reportage

Op de vlucht voor de vlammen in Californië

Zes van de twintig grootste branden ooit in Californië vonden dit jaar plaats. ©AFP

De catastrofale bosbranden die de Amerikaanse westkust teisteren zijn niet de zoveelste tegenslag in 2020. Ze zijn het nieuwe normaal. ‘Is dit de klimaatverandering in actie? Ja.’

Jarenlang had ik een redelijk zijdelingse ervaring met de desastreuze bosbranden die Californië jaar na jaar treffen. Sinds ik enkele jaren geleden naar de Amerikaanse westkust verhuisde, was het elke herfst raak: een rokerige lucht en asdeeltjes die erin rondzweven en die ik 's ochtends van mijn auto moest vegen. Een teken dat in de verte branden aan de gang waren die elk jaar groter en dodelijker leken.

Dit jaar is het anders, om twee redenen. De eerste is dat ik plots zelf bedreigd werd door een bosbrand. Begin augustus verhuisden mijn partner en ik naar het dorpje Guerneville, anderhalf uur ten noorden van San Francisco. Twee weken later moesten we evacueren omdat de Walbridge Fire, een onderdeel van het LNU Complex, zich enkele kilometers ten noorden van ons dorp snel verspreidde. Tien dagen zaten we in motels en bij familie, tot we op een donderdagavond het verlossende woord kregen. We mochten naar huis, maar moesten alert blijven. Inmiddels is 'onze' brand gelukkig volledig onder controle.

6
bosbranden
Zes van de grootste twintig branden ooit in Californië vonden dit jaar plaats.

De tweede reden is dat niemand meer kan ontkennen dat we aan de Amerikaanse westkust op dit moment de klimaatverandering in actie waarnemen. Zes van de grootste twintig branden ooit in Californië vonden dit jaar plaats. In Oregon zijn een half miljoen mensen op de vlucht voor de vlammen en wordt voor een recordaantal mensenlevens gevreesd. Aan de hele westkust is ruim 20.000 vierkante kilometer verbrand, zowat twee derde van België.

En-en

‘De afgelopen jaren zei ik als voorzichtige wetenschapper vaak met veel mitsen en maren dat we dit soort desastreuze branden vaker kunnen verwachten’, zegt J. Keith Gilles, emeritus hoogleraar bosbeheer aan de Berkeley-universiteit. ‘Als je me dit jaar vraagt of de branden het gevolg zijn van de klimaatverandering, zeg ik volmondig ja.’

Trump focust liever op slecht bosbeheer. Maar het is niet of-of. Het is en de klimaatverandering en slecht bosbeheer.

Gilles is bijna de enige die het beest bij zijn naam noemt. De Californische gouverneur, Gavin Newsom, zei afgelopen week net als de gouverneur van Washington, Jay Inslee, dat de branden een voorbeeld zijn van de klimaatverandering. Inslee schreef vorig jaar voor zijn mislukte presidentscampagne een klimaatplan dat grotendeels is overgenomen door Joe Biden. De Democratische kandidaat beloofde werk te maken van de klimaatverandering, als hij verkozen wordt.

Zijn tegenstander, president Donald Trump, ontkent dat de opwarming van de aarde iets met de bosbranden te maken heeft. Trump focust liever op slecht bosbeheer. Maar het is niet of-of. Het is en de klimaatverandering en slecht bosbeheer.

Heet en droog

De klimaatverandering leidt tot extremere weersomstandigheden. Californië werd afgelopen zomer twee keer getroffen door recordbrekende hittegolven. De dag dat ik moest evacueren, was het 41 graden. In het zuiden van de staat werd het 48 graden.

Zouden Trump en Biden de klimaatverandering serieuzer nemen als ze plots hun spullen moeten pakken en hun huis achterlaten?

Al het hele jaar is het extreem droog. Als droge onweersbuien langstrekken, zoals midden augustus, is dat extreem gevaarlijk. ‘Droog onweer is een natuurlijk fenomeen dat ongeveer elke 15 jaar in Californië plaatsvindt’, zegt Gilles. ‘Er is bliksem en donder, maar geen regen, want die verdampt voor die de grond zou raken.’ De Walbridge Fire ontstak op die manier en sommige branden die Californië nu nog teisteren, zoals de Dolan Fire bij de toeristische trekpleister Big Sur, zijn tijdens die onweersbuien ontstaan.

Die zijn geen gevolg van de klimaatverandering, maar de extreme droogte en hitte zijn dat wel. ‘Als het dan ook nog hard waait, is een brand in no time een categorie 5-storm’, zegt Gilles. De branden in Oregon, waarvoor zelfs de brandweerteams moesten vluchten, groeiden razendsnel door harde winden.

