pende het lokale partijbestuur zelfs een resolutie die stelt dat de bestormers van het Capitool eigenlijk linkse activisten waren die zich voordeden als Trump-aficionado’s.

De Republikeinen zijn de partij van Trump en van niemand anders.
Marjorie Taylor Greene
Extreemrechts lid van Huis van Afgevaardigden

‘De Republikeinen zijn de partij van Trump en niemand anders’, stelde Greene vorige week triomfantelijk. Niettemin startten de ‘Never Trumpers’ een tegenoffensief. 50 miljoen dollar zal het Republican Accountability Project - nota bene geleid door een gewezen topadviseur van vicepresident Mike Pence - besteden aan campagnes tegen trumpiaanse partijgenoten, zoals Ted Cruz en Greene.

Tijdverlies

De Democraten pogen dan weer lustig die verdeeldheid electoraal uit te spelen. ‘De Republikeinen zijn de partij van QAnon’, luidt de kritiek. Ruim 20 maanden voor de midterms is nu al een online- en televisiecampagne gestart om kwetsbare Republikeinse afgevaardigden te liëren aan hun radicaalste partijgenoten. Trumps afzettingsproces moet de boodschap versterken dat de GOP er is voor ‘Q, not you’.

Dat maskeert dat de Democraten zelf ook worstelen met een interne tweespalt tussen pragmatische centristen, zoals Biden, en de activistische linkervleugel. Uit electoraal lijfbehoud schaarde senaatsleider Chuck Schumer zich meteen achter Trumps afzetting. De New Yorkse senator wil eind volgend jaar herverkozen raken, en geruchten circuleren dat de linkse passionaria Alexandria Ocasio-Cortez hem zal uitdagen bij de voorverkiezingen.

Dat biedt de Republikeinen de kans zich te herenigen en de mantra te herhalen dat Biden eigenlijk de stroman is voor een ‘linksradicale, socialistische agenda’. Het afzettingsproces biedt Trump nogmaals een podium om zich als martelaar van de ‘deep state’ uit te roepen.

Gematigde Democraten vrezen dan weer tijdsverlies, nu ze zo snel mogelijk Bidens coronastimuli ter waarde van 1.900 miljard dollar door de Senaat willen loodsen. ‘Doorgaan met een proces waarvan je weet dat je maximaal 55 stemmen zal krijgen, lijkt me niet de beste manier om onze tijd te besteden’, aldus senator Tim Kaine.

Als compromis zal Trumps proces amper een week duren, nog een unicum. Zijn eerste afzettingsprocedure in de Senaat duurde 21 dagen, die van Bill Clinton en Johnson respectievelijk 37 en 87 dagen. De Democraten riepen maar een getuige op - Trump zelf, die weigert te komen - en zullen vooral beelden van de ‘Slag om het Capitool’ tonen. Boven alles illustreert de spoedprocedure de wens zo snel mogelijk deze onverkwikkelijke pagina in de Amerikaanse geschiedenis om te slaan, maar ook het besef dat de trumpiaanse erfenis nog lang zal nazinderen.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud