'Pence krijgt 24 uur' om Trump af te zetten

De twee hoofdrolspelers in de poging president Donald Trump alsnog af te zetten: Senaatsvoorzitter en vicepresident Mike Pence en Huisvoorzitster Nancy Pelosi. ©AFP

De Democraten verhogen de druk op vicepresident Mike Pence om president Donald Trump af te zetten. Voldoende Republikeinen lijken Trump echter te blijven steunen.

In het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden worden maandag stappen gezet om president Donald Trump af te zetten, nadat de Republikein vorige week zijn aanhangers heeft aangespoord het parlement te bestormen waar de verkiezing van zijn Democratische opvolger Joe Biden bekrachtigd werd. Dat heeft de voorzitster van het Huis, Nancy Pelosi, geschreven in een brief aan haar Democratische parlementsleden. Vicepresident Mike Pence krijgt van Pelosi '24 uur tijd' om het 25ste amendement te activeren en Trump onbekwaam te verklaren.

Om onze grondwet en onze democratie te beschermen zullen we met spoed handelen, omdat deze president een onmiddellijk gevaar vormt voor beide.
Nancy Pelosi
Voorzitster Huis van Afgevaardigden

Als Pence daar niet op ingaat, worden de nodige documenten ingediend om de afzettingsprocedure op te starten in het parlement. 'Om onze grondwet en onze democratie te beschermen zullen we met spoed handelen, omdat deze president een onmiddellijk gevaar vormt voor beide', zegt Pelosi.

Triggert Pence 25ste amendement?

Het 25ste amendement van de Amerikaanse grondwet legt een procedure vast die de vicepresident het land laat leiden als hij samen met een meerderheid van de regering oordeelt dat de president 'niet in staat' is zijn taken uit te oefenen. Pence viel vorige week voor het eerst Trump af, en veroordeelde de bestorming van het Capitool krachtig, maar het lijkt onwaarschijnlijk dat hij op de eis van Pelosi zal ingaan.

Sommige critici van Trump in zijn eigen kabinet hebben dan weer al zelf ontslag genomen - zoals Betsy DeVos en Elaine Chao, de respectieve ministers van Onderwijs en Transport - waardoor ze niet langer de nodige stemmen kunnen leveren om het 25ste amendement te triggeren.

Is er een meerderheid in het Huis?

Als het parlement zelf Trump wil afzetten, rijzen nog meer moeilijkheden. Ten eerste: het parlement is officieel in reces tot 19 januari, de dag voor Trumps presidentschap afloopt en Biden ingezworen wordt. De Democratische leiding in het Huis meent echter dat ze woensdag al kan beginnen met de impeachment van Trump. Daarvoor volstaat een simpele meerderheid. De Democraten hebben die, en bovendien lijken er Republikeinen bereid te zijn hun eigen president aan de kant te schuiven.

Is er een tweederdemeerderheid in de Senaat?

De afzettingsprocedure verloopt echter in twee fases. In juridische termen: het Huis klaagt aan, waarna de Senaat, onder de auspiciën van de voorzitter van het Hooggerechtshof, vonnist of de president al dan niet schuldig is aan - zoals artikel 2 van de grondwet voorschrijft - 'verraad, omkoping of andere grote misdaden en wangedrag'. Daarvoor is een tweederdemeerderheid nodig in de honderdkoppige Senaat, wat de facto erop neerkomt dat 17 Republikeinen moeten meestemmen met de 50 Democraten.

Dat lijkt voorlopig zeer onwaarschijnlijk. Voorlopig hebben slechts twee partijgenoten Trump aangemaand onmiddellijk te vertrekken: Lisa Murkowski en Pat Toomey. Mogelijk voegen zich daar nog meer gematigde Republikeinse senatoren bij, zoals Susan Collins en Mitt Romney. Maar 17?

Kan een president afgezet worden die niet meer aan de macht is?

Bijkomende bedenking: zelfs al zouden de Democraten een tweederdemeerderheid vinden, dan dreigt dit proces de beginweken van Bidens presidentschap volledig te overschaduwen. Om die reden suggereren Democraten in het Huis om pas na enkele maanden hun impeachment van Trump door te sturen naar de Senaat.

Kan een president echter afgezet wordt als hij niet meer aan de macht is? Daar is geen precedent voor. Grondwetspecialisten verwijzen wel naar William Belknap, de minister van Oorlog onder president Ulysses S. Grant, die in 1876 'impeached' werd in het Huis - de Senaat sprak hem later wel vrij - nadat hij al ontslag genomen had.

Wordt Trump gebannen uit de politiek?

Voor de Democraten is dit meer dan een symbolische daad, waarmee ze 'postuum' het presidentschap van Trump willen aanklagen. Als twee derde van de senatoren zou instemmen met de afzetting, volstaat vervolgens een simpele meerderheid om de oordelen dat Trump nooit nog een politiek mandaat mag opnemen. Dat zou definitief de deur sluiten voor zijn mogelijke comeback bij de presidentsverkiezingen van 2024.

Sowieso wacht Trump de twijfelachtige eer als eerste Amerikaanse president ooit twee keer een afzettingsprocedure te moeten doorgaan. Na Andrew Johnson in 1868 en Bill Clinton in 1998 werd Trump eind 2019 de derde president voor wie het Huis de impeachment uitsprak, omdat hij zijn Oekraïense collega onder druk had gezet een fraudeonderzoek te starten tegen Biden. Toen stemden op drie na alle Democraten voor, terwijl alle Republikeinen Trump steunden. In de Republikeinse Senaat werd hij vervolgens vrijgesproken.Enkel ex-presidentskandidaat Mitt Romney stemde toen voor Trumps afzetting.

Schwarzenegger vergelijkt Trump met nazi's

De voormalige Republikeinse gouverneur van Californië, Arnold Schwarzenegger, keert zich in een videoboodschap uitdrukkelijk tegen Trump en alle politici die hem gesteund hebben. Schwarzenegger, die in 1947 werd geboren in Oostenrijk, vergelijkt de bestorming van het Capitool met de Kristallnacht in Duitsland, waarbij in 1938 Joden en hun bezittingen massaal werden aangevallen. De extreemrechtse Amerikaanse Proud Boys vergelijkt hij met de nazi's.

Lees verder

Advertentie
Advertentie
Advertentie

Gesponsorde inhoud

Gesponsorde inhoud