Markten creëren

Het is nogal hypocriet dat Trump Californië van slecht bosbeheer beschuldigt. 57 procent van de Californische bossen bevindt zich in federale gebieden. Trump is dus grotendeels verantwoordelijk voor het ‘harken’, en niet de staat (een belangrijk deel van de bossen is privaat).

Als je in een prachtig bosgebied gaat wonen, moet je bewust zijn van de natuurlijke gevaren die er voorkomen.
J. Keith Gilles
emeritus hoogleraar bosbeheer aan Berkeley

Maar zo simpel als harken is het niet. Het fors verminderen van de brandstapel loopt tegen verschillende problemen aan, zegt Gilles. ‘Het zou ongelooflijk duur zijn om al het materiaal in een keer door de staat of de federale overheid te laten weghalen’, zegt hij. ‘Het zou helpen die taak te commercialiseren, maar dat is lastig. Het gaat niet om materiaal waar houtkapbedrijven in geïnteresseerd zijn.’ Daarom is Californië druk bezig markten te creëren voor biomassa en voor bouwmateriaal dat van hout met een lagere kwaliteit gemaakt wordt. ‘Europa loopt daarin enorm op ons voor’, zegt Gilles.

Het is fysiek mogelijk de hoeveelheid brandstof te verminderen. Dat is een kwestie van financiën en politieke wil. ‘Je moet niet proberen heel Californië in een keer te doen’, zegt Gilles. De staat is ongeveer even groot als Duitsland, Nederland en België samen. ‘Maar we kunnen beginnen met de gebieden met infrastructuur, zoals de woongebieden, en met de kritieke natuurlijke habitats die we willen beschermen. Het achterland volgt daarna wel.’

Aanpassen aan situatie

Daarmee kaart Gilles de derde factor aan die bijdraagt aan de vele slachtoffers en de brandschade, die zich de voorbije jaren lijken op te hopen: steeds meer mensen gaan in de natuur wonen. In een staat van 40 miljoen mensen met onbetaalbare steden zijn landelijke gebieden steeds vaker een aantrekkelijke optie. Zeker als zo’n dorp, zoals Guerneville, in een prachtig bosgebied ligt en enigszins betaalbaar is. Moeten mensen als ik daar dan maar niet gaan wonen? ‘Dat zou ik nooit zeggen,' zegt Gilles, ‘maar je moet je bewust zijn van de natuurlijke gevaren die in je gebied voorkomen.'

Daarin gaat Californië de goede kant uit. Voor de gebouwen in gebieden met een hoog risico op bosbranden gelden bouwcodes, net als voor de huizen die in aardbevings- of overstromingsgebied worden gebouwd. Dat gaat van de bouwmaterialen tot het verkleinen van de ventilatieroosters, zodat de hete kolen die soms kilometers van een brand uitgeblazen worden niet een geëvacueerd huis binnenwaaien. ‘Ook zijn mensen verantwoordelijk voor een verdedigbare ruimte rond het huis’, zegt Gilles. Dat gaat om het vrijhouden van bomen en ander brandbaar materiaal in een straal van 30 meter.

Wat als?

De individuele verantwoordelijkheid je huis zo brandbestendig mogelijk te maken, ontslaat de overheid - staat of federaal - niet van de plicht alles op alles te zetten andere risicofactoren te verkleinen, zoals het verlagen van de brandstapel of het bevechten van de klimaatverandering. Vooral voor dat laatste is de frustratie over de federale overheid groot. Biden belooft de klimaatverandering serieus te nemen, maar hield zich weken stil over de branden. Het duurde net zolang voor Trump een bezoek aan Californië bracht. Bij een orkaan aan de oostkust zijn nationale politici doorgaans veel sneller ter plaatse. Misschien is dat logisch, in campagnetijd, want de staten aan de westkust gaan gegarandeerd naar de Democratische kandidaat. Trump kan er niet winnen, en Biden heeft de staten al op zak.

Maar zouden Trump en Biden de klimaatverandering serieuzer nemen als ze plots hun spullen moeten pakken en hun huis achterlaten, niet wetend of en wanneer ze het terugzien? Als ze van grofweg juli tot november met de telefoon naast het bed zouden slapen, voor als een evacuatieoproep binnenkomt? Of als ze wekenlang amper naar buiten kunnen omdat er zoveel rook in de lucht hangt dat het verstikkend is?

Hoe zit dat met Sophie Wilmès?

En met u?

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud