portret

Paul Volcker, koppige inflatietemmer van de FED

De gewezen topman van de Amerikaanse centrale bank (FED) nam graag de rol van zondebok op zich, zolang hij zijn beleid maar kon uitvoeren.

President Jimmy Carter kan niet zeggen dat hij niet gewaarschuwd was toen hij in 1979 Paul Volcker benoemde tot voorzitter van de Amerikaanse centrale bank (Fed). In de voorgaande jaren had Volcker, als voorzitter van het New Yorkse Fed-kantoor, meermaals zijn ongenoegen geuit over de halfslachtige manier waarop zijn Fed-collega’s de hardnekkige inflatie aanpakten.

Carters adviseurs waarschuwden de president dat Volcker de economie in een recessie kon duwen. Volcker had hem nog zelf de boodschap gegeven dat hij een strenger monetair beleid voorstond.

Inflatietemmer

Waar u Volcker moet van kennen

> Paul Volcker verwierf zijn plaats in de galerij van grote centraal bankiers door zijn vastberaden aanpak van de inflatie in de VS. Meteen na zijn benoeming in 1979 begon hij de rente te verhogen. President Jimmy Carter leed daarop een zware verkiezingsnederlaag.

> Zijn naam is verbonden aan de Volcker Rule. Die legde na de financiële crisis de speculatieve handel van de banken aan banden.

 Als topambtenaar bij het ministerie van Financiën onderhandelde hij over de overgang naar een systeem van vlottende wisselkoersen toen president Nixon in 1971 de goudstandaard ophief.

 

Hij hield woord. Volcker temde de inflatie - die onder zijn voorganger tot bijna 12 procent was gestegen - door de rente te laten oplopen tot 20 procent. Volgens hem was een meedogenloze shocktherapie nodig om de inflatieverwachtingen van de consumenten te breken.

In plaats van uit te blijven gaan van almaar stijgende prijzen en lonen, wat een turbo op de consumptie zette, maakte Volckers torenhoge rente lenen duurder. Dat drukte de consumptie en de prijzen, maar deed tegelijk de werkloosheidsgraad pieken tot bijna 11 procent. Er volgden niet één, maar twee recessies.

Carter leed in 1980 een verpletterende verkiezingsnederlaag tegen Ronald Reagan. Volcker moest de toorn trotseren van bouwfirma’s, landbouwers en politici, die dreigden met een wet om de Fed tot renteverlagingen te dwingen. Maar hij hield voet bij stuk. Hij nam graag de rol van zondebok op zich, zolang hij zijn beleid maar kon uitvoeren.

Standvastigheid 

Hij zegevierde. De inflatie werd bedwongen en Volcker legde de basis voor anderhalf decennium van economische groei en stabiliteit. Zijn standvastigheid dwong het respect af van politici in beide partijen. Ze erkenden de Fed opnieuw als een onafhankelijke instelling, nadat die in de jaren 70 zowat de voetmat van de politiek was geworden. ‘Volcker vertegenwoordigde onafhankelijkheid. Hij verpersoonlijkte de gedachte iets te doen dat politiek onpopulair is maar economisch noodzakelijk’, reageerde Ben Bernanke, de ex-voorzitter van de Fed, in The New York Times op Volckers dood.

Zijn reputatie van integriteit en plichtsgetrouwheid bezorgde Volcker na zijn Fed-carrière diverse benoemingen als arbiter in delicate zaken, zoals de uitbetaling van schadevergoedingen door Zwitserse banken aan Holocaustslachtoffers. Iets minder altruïstisch was zijn job als voorzitter van de zakenbank James D. Wolfensohn.

Hij verpersoonlijkte de gedachte iets te doen dat politiek onpopulair is maar economisch noodzakelijk.
Ben Bernanke
Ex-voorzitter Fed

In november 2008 haalde president-elect Barack Obama de rijzige en wat intimiderende Volcker op 81-jarige leeftijd uit pensioen om de financieel-economische crisis als voorzitter van de Economic Recovery Advisory Board te helpen bestrijden. Volcker, die zich altijd kritisch had getoond voor Wall Street én zijn innovaties - de geldautomaat was volgens hem de enige nuttige uitvinding in de voorbije decennia - pleitte voor radicale hervormingen.

Volcker Rule 

Daaruit vloeide de Volcker Rule voort. Die legt depositobanken beperkingen op bij speculatieve handel voor eigen rekening. Onder impuls van Wall Street werd die regel afgezwakt.

Volcker zag het met lede ogen aan. Al tijdens zijn Fed-voorzitterschap probeerde hij de financiële deregulering terug te schroeven. Eind 2018 betreurde hij in een interview met Financial Times naar aanleiding van de publicatie van zijn memoires dat bankiers hervallen in hun slechte gewoontes en weer volop aan het lobbyen zijn voor het versoepelen van de regelgeving.

Hij maakte zich ook zorgen om de groeiende schuldenberg die mee gevoed wordt door het ultrasoepele monetaire beleid. Een vijftigjarige mag zich volgens hem aan nog minstens twee financiële crisissen in zijn leven verwachten.

Volcker vloog altijd tweede klasse, rookte goedkope sigaren en logeerde als Fed-voorzitter zelfs in een gebouw vol studentenkamers.

In diezelfde memoires - ‘Keeping At It’ - brak Volcker ook een lans voor het herstel van de burgerzin en van het idee dat de overheid waardevol is en steun verdient. Zeker in de VS staat dat idee onder druk, zei Volcker. Vertrouwen in de overheid was volgens hem cruciaal, een idee dat rechtstreeks leidde naar zijn allergie voor inflatie. Burgers geven de overheid het vertrouwen geld te drukken. Dat mag niet geschonden worden door een inflatoir beleid. De voortdurende kritiek van huidig president Donald Trump op het Fed-beleid helpt alvast niet.

Volckers beruchte imago van spaarzaamheid past evengoed in het anti-inflatieplaatje. Hij vloog altijd tweede klasse, rookte goedkope sigaren en logeerde als Fed-voorzitter zelfs in een gebouw vol studentenkamers. Mét een bodyguard toen de bedreigingen op het toppunt van zijn inflatiestrijd iets te persoonlijk werden.

Lees verder

Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